Ǵylymdy damytýǵa degen memleket tarapynan jasalyp otyrǵan qamqorlyq jas ǵalymdardyń sanynyń artýyna jáne ǵylymi izdenisterde daryndy jastardyń ziiatkerlik áleýetin keńinen paidalanýǵa múmkindik berip keledi. Onyń dáleli, biylǵy jyly elimizdiń 500 ǵalymy álemniń eń úzdik ǵylymi ortalyqtary men joǵary oqý oryndarynda «Bolashaq» baǵdarlamasy boiynsha ǵylymi taǵylymdamadan ótýge múmkindik aldy. Solardyń qatarynda bizdiń Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetinen 14 ǵalymnyń bolýy bizdiń professor-oqytýshylar quramynyń ǵylymi áleýetiniń joǵary ekendigine dálel bola alady. Bul bir jaǵynan memleket tarapynan bilim men ǵylymǵa degen qoldaýdyń erekshe ekenin kórsetse kerek.
Joǵary bilikti kadrlar daiyndaýdaǵy sony serpilis - ǵylymi-zertteý institýttary men joǵary oqý oryndarynyń integratsiiasyn tiimdi etý jolynda Bilim jáne ǵylym ministri A.Aimaǵambetovtyń bastamasymen qabyldanǵan birqatar mańyzdy sharalar. Usynylǵan sharalardyń basty artyqshylyǵy ǴZI men ýniversitetterdiń kadrlyq, materialdy-tehnikalyq, ziiatkerlik áleýetin sapaly maman daiyndaýda barynsha birlesip paidalanýǵa jaǵdai jasaý bolyp tabylady. Mundai integratsiia joǵary oqý orny júiesiniń stýdentterge tek bilim berip qana qoimai, sonymen qatar olardyń múmkindikterin, igergen bilimderin ǵylymi salada iske asyrýyna yqpal etý, ǵylymi-zertteý institýttarymen birge bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleý, dissertatsiialyq keńes jumysyn birlese júrgizýge qol jetkizedi. Abai ýniversitetiniń Filologiia jáne kóptildi bilim berý institýty osy rette A.Baitursynov atyndaǵy Til bilimi institýtymen, M.Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne óner institýtymen integratsiialyq yntymaqtastyq jasaý jolynda jan-jaqty jumystar atqarýda.
«Abai ýniversitetiniń» kommertsiialyq emes aktsionerlik qoǵam nysanyna ótýi akademiialyq erkindik alýǵa úlken múmkindik berdi. Ótken jyldyń aiaǵynda ýniversitettiń Basqarma Tóraǵasy - rektor Darhan Nurlanuly Bilálov «Abai ýniversitetiniń» 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan jańa Damý strategiiasymen tanystyryp, keleshektegi mindetter men damý basymdyqtaryn: akademiialyq artyqshylyq, pedagogikalyq zertteý ýniversitetine transformatsiialaný, oqytý ádistemesi, oqytý tehnologiialaryndaǵy innovatsiia, «úidegi internatsionaldandyrý», mekteptermen yntymaqtastyq ornatý, oqytýdyń tsifrlyq ekojúiesin qurý, jumys berýshilerdiń jas mamandardy kásibi daiyndaýǵa qatysýyn qamtamasyz etý jáne taǵy basqa salalardaǵy perspektivalyq quzyrettilikterdi anyqtap bergen bolatyn.
Osyǵan sáikes institýtymyzda bilim berý baǵdarlamalaryn daiyndaýda jumys berýshilerdiń talaptary esepke alynyp keledi jáne praktikaǵa baǵdarlanǵan mamandardy daiyndaý jolǵa qoiyldy. Aitalyq, qazirgi tańda dýaldy oqytýdyń talaptaryna sáikes 4 kýrs stýdentteri kásibi biliktiligin shyńdaý úshin mektepterde 1 jyl boiy tájiribeden ótedi. Osylaisha bilim alýshylar oqýdan qol úzbei, iaǵni ýniversitette aptasyna eki kún oqyp, qalǵan kúnderin mektepte ótkizip, bolashaqta sapaly jáne tabysty jumys isteýi úshin barlyq qajetti quziretterge ie bola alady. Sonymen birge jekelegen pánder boiynsha teoriialyq jáne praktikalyq sabaqtardy ǵylymi-zertteý institýttarynda, til úiretý ortalyqtarynda ótkizý bolashaqta qolǵa alynbaq, bul keiin túlekterdiń osy mekemelerde jumysqa ornalasýyna múmkindik bereri anyq.
Sapaly maman daiyndaýdaǵy taǵy bir mańyzdy shart - zamanaýi infraqurylym men bilikti kadrlardyń bolýy. Abai ýniversitetiniń baiyrǵy qurylymdyq bólimi sanalatyn Filologiia jáne kóptildi bilim berý institýtynyń 5 kafedrasynda 170-ten astam joǵary bilikti oqytýshy jumys isteidi. Olardyń arasynda 1 QR UǴA akademigi, 1 MANPO akademigi, 24 ǵylym doktory, professor, 46 ǵylym kandidaty, dotsent, 15 PhD doktory bar. Sońǵy jyldary institýttyń 22 oqytýshysy QR BǴM «JOO úzdik oqytýshysy» grantyna ie boldy. Osyndai ǵylymi áleýeti joǵary ǵalym-ustazdar ujymy tórt myńnan astam stýdentke bilim berýde.
Qazirgi ýaqytta institýt bakalavriattyń 15, magistratýranyń 13 jáne doktorantýranyń 10 bilim berý baǵdarlamasy boiynsha mamandar daiyndaidy. Institýt álemniń 20-dan asa eliniń jetekshi ýniversitetteri jáne uiymdarymen áriptestik bailanys ornatqan, 2012 jyldan beri «Orys tili men ádebieti» mamandyǵy boiynsha qos diplom berý baǵdarlamasyn Polshanyń Slýpsk qalasyndaǵy Pomorsk akademiiasymen birge sátti júzege asyryp keledi. Strategiialyq damý josparyna sáikes aldaǵy ýaqytta institýttyń basqa da bilim berý baǵdarlamalary boiynsha Avstriia, Bolgariia, Resei, Estoniia, Túrkiianyń jetekshi joǵary oqý oryndarymen qos diplomdyq bilim berýdi júzege asyrý mindeti qoiylyp, osy baǵytta jumystar qarqyndy júrgizilýde.
Sońǵy jyldary reitingter bilim berý qyzmetteriniń jahandyq naryǵynyń mańyzdy kórinisine ainaldy. Ýniversitettiń básekelestik jetistiginiń negizgi faktory onyń ulttyq jáne halyqaralyq bilim berý naryqtaryndaǵy bedeli desek, osy rette bizdiń Institýt bilim berý baǵdarlamalarynyń Ulttyq reitingterdegi kóshbasshylyq pozitsiialaryn atap ótken jón. QR joǵary oqý orny talap etýiniń ulttyq reitingisinde-2021 (IAAR - akkreditteý jáne reitingtiń táýelsiz agenttigi) bakalavriattyń 5 bilim berý baǵdarlamasy, 2 magistratýra jáne doktorantýranyń 2 bilim berý baǵdarlamasy Qazaqstan Respýblikasynyń 20 joǵary oqý orny arasynda 1 jáne 2 oryn, «Atameken-2021» UKP reitinginde institýttyń 2 bakalavriat bilim berý baǵdarlamasy 2 orynǵa ie boldy. Al «QS World University Ranking by Subject 2021» álemdik reitingisinde «Aǵylshyn tili men ádebieti» pándik reitinginiń 201-250 tobyna endi. Árine mundai jetistikke ýniversitet basshylyǵy men institýttyń professor-oqytýshy quramynyń aýqymdy jumystary nátijesinde qol jetkizildi.
Stýdentterdiń áleýmettik, azamattyq belsendiligin damytý - kún tártibindegi mańyzdy máseleniń biri. Byltyrǵy jyly bilim alýshylardyń ǵylymi-shyǵarmashylyq qabiletterin damytý barysynda Institýttaǵy jastar ortalyqtary men klýbtarynyń jumysy ózektendirildi. Nátijesinde stýdentke shoǵyrlandyrylǵan oqytý men tárbie negizinde eń aldymen, qazirgi stýdent jastardyń qyzyǵýshylyǵy men talap-tilekteri eskerilip, «Kúltegin» stýdenttik shyǵarmashylyq birlestigi quryldy. Onyń quramyna engen «Úrker» stýdentter teatry, «Abaimusic» klýby, «QALAMGER» jas jýrnalister klýby, «ABAImedia» ortalyǵy, «Abadan» sport klýby, «Aidai» bi klýbyn daryndy stýdent jastardyń ózderi basqaryp, jumys jasaýda. Ministrlik tarapynan aldaǵy ýaqytta stýdentterdiń tek oqý salasyndaǵy jetistikterin ǵana emes, sonymen birge integratsiialanǵan áleýmettik GPA baly, iaǵni qoǵamdyq jáne volonterlik jumystarǵa qatysý deńgeiin esepke alý júiesin engizýdiń tetikteri qarastyrylyp jatqany qýantyp otyr. Sebebi tereń bilimi, joǵary kásibi biliktiligimen qosa, jalpyadamzattyq jáne rýhani qundylyqtardy boiyna sińirgen, azamattyq ustanymy joǵary, belsendi mamannyń qoǵamǵa, eldiń damýy men órkendeýine tigizer paidasy kóbirek ekendigin bárimiz jaqsy túsinemiz.
Qoryta aitqanda jahandaný úrdisi qarqyn alǵan zamanda joǵary bilim berý men ǵylym salasyndaǵy damýdyń innovatsiialyq baǵyttary óz jemisin berýde. Aldaǵy ýaqytta Bilim jáne ǵylym ministrligi tarapynan aiqyndalǵan mindetterdi iske asyrý jolynda barlyq áleýetti jumyldyrý - sapaly kadrlar daiyndaýdyń negizi bolatyny anyq.
Alýa Vasiliiqyzy Tańjaryqova, Abai atyndaǵy QazUPÝ Filologiia jáne kóptildi bilim berý institýtynyń direktory, filologiia ǵylymdarynyń doktory, qaýymdastyrylǵan professor
