Sybailas jemqorlyqpen kúresýdiń tiimdi ádisterin tańdaýda Qazaqstan Respýblikasy álemniń órkenietti elderiniń ozyq tehnologiiasyn tańdaýmen qatar, ózindik ulttyq erekshilikterdi de eskergen abzal.
Ult Kóshbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev 2017 jylǵy 31-shi qańtardaǵy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty halyqqa Joldaýynda Táýelsizdikke qol jetkizgen shirek ǵasyr ishindegi elimizdiń jetistikteri men damý jolyn saralai kelip, Qazaqstan Respýblikasynyń álemniń damyǵan elderimen iyq tirestirip, teń dárejede turatyn orynǵa shyǵýyna, aldyńǵy qatarly 30 memlekettiń sapyna enýi úshin atqarylýy tiis maqsat-mindetterdi aldymyzǵa qoiyp, bolashaqtaǵy baǵyt-baǵdarymyzdy aiqyndap berdi.
Elbasy joldaýyndaǵy Úshinshi Jańǵyrýdy tabysty júzege asyrýdyń besinshi basymdyǵy institýtsionaldyq ózgeristerge, qaýipsizdikke jáne sybailas jemqorlyqqa tikelei qatysty. Elbasy osy basymdyqty iske asyrý úshin eń aldymen, sybailas jemqorlyqtyń sebepteri men alǵysharttaryn anyqtap, olardy joiý jumysyn kúsheitýdi tapsyrdy.
Sonymen qatar, Memleket Basshysy sybailas jemqorlyqpen kúreste búkil qoǵamnyń belsene at salysyp, jemqorlyq jaǵdailaryna jalpyǵa ortaq tózbeýshilik qoǵamyn qalyptastyrýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Áleýmettik jeliniń, media-resýrstardyń damyǵan kezeńinde kez kelgen azamat jemqorlyq deregin anyqtaǵan jaǵdaida bul týraly tiisti organdarǵa habarlap, qoǵamnyń talqysyna salýy qajet.
Dana halqymyzdyń «Urlyq túbi - qorlyq» degen mátelin eske alar bolsaq, eldiń qarjysyn talan-tarajǵa salyp, «barmaq basty, kóz qysty» áreketterge baratyn tulǵalardyń aqyr túbinde tutylatynyn joǵary laýazymdy tulǵa da, qatardaǵy memlekettik qyzmetshi de túsinýi tiis.
Sybailas jemqorlyqtyń tarihy tym tereńnen kele jatqanyn halqymyzdyń uly aqyny Abai Qunanbaiulynyń «Kúlembaiǵa» degen óleńindegi «Bolys boldym mineki, Bar malymdy shyǵyndap. Túiede qom, atta jal, Qalmady elge tyǵyndap» degen joldardan bilýge bolady. Qoǵamdy ishten iritip, azamattardyń bilikke degen senimin joǵaltýǵa sebep bolatyn bul dertten arylýdyń joldaryn tabý úshin eń aldymen onyń sebepterin anyqtaý qajet.
Sybailas jemqorlyq faktisi boiynsha ustalyp, ómirin óksitken jandar kóp jaǵdaida bunyń sebebin jalaqynyń tómen bolýymen túsindiredi. Árine, olardyń bulai aqtalýyna esh negiz joq. Otbasyn asyraý úshin zańmen ruqsat etilgen adal nápaqa tabýdyń birneshe joly bar. Qazaqstan Respýblikasynyń «Memlekettik qyzmet týraly» zańynyń 10-shy babynyń 2-shi tarmaǵyna sáikes memlekettik qyzmetshige pedagogikalyq, ǵylymi jáne basqa da shyǵarmashylyq qyzmetpen ainalysýǵa ruqsat etilgen. Memlekettik qyzmetshi negizgi qyzmetten bos ýaqytta shyǵarmashylyqpen ainalysyp, oqytýshylyq tájiribeni júzege asyrý arqyly negizgi eńbek aqyǵa qosymsha qarajat tabýyna bolady.
Sybailas jemqorlyqpen kúres júrgizýde birshama jetistikterge jetken memleketter týraly aitylǵanda, eń birinshiden Singapýrdyń tájiribesi eske túsedi. HH ǵasyrdyń 60-shy jyldarynda Britan imperiiasynan táýelsizdigin alyp, derbes memleket retinde qurylǵan araldyq eldiń jańa basshysy
Li Kýan Iu bir sózinde «Eger bilik basyndaǵy jemqorlyqty qurtpasa, onymen kúresý esh nátije bermeidi» degen eken.
Singapýrdaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysy ózge elderge qaraǵanda anaǵurlym joǵary, sonymen qatar, paraqorlyq deregi úshin aiyptalǵan qyzmetshiniń kinási dáleldense, oǵan 100 myń singapýr dollary kóleminde aiyppul salynyp, dúnie-múlkin tárkilep, 10 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrady. Singapýrde qurylǵan Sybailes jemqorlyqty tergeý biýrosy derbes memlekettik organ retinde tek Premer-ministrge ǵana baǵynady. Jarty ǵasyrlyq jumysy barysynda Biýronyń quryǵyna joǵary laýazymdy tulǵalar da ilikken.
Olardyń biri - Singapýrdyń Qorshaǵan ortany qorǵaý ministri Vi Týn Býn. Ol merdiger kompaniianyń esebinen otbasymen Indoneziiaǵa kýrortqa baryp, ózine jeke sarai saldyryp alǵan.
Jemqorlyq faktisi boiynsha isti bolǵan burynǵy ministr barlyq múlkinen airylyp, túrmege jabyldy. Dál osyndai aiyp taǵylǵan Ulttyq damý ministri Te Tszivan jazadan qutylmasyn bilgen soń, ómirmen qosh aitysty. Tergeý biýrosynyń basshysy bolǵan Edvin Ieo qumar oiyndarǵa áýes bolǵany úshin tutqyndalyp, biýdjetke keltirgen shyǵyndy toltyrǵanyna qaramastan 10 jylǵa bas bostandyǵynan aiyryldy.
1959 jyldan bastap 1990 jylǵa deiin Singapýrdiń Premer-ministri bolǵan Li Kýan Iu týǵan elin sybailas jemqorlyqtan azat, ekonomikalyq júiesi myqty damyǵan memleketterdiń qataryna qosty. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda ekonomikalyq daǵdarysqa ushyrap, bilik júiesin jemqorlyq jailaǵan Singapýr Li Kýan Iýdiń premer-ministrligi tusynda halyqtyń áleýmettik jáne ekonomikalyq damýy jaǵynan Ońtústik-Aziia elderiniń arasynda ǵana emes, álem elderiniń qatarynda aldyńǵy orynǵa shyqty.
Álem elderiniń sybailas jemqorlyq deńgeiine saraptama júrgizetin halyqaralyq úkimettik emes uiym Transparency International agenttiginiń 2017 jyly júrgizgen «Jemqorlyqty qabyldamaý indeksine» sáikes
Singapýr álem halyqtarynyń arasynda 5-shi orynda tur. Birinshi orynda Jańa Zelandiia, ekinshi orynda Daniia, úshinshi orynda Norvegiia, Finliandiia jáne Shvetsiia tur. Qazaqstan bul reitingte 180 eldiń arasynan 122 orynǵa tústi, Buǵan deiin ol 136 orynda turǵan edi.
Atalmysh uiymnyń Qazaqstandaǵy bólimshesi – Transparency Kazakhstan qamqorshylyq keńesiniń tóraǵasy Marat Shibutovtyń aitýynsha, bul reitingtegi Qazaqstandaǵy sybailas jemqorlyq deńgeiiniń baǵalanýy durys júrgizilmegen. Munyń birden bir sebebi elimizdegi úkimettik emes uiymdar men memlekettik organdardyń ózderiniń sybailas jemqorlyq týraly esepterin halyqaralyq uiymnyń jumys tili bolyp tabylatyn aǵylshyn tilinde basyp shyǵarmaýy. Sonymen qatar, túrli elderdiń sybailas jemqorlyqpen kúres deńgeiin baǵalaý barysynda Transparency International agenttiginiń mamandary sýbektivti baǵa beredi. Iaǵni, bizdiń elimizdegi sybailas jemqorlyqpen kúres júrgizý deńgeii sońǵy jyldarda birshama tómendep keledi.
Jemqorlyqty qabyldamaý indeksinde kósh bastap turǵan elderdiń tájiribesin zerdelep kórsek, sońǵy bes jyldyń ishinde aldyńǵy qatardan kóringen Daniia óz elinde sybailas jemqorlyqpen kúresetin bir emes, birneshe uiymdar qurǵan. Daniianyń halyqaralyq damý agenttigi, Eksporttyq operatsiialardy nesieleý agenttigi, Daniia ónerkásibiniń konfederatsiiasy, Saýda keńesi sekildi uiymdar osy eldegi «Halyqaralyq damý agenttigi» Assotsiatsiiasynyń quramyna enedi.
Asotsiatsiia músheleri óz kelisimsharttaryna sybailas jemqorlyqqa tózbeýshilik týraly erejelerdi engizý arqyly halyqaralyq deńgeidegi sybailas jmqorlyqtyń tamyryna balta shaýyp qana qoimai, óz elindegi paraqorlyqqa tózbeýshilik saiasatyn júrgizedi. Sonymen qatar, Daniiada bizdiń elimizdegidei sheneýnikterdiń kásibi ádep kodeksi qoldanylady.
Sońǵy jyldary jemqorlyqty qabyldamaý indeksinde ekinshi orynǵa shyqqan Finliandiiada sybailas jemqorlyqqa jol bermeý úshin memleket saiasatynyń negizgi qaǵidalary zań sheńberinde júzege asyrylady. Olar: quqyq qorǵaý, saiasi, qarjylyq jáne kadrlyq táýelsizdik, táýelsiz buqaralyq aqparat quraldarynyń jumysy, laýazymdy tulǵalardyń sheshim qabyldaý úrdisiniń jariialylyǵy, memlekettik organdardyń ekonomikalyq sektorǵa baqylaý júrgizýin azaitý, sybailas jemqorlyqpen kúres barysynda kómek kórsetken azamattarǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetý, memlekettik organ basshylarynyń parlament múshelerine esep berýi, memlekettik qyzmetshilerge joǵarǵy jalaqy tóleý, olardyń eńbek ótiline qarai áleýmettik qamtylýy jáne eń bastysy finn qoǵamynyń jáne laýazymdy tulǵalar korpýsynyń sybailas jemqorlyqqa tózbeýshilik mádenieti. Atap óterligi, Finliandiiada sybailas jemqorlyqpen kúres júrgizýdiń arnaiy modeli joq. Eń bastysy, bul elde biliktiń ashyqtyǵy men jariialylyǵy, memlekettik ákimshilikte zańdylyqty qamtamasyz etý, laýazymdy tulǵalardyń jaýapkershiligi men parasattylyǵy zań júzinde bekitilgen. «Memlekettik qyzmet týraly» zań normalary boiynsha finn sheneýnikterine túrli syilyqtar alýǵa, ózge adamdardyń esebinen kóńil kóterýge tyiym salynady. Sondai-aq, joǵary laýazymdy tulǵalar, onyń ishinde Úkimet músheleri men parlament depýtattary jyl saiyn ózderiniń tabsytary týraly deklaratsiia tapsyryp, olardy halyqtyń tanysýy úshin ashyq túrde jariialaidy.
Jemqorlyqty qabyldamaý indeksinde úshinshi orynda turǵan Shvetsiiada sybailas jemqorlyqty joiýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalar júzege asyrylady.
Onyń ishinde memlekettik qujattardyń jariialylyǵy, quqyq qorǵaý júiesiniń táýelsizdigi qaǵidalary bar. Sonymen qatar, shved parlamenti men úkimeti memlekettik qyzmetshilerdiń kásibi jaýapkershiligi men joǵary etikalyq standarttaryn zań júzinde bekitip berdi.
Kóptegen elder sybailas jemqorlyqpen kúreste ózderine ǵana tán áleýmettik, mádeni erekshilikterge mán beredi. Máselen, Qytai Halyq Respýblikasyndaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń partiia mektebinde paraqorlyqpen kúresý úshin meditatsiia, qytailyq tynys gimnastikasy, shyǵys jekpe-jekteriniń elementterine negizdelgen arnaiy jattyǵýlar ótkiziledi. Halyq arasynda bul jattyǵýlar «Sybailas jemqorlyqqa qarsy tai-tszi» dep atalyp ketti. Laýazymdy tulǵalar kún saiyn «Jemqorlyqqa qarsy kúres boiynsha ózin-ózi tártipke shaqyrý daǵdylaryn qalyptastyrý jattyǵýlary» baǵdarlamasyna qatysady. Trening barysynda olar ózderinen «Maǵan 15 myń dollar para berse, alar ma edim? Al eger, 1,5 mln dollar usynsa she? Jemqorlyǵym úshin jazaǵa tartylýǵa ázirmin be? Maǵan ólim jazasy taǵaiyndalsa she?» degen saýaldarǵa jaýap alady. Aita ketý kerek, Qytai sybailas jemqorlyq úshin ólim jazasy eń kóp taǵaiyndalatyn memleket. 2000 jyldan beri Qytaida jemqorlyq úshin aiyptalǵan 10 myńǵa jýyq shendige ólim jazasy kesilip, ol jaza júzege asyryldy. Iaǵni, orta eseppen ár kún saiyn 3 sheneýnik ólim jazasyna kesiledi degen sóz. Qytailyqtar jemqorlyqpen tek meditatsiia jáne ólim jazasyn taǵaiyndaý arqyly ǵana kúrespeidi. 2007 jyly bul elde qalyń buqaraǵa arnalǵan «Satylmaityn batyr» (Incorruptible Fighter)» onlain oiyny jasap shyǵaryldy. Oiyn barysynda qatysýshylar paraqor sheneýnikterdi ǵana emes, olardyń týystaryn da qyryp-joiady. Jemqorlardy qarýmen, magiia jáne azaptaý quraldarynyń kómegimen jazalaýǵa bolady.
Sybailas jemqorlyqpen kúres joǵary saiasi deńgeide de júrgiziledi. Shanhai qalalyq partiia komitetiniń tóraǵasy Chen Lianiýi 18 jylǵa bas bostandyǵynan aiyrylsa, Pekin meriniń burynǵy orynbasary Liý Chjihýa aldymen ólim jazasyna kesilip, keiin ómir boiy túrmede otyratyn boldy.
Sarapshylardyń aitýynsha, Qytaidaǵy jemqorlyqqa qarsy kúres sharalarynyń nátijesinde jyl saiyn 45 myń sheneýnik pen 20 myń quqyq qorǵaýshy organdardyń qyzmetkerleri bostandyǵynan aiyrylady.
Amerika Qurama Shtattarynyń jemqorlyqqa qarsy kúres tájiribesin taldap kórsek, bul elde paramen ustalǵan kez kelgen tulǵany ataq-dańqyna, laýazymyna, áleýmettik jaǵdaiyna qaramastan aýyr jaza kútedi. Mysaly, AQSh tarihyndaǵy eń úlken qarjylyq piramida – Nasdaq fond birjasyn qurǵan Bernard Meidoff investorlardyń 50 milliard dollaryn qymqyrǵany úshin eki birdei ómir boiǵy abaqty merzimine bas bostandyǵynan aiyryldy. Ol temir tordyń ar jaǵynda 150 jyl ótkizýi tiis.
Álem elderiniń sybailas jemqorlyqqa qarsy kúres júrgizýdegi tájiribesin saralai otyryp, ol ádisterdiń eń tiimdi degen tustaryn bizdiń elimizdegi Sybailas jemqorlyqqa qarsy strategiiaǵa engizýge bolady. Ásirese, damyǵan elderdiń paraqorlyqpen kúres saiasatyndaǵy kelesi ádisterdi paidalaný biz úshin ońtaily bolar edi.
Birinshiden, sybailas jemqorlyqqa qarsy zańnamany odan saiyn jetildirip, ol zańdardyń júzege asyrylýyn salalyq organdar tarapynan qatań baqylaýǵa alý.
Ekinshiden, jemqorlyqpen qazaqstandyq qoǵamnyń birigip kúres júrgizýi, iaǵni, azamattyq qoǵam institýttarynyń belsendi jumysy, sybailas jemqorlyq faktileri boiynsha derek bergen qarapaiym azamattardyń zańmen qorǵalýy jáne yntalandyrylýy.
Úshinshiden, memlekettik atqarýshy organdarda korrýptsiiaǵa jol bermeý úshin qatardaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń ońtaily jumysyn balldyq júiemen baǵalap, olardyń jalaqysyn esepteýde bonýstyq júieni qoldaný.
