Jetisýdyń ekonomikalyq damý baǵyty saralandy

Jetisýdyń ekonomikalyq damý baǵyty saralandy
Kúni keshe ǵana Almaty oblysynda Memleket basshysynyń Úkimettiń keńeitilgen keńesinde oblys basshylaryna da mańyzdy mindetter júktelinip, óńirlerdi damytý máselesi tapsyrylǵan bolatyn. Mine osy máselege bailanysty Almaty oblysy ákimdiginiń aktivi shuǵyl jinalys ótkizip, óńirdi ekonomikalyq damý barysyn saralap, óz oilaryn ortaǵa saldy. Jiyndy oblys ákimi Amandyq Batalov tizgindep, ózge de sala basshylary atqarylǵan jumystary jaiynda esep berdi.

2010-2018 jyldary Almaty oblysynda Indýstrialdy-innovatsiialyq damý  memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde 58 jańa kásiporyn iske qosylyp, toǵyz myńnan astam jumys orny qurylǵan.

Baǵdarlamanyń arqasynda óńirde ekonomikadaǵy óńdeý sektorynyń úlesi 20%-ǵa deiin ósip, buryn sońdy óńirde bolmaǵan jańa – farmatsevtika salasy jandandy.

Alda shikizattyq emes sektordyń eksportymen ainalysý mindeti tur. Bul týraly keshe óńirdiń aktiv jiynynda oblys ákimi Amandyq Batalov aitty.

Amandyq Batalov Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda Prezidenttiń «Qarapaiym zattar ekonomikasynyń» áleýetin tolyqqandy paidalaný týraly aitqanyn eske saldy. Basym jobalarǵa qoljetimdi nesie berý baǵdarlamasymen oblysta búgingi kúni nebary bes ǵana joba bankterdiń maquldaýyn alsa, taǵy úsheýi qarastyrylý ústinde.

Oblys ákimi bul kórsetkishtiń Jetisý óńiri úshin tym az ekenin synǵa alyp, orynbasary B.Manzorovqa, kásipkerlik basqarmasy men aýdan, qala ákimderine «qarapaiym zattar ekonomikasy» boiynsha jumysqa belsene kirisý kerektigin qatań eskertti.

Prezident júktegen mindetterdiń biri – jańa jumys oryndaryn ashý. Ótken jyly oblysta 26 myń jumys ornyn qurý josparlansa, is júzinde 31 myńnan astamy ashyldy.

– «Eńbek» baǵdarlamasynyń tiimdiligin kóterýimiz kerek, sapaly, turaqty jumys oryndaryn qurýǵa jumys isteýge tiispiz. Turǵyndardyń kirisi artsa, tabysy ósse, halyqtyń ál-aýqatyn odan ári jaqsartýǵa zor septigi tiedi. Sondyqtan oblystyq basqarmalar basshylaryna, aýdan, qala ákimderine turaqty jumys oryndarynyń qurylýyna baǵyttalǵan nátijeli sharalardy qolǵa alýdy tapsyramyn, – dedi A. Batalov.

Halqynyń 80%-i aýyldyq jerlerde turatyn Almaty oblysynyń ekonomikasy agroónerkásiptik keshenniń damýyna tikelei bailanysty.  Óńirdegi aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi biylǵy jyly 3,3% ósimmen 750 mlrd. teńgege jetedi dep josparlanyp otyr.

Osylaisha Jetisýdaǵy aýyl sharýashylyǵyna tartylǵan investitsiia negizgi kapitalǵa tartylǵan investitsiianyń 8,5%-dy qurap otyr. «Bul respýblikadaǵy 3,2%-dyq kórsetkishten joǵary bolǵanymen, agrarlyq aimaq retinde budan da aýqymdy jumystar atqarýǵa tiispiz» dedi oblys ákimi Amandyq Batalov. Almaty oblysynda Transulttyq kompaniialardyń qatysýymen júzege asqan iri jobalar bar.

