Jetisýdyń jarty jyldyq jumys saralandy
Negizgi baiandamany jasaǵan oblys ákiminiń orynbasary Jeńis Tuiaqov birinshi jartyjyldyqta ekonomikanyń barlyq salalarynda ósim qarqyny saqtalyp, 5,3% ósim qamtamasyz etilgenin atap ótti.
Osy jolǵy baiandamanyń mazmuny burynǵydan erekshe boldy. Barlyq salalarda ósim bola tura, baiandamada jetistikter tizbelenip aitylmady. Oblys damýyna aýdandar bólinisinde tereń taldaý jasaǵan J. Tuiaqov negizinen qai baǵyttyń aqsap jatqandyǵyna kóbirek toqtaldy. Onyń aitýynsha, esepti kezeńde ónerkásip óndirisiniń ósimi 3,7% bolsa, sonyń ishinde óńdeý salasynyń ulǵaiý kórsetkishi 6 % qurap otyr. Jańadan iske qosylǵan 23 jáne keńeitilgen 10 kásiporynnyń esebinen 760 jańa jumys orny quryldy. Biraq osy kezeńde Aqsý, Qaratal Uiǵyr aýdandary óndiris kólemin quldyratyp jibergen. Sol siiaqty iri qara eti birinshi jartyjyldyqta múlde eksportqa shyǵarylmaǵan. Josparlanǵan 15 mal bordaqylaý alańynyń 2550 basqa arnalǵan 8-i qurylsa, bul oraida Qaratal, Aqsý, Eskeldi jáne Panfilov aýdandary kórsetkishti keri tartyp otyr. Sút-taýarly fermalar qurý isinde de jumysty shiratý qajet. Oblysta ázirge et óńdeý – 38 %, sút óńdeý – 32 %, al jemis-jidek óńdeý nebary – 11 %. Iaǵni óńdeý salasynyń aldynda turǵan mindet orasan zor.
– Aýyl sharýashylyǵy kooperativterin qurý baiaý júrip jatyr. Ázirge kooperativke tartý josparlanǵan 10,8 myń JQSh-nyń 362-sin ǵana tartyp úlgerdik. Jyl basynan beri Balqash, Alakól, Qaratal, Kerbulaq, Kóksý, Uiǵyr aýdandary bir de bir kooperativ qurmaǵan, – dedi J. Tuiaqov.
Shaǵyn jáne orta bizneste 113 myń birlik sýbekt jumys istese, jyldyń alǵashqy jartysynda olardan túsken salyq túsimi 47 mlrd. teńgeni qurap, jergilikti biýdjettegi úlesi 39%-ten 50%-ke ósti.
2018 jyly ashý josparlanǵan ShOB-nyń 100 nysanynyń 32-si ashylyp, sonyń esebinen 683 jańa jumys orny quryldy. Osy 100 nysan tizbesi boiynsha áli kúnge tyrp etpei otyrǵan aýdandar da bar. Olardyń da attary atalyp, esebi suraldy.
J. Tuiaqov «Prezidenttiń 5 áleýmettik bastamasyna» bailanysty jumystarǵa erekshe ekpin túsirdi. Kásipkerlerdi qoldaý maqsatynda 11 mlrd. teńge bólinse, sonyń 5,4 mlrd. teńgesi – «5 áleýmettik bastama» sheńberinde qarastyrylǵan 1,3 mlrd. teńgeni qosa alǵanda -shaǵyn nesielendirýge qarastyrylyp otyr. 23 maýsymdaǵy málimet boiynsha, nebary 1,8 mlrd. teńge somaǵa 359 shaǵyn nesie berilgen.
Al «7.20.25» baǵdarlamasy boiynsha 581 páterlik 14 turǵyn úi salý – 4-eýi – Qarasai, 9-y – Talǵar aýdandarynda, 3-eýi– Taldyqorǵan qalasynda salynady dep josparlanǵan. 1 turǵyn úi Qapshaǵai qalasynda paidalanýǵa berildi.
Baiandamasynda sonymen qatar týrizmdi damytý, aýyz sýmen, gazben qamtý, jol jóndeý, áleýmettik salalar boiynsha da oryn alyp otyrǵan olqylyqtar aityldy. Sóz sońynda J. Tuiaqov aýdan jáne qala ákimderine memlekettik salalyq baǵdarlamalardyń oryndalýyna, «Prezidenttiń 5 áleýmettik bastamasynyń» júzege asyrylýyna, nysanaly indikatorlarǵa qol jetkizýge, ónerkásip óndirisiniń tómendeýine jol bermeýge, ekonomikanyń barlyq salalarynda tsifrlandyrýdy qamtamasyz etýge basa nazar aýdarýdy tapsyrdy.
Oblys ákimi Amandyq Batalov iri qara etiniń jyl basynan beri eksportqa shyǵarylmaý, aýyl sharýashylyǵy kooperativterin qurýdaǵy sylbyr jumys, gazdandyrý sharalaryn uiymdastyrýdaǵy olqylyqtar, shaǵyn jáne orta biznes nysandaryn ashý isindegi baiaýlyq jáne basqa da birqatar máseleler boiynsha aýdan, qala ákimderin, tiisti qurylymdar basshylaryn synǵa aldy.
Balqash, Kóksý aýdandarynyń ákimderin, oblystyq aýyl sharýashylyǵy, qurylys, energetika jáne TÚKSh basqarmalarynyń basshylaryn minbege shyǵaryp, tolymdy jaýap talap etti.
Aýyl sharýashylyǵyndaǵy jol berilgen kemshilikterdi tez arada túzeýge baǵyttalǵan keshendi sharalar qabyldaýdy, «7.20.25» memlekettik baǵdarlamasy boiynsha naqty nátijeni talap eteninin qadap aitty. Oblystaǵy salynyp jatqan mektepterdiń árqaisysy kestege sai ýaqytta, ásirese 1 qyrkúiekte paidalanýǵa berilýi tiis mektepterdi 25 tamyzǵa deiin tolyq aiaqtaý, densaýlyq saqtaý salasynda ana men bala ólimin boldyrmaýǵa kúsh salý jáne basqa da keleli mindetter qoiyldy.
Alakól jaǵalaýynda oryn alyp otyrǵan bei-berekettikterdi áleýmettik jeli arqyly kórip, bilip otyrǵanyn da tilge tiek etken oblys ákimi arnaiy kól jaǵalaýyn tazartatyn kommýnaldyq mekemeniń jumysyn shiratýdy tapsyrdy.
– Birinshi jarty jyldyń qorytyndysy boiynsha barlyq kórsetkishterde jalpy ósim bar, damý qarqyny saqtalyp otyr. Biraq keibir sylbyr ákimderdiń jaqsy jumys isteitin basqa aýdan ákimderi esebinen typ-tynysh demalyp júrýine jol bermeimin. Sol úshin de osy ákimdik otyrysynda men orynbasarym Jeńis Tuiaqovtan aýdan, qalalardyń, ár salanyń búge-shigesine deiin taldaý jasap, tereń saraptama jasa dep tapsyrdym. Oblystyń ortaq kórsetkishi negizinen aýdan, qalalar ákimderiniń jumysyna bailanysty. Sondyqtan osyndai tereń taldaýdy ár aýdan, qala ózderinde daiyndap, jumystyń qai baǵytta, qalai júrip jatqanyna jaqsylap úńilińder, – dedi A. Batalov.
Baljan Qairatqyzy, Almaty oblysy.