Tórtinshiden, memlekettik satyp alýlar men tenderler ótkizý barysynda paida bolatyn sybailas jemqorlyq qaterlerin joiý úshin bul jumysty barynsha ashyq jáne jariia túrde ótkizý.
Besinshiden, azamattyq qoǵam arasynda sybailas jemqorlyqqa tózbeýshilik daǵdysyn qalyptastyrý maqsatynda korrýptsiialyq quqyq buzýshylyqtardyń monitoringi men saraptamasynyń jańa túrlerin engizip, olardy kásibi odaqtar tarapynan talqylap, halyqtyń arasynda túsindirme jumystaryn júrgizý. Sondai-aq, sybailas jemqorlyqqa qarsy kúres barysynda halyqaralyq uiymdarmen bailanys ornatý.
Elimizdegi táýelsiz saiasattanýshylardyń pikirinshe, jemqorlyqqa qarsy kúrestiń eń tiimdi joly – memlekettik apparat qyzmetiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý. Ár memlekettik organda qatardaǵy mamannan bastap basshyǵa deiin ár sheneýniktiń jumysy qoǵam men aqparat quraldarynyń nazarynda bolýy tiis. Ekinshiden, memlekettik qyzmetshilerdi jumysqa qabyldaý kezinde olardy tamyr-tanystyq arqyly emes, bilimi men qarym-qabiletine qarap alý kerek.
Sonymen qatar, para alý kezinde ustalǵan qyzmetkerge aýyr jaza taǵaiyndalyp, onyń memlekettik qyzmet salasyna qaityp oralýyna jol berilmeýi kerek.
Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti – Elbasymyz Nursultan Ábishuly sybailas jemqorlyqtyń memlekettik qyzmetshiniń abyroiyna tigizetin nuqsany men azamattardyń bilikke degen senimine selkeý túsiretinin jaqsy túsingendikten óziniń 2015 jylǵy 20-shy mamyrda qabyldanǵan «Bes institýtsionaldyq reformany júzege asyrý jónindegi 100 naqty qadam» Ult josparynyń birinshi ári basty reformasy «Kásibi memlekettik apparat qurý» boiynsha naqty mindetter júktep, tiisti tapsyrmalar berdi. Ult josparynyń birinshi jáne ekinshi qadamdaryna sáikes memlekettik qyzmetke qabyldaý tómengi laýazymdardan bastalyp, memlekettik qyzmetshilerdiń laýazymdyq ósýi olardyń iskerlik qasietteriniń negizinde júzege asyrylýy tiis. Iaǵni, memlekettik qyzmetke turǵan azamattar endigi jerde tómengi laýazymda eń kemi úsh jyl qyzmet etý arqyly ǵana ary qarai joǵarylaýǵa múmkindik alady. Laýazymdyq ósý joly memlekettik qyzmetshiniń «aǵa-kókeleriniń» arqasynda emes, onyń jumystaǵy belsendiligi, tiianaqtylyǵy, óz mindetterin oryndaýdaǵy joǵary jaýapkershiligi siiaqty iskeri qabiletterge ǵana bailanysty bolady.
Ult josparynyń úshinshi jáne tórtinshi qadamynda kórsetilgendei memlekettik qyzmetke alǵash ret turatyn tulǵalardy úsh satyly irikteý júiesin engizip, olarǵa mindetti túrde synaq merzimin taǵaiyndaý arqyly memlekettik qyzmetke kezdeisoq kelgen azamattardan arylyp, óz isine berilgen, kásibi qyzmetshiler sanyn arttyrý kózdelip otyr. Besinshi qadamda aitylǵan memlekettik qyzmetkerlerdiń jalaqysyn onyń jumysynyń, jasaǵan eńbeginiń nátijesine qarai ósirý. Bul jerde kóńilde qalatyn túitkildi másele bar. OL: memlekettik qyzmetshiniń eńbegin kim baǵalaidy?
Qazirgi qalyptasqan jaǵdai boiynsha ár qyzmetshini joǵarydaǵy basshysy onyń qyzmet ótiline, atqaratyn fýnktsionaldyq mindetterine sai baǵalaýy tiis. Alaida, memqyzmetshiler joǵary baǵa alý úshin bastyǵyna jaǵympazdanyp, onyń yǵyna jyǵylýy aitpasa da túsinikti.
Bul jerde kishi, orta, joǵary býyndaǵy basshylar qol astyndaǵylardy shynaiy máninde ádil baǵalasa jaqsy. Iaǵni, bul qadamdy júzege asyrýda biz adami faktormen sanasý qajet. Osymen úilesetin altynshy qadam boiynsha belgilenetin jyldyq, strategiialyq jospalar men qol jetkizýge tiisti indikatorlardy josparlaýda olardyń qol jetimdi bolýy shart. Sebebi, Ult jospary boiynsha eńbekaqy memlekettik qyzmetkerlerge jeke jyldyq josparlardy, memlekettik organdar úshin – strategiialyq josparlardy oryndaǵany, ministrler jáne ákimder úshin – memlekettik qyzmet sapasynyń arnaýly indikatorlaryna qol jetkizip, halyqtyń ómir sapasyn jaqsartyp, investitsiia tartqany úshin, Úkimet músheleri úshin – integraldyq makroekonomikalyq indikatorlarǵa qol jetkizgeni úshin jumysynyń nátijesine qarai tólenedi. Aspandaǵy aiǵa qol sozamyz degenmen, oǵan jetý múmkin emes ekeni beseneden belgili. Sondyqtan da, ár qyzmetshi, memlekettik organ, ákimder men ministrler, Úkimet músheleri óz josparlaryn bárinen ozamyn dep emes, naqty nátijege jumys isteimin dep josparlaǵany abzal.
Sonymen birge, memlekettik qyzmetkerlerdiń laýazymdyq eńbekaqylaryna óńirlik úilestirý koeffitsientteri qosylady. Bul másele, áli kúnge deiin Eńbek zańnamasymen áli rettelgen joq. Óńirlik koeffitsientti engizý úshin Qazaqstan Respýblikasynyń «Eńbek kodeksine,. «Memlekettik qyzmet týraly» Zańyna jáne t. b. Normativtik-quqyqtyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý qajet. Bul baǵytta elimizdiń Memlekettik qyzmet isteri jónindegi Agenttigi jumys atqarýy tiis. Ult josparynyń segizinshi qadamy boiynsha bir óńirden ekinshi óńirge aýysyp kelip jatqan memlekettik qyzmetshige jekeshelndirý quqyǵynsyz qyzmettik páterdi mindetti túrde berý qajet ekendigi aitpasa da túsinikti. Ózi úisiz-kúisiz júrgen qyzmetshi jumysyn tiisti dárejede oryndai almaidy.
Toǵyzynshy qadam boiynsha memlekettik qyzmetkerlerdiń turaqty túrde oqý júiesin zańdy túrde bekitý, iaǵni, úsh jylda bir ret kásibi sheberligin arttyrý maqsatynda qurylǵan QR Prezidentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademiiasy men onyń óńirdegi filialdarynyń jumysy durys júiege qoiylǵan. Ár memlekettik qyzmetshi óziniń kásibi biliktiligin shyńdap, túrli seminarlar men daaiyndyq kýrstarynan ótýge quqyly. Bul – onyń bilimin jetildirip qana qoimai, mansaptyq turǵydan joǵarylaýyna da septigin tigizedi.
«100 naqty qadam» Ult josparynda kórsetilgen osy maqsat-mindetter tek qana ár memlekettik qyzmetshiniń adaldyǵy men kásibi sheberliginiń arqasynda júzege asyp, elimizdiń damýyna serpin berýi tiis. Ol úshin eń bastysy, memlekettik qyzmetshiler boiynda otansúigishtik qasietteri qalyptasqan, týǵan jeri men eli úshin qaltqysyz qyzmet etetin joǵary parasatty tulǵa bolýy shart. Sonda ǵana, bizdiń Otanymyz – Qazaqstan Respýblikasy ekonomikasy myqty, halqy bai-baqýatty, azamattarynyń turmysy joǵary elge ainalady. Sondyqtan da, alǵa qoiylǵan maqsat-mindetterdi memlekettik organdar men azamattyq qoǵam birlesip atqarýy qajet. Birlik – túbi bereke ekendigin esten shyǵarmai, birlesip qamal alatyn kezeń kelip jetti.
Temirov Erbol Rahmetollauly
Pavlodar oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetiniń bas mamany