Máselen 2018 jyly polýfabrikattar óndiretin «Mareven Fýd» zaýyty iske qosylǵan bolatyn. Alda kartop óńdeitin «Farm Frits» jáne usaq mal etin tereńnen óńdeitin «Baýmann» jobalaryn iske asyrý mindeti tur.

Oblys basshysynyń aitýynsha, biylǵy jyly aimaqta aýyl sharýashylyǵynyń óńdelgen ónimderiniń eksporty 3%-ǵa ósip, 82,5 mln. AQSh dollaryn quraityn bolady, 4 myń tonna et eksporttaý, sonyń ishinde 2 myń tonna iri qara etin eksportqa shyǵarý josparlanǵan.

Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵy jerlerine aýdit júrgizý, jer kadastri júiesin tsifrlandyrý týraly tapsyrma bergen edi. Osyǵan bailanysty aitsaq, oblysta túgendeý jumystary 2015 jyldan bastalyp, barlyǵy 496 myń gektar paidalanylmai jatqan jerler anyqtaldy. Sonyń 363 myń gektary paidalanýǵa berilip, 120,6 myń gektary memleket menshigine qaitaryldy. Tsifrlandyrý isi qolǵa alynyp, oǵan 500 mln. teńge bólinip otyr.

– Óńirde qolǵa alynǵan aýyl sharýashylyǵy jerlerine aýdit júrgizý jáne tsifrlandyrý isin sapaly jáne óz ýaqytynda aiaqtaýymyz kerek. Sol siiaqty sý resýrstaryna, sýmen qamtý infraqurylymdaryna, irrigatsiialyq júielerge túgendeý jasaý olardy jóndeýge, qaita jańǵyrtýǵa, qurylysyn júrgizýge, sýarmaly jerlerdi ainalymǵa engizýge naqty josparlar jasap, iske kirisýge múmkindik beredi. Bizde bul jumystar júrip jatyr, qujattandyrýdy aiaqtadyq. Qazirgi kezde Eskeldi, Alakól, Aqsý, Kóksý aýdandarynda Islam Damý Bankiniń qarjysy esebinen qalpyna keltirý jumystary jasalýda. 2023 jylǵa deiin 138 myń gektar sýarmaly jerdi qalpyna keltirýdi josparlap otyrmyz, sonyń 40 myńy biylǵy jyldyń úlesinde bolýy tiis. Jer – óndiristiń eń basty faktory. Bul máselede tiimdi jumys istemei aýyldy damyta almaimyz, – dedi A. Batalov.

Búginde óńirge investitsiia tartý jumystary da júieli túrde iske asyp jatqanyn aktiv jumysynda málim boldy. Aitalyq, birinshi jartyjyldyqta Almaty oblysynyń ekonomikasyna 223,5 mlrd. teńge investitsiia tartylyp, bul kórsetkishtiń ósimi 5,5 %-ti qurady. Al jyl sońyna deiin 624 mlrd. teńgeden asady dep boljanýda.

Sondai-aq, 2025 jylǵa qarai investitsiia kólemin oblys 2,5 ese arttyryp, 1,6 trln. teńgege jetkizý kózdelgen.

Qazirgi tańda oblys qorjynynda jalpy quny 5,6 trln. teńge bolatyn 283 joba bar, onyń 83-i biylǵy jyly iske qosylyp, sonyń nátijesinde 5,5 myń jumys orny qurylmaq.

– Jańa investorlarǵa óńirdiń investitsiialyq, týristik jáne IT múmkindikteri men tartymdylyǵyn, áleýetin tanytý úshin «Jetisý Invest» forýmyn ótkizýimiz kerek. Oblysqa investitsiialar turaqty tartylýy tiis. Men ákimderge aityp otyrmyn. Prezident ákimderdiń jumysy investitsiia tartý kórsetkishine qarap baǵalanatynyn eskertti. Osyny aýdan, qala basshylarynyń nazaryna qaitalap salamyn, – dedi oblys basshysy A. Batalov.

Almaty oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti