Freedom Inside '26

"Jastar elden ketýde...". Qazaqstan kommýnisteri Bilim ministrine shúilikti

"Jastar elden ketýde...". Qazaqstan kommýnisteri Bilim ministrine shúilikti
"Halyq kommýnisteri" fraktsiiasy bilim berýdi damytýǵa arnalǵan eki baǵdarlamanyń negizgi maqsattarynyń oryndalmaǵanyn shynaiy túrde moiyndap, saýattylyqtyń tómendeýi men jalpy bilim sapasynyń nasharlaýyn toqtatatyn daǵdarysqa qarsy sharalardy ázirleýdi bastaý kerek dep esepteidi, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Qazaqstanda bilim men ǵylymdy damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan jańa memlekettik baǵdarlamasy jumys istei bastady. Bul barlyq saladaǵy progreske tikelei bailanysy bar eń mańyzdy qujat. Barlyq salanyń ishinde indýstriialandyrý da, aýyl sharýashylyǵy da, áleýmettik damý da bar. Bul bizdiń bolashaǵymyz. Al onyń jarqyn bolýy úshin ótkenge muqiiat taldaý qajet.

"Halyq kommýnisteri" fraktsiiasy bilim berý salasynda atqarylǵan jumystardyń oryndalýy ústirt qana taldanǵan dep sanaidy. 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan buǵan deiingi baǵdarlamanyń oryndalýy 92%-ǵa baǵalandy. Mundai baǵalaý 12 indikatorǵa, 71 kórsetkishke negizdelgen. Is-sharalar sany boiynsha baǵdarlama 100% oryndaldy.

Iá, qaǵaz júzinde bári oryndaldy. Biraq negizgi maqsatqa qol jetkizdik dep aita alamyz ba? Negizgi maqsat dep otyrǵanymyz mynalar: bilim men ǵylymnyń básekege qabilettiligin arttyrý, turaqty ekonomikalyq ósý úshin adami kapitaldy damytý.

Adami kapitaldy damytý, birinshi kezekte, ásirese jas urpaqtyń saýattylyǵyn arttyrý degen sóz. Al qalǵan indekster men kórsetkishter tek kómekshi qural bolyp qana tabylady.


Bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy Qazaqstannyń jalpy bilim beretin mektepteri oqýshylarynyń halyqaralyq salystyrmaly zertteýlerdegi nátijelerin jaqsartýdy maqsat etti. Sonymen, stýdentterdiń oqý jetistikterin baǵalaýdyń halyqaralyq baǵdarlamasynda (PISA) Qazaqstan 40-45 orynda turýy kerek edi. Bul – negizgi kórsetkish. Óitkeni ol stýdentterdiń matematikalyq, ǵylymi, oqý saýattylyǵyndaǵy irgeli daiyndyǵyn baǵalaidy.

Sońynda bári memlekettik baǵdarlamany merziminen buryn toqtatýmen aiaqtaldy. Onyń ornyna 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan jańa baǵdarlama qabyldandy. Atalǵan baǵdarlamada biz tilge tiek etip otyrǵan maqsatty indikatorlar alynyp tastaldy.

Sońǵy reitingtiń qorytyndylary boiynsha, bizdiń nátijeler aitarlyqtai nasharlady. Qazaqstan matematika boiynsha 78 eldiń ishinde 54-orynda, al jaratylystaný jáne oqý saýattylyǵy boiynsha 69-shy orynda tur.

Oqýshylardyń aqparattyq jáne kompiýterlik saýattylyǵy (ICILS), eresekterdiń saýattylyǵy (PIAAC) boiynsha da sońǵy oryndarda turmyz.

Shyndyǵyna kelsek, adami kapitaldy damytýdyń ornyna kerisinshe protsess júrip jatyr. Saýattylyq tómendeýde. Aýyldyq jerlerde de, óndiriste de jas mamandardy daiarlaý deńgeiiniń tómendeýi eń ózekti problemaǵa ainaldy.

Adam kapitalynyń ekonomikanyń turaqtylyǵyna qosatyn úlesi týraly aitýdyń qajeti shamaly. 2019 jyly Qazaqstan jahandyq innovatsiialar indeksinde 2018 jylmen salystyrǵanda 5 pozitsiiadan aiyrylyp, 79 orynǵa turaqtady.

Tarihi turǵydan Qazaqstannyń artyqshylyǵy biliktiligi joǵary eńbek resýrstary, halyqtyń jalpy saýattylyǵy boldy. Biz osyny joǵaltyp aldyq.


Osylaisha memleket daryndy jastardyń shet el asýyn ózderi yntalandyryp otyr. Bilim berý júiesindegi degradatsiia aýqymyn kórip otyrǵan ata-analar balalaryn shetelge oqýǵa jiberip jatyr.

Biz árbir otbasy úshin mańyzdy qundylyqtardyń biri bolǵan bilim berý júiesin quldyratý arqyly elimizdiń bolashaǵyna balta shaýyp otyrmyz.


Ortasha jalaqy mólsheri boiynsha Qazaqstan álemde 74 orynda tur. Saýattylyq jaǵynan da osyndai deńgeide turmyz. Bilim men ǵylymǵa jumsalatyn shyǵyndardyń únemi ósýine qaramastan, biz arzan jáne biliktiligi tómen jumys kúshi basym elge ainalyp baramyz.

Shyndyǵynda, biz úzdik otyzdyqqa kirýdiń ornyna damýshy elderdiń qatarynan tómen qarai jylystap kelemiz.


Bul dabyl qaǵarlyqtai tendentsiia. Ony tehnikalyq baǵdarlama ózgerte almaidy. Sonymen qatar, ol álemdik tájiribeler men modelderdiń barlyq túrin engizýge talpynys jasaityn buǵan deiingi baǵdarlamalardyń jalpy baǵytyn únemi ózgerister engize otyryp, jalǵastyrady.

"Halyq kommýnisteri" fraktsiiasy bilim berýdi damytýǵa arnalǵan eki baǵdarlamanyń negizgi maqsattarynyń oryndalmaǵanyn shynaiy túrde moiyndap, saýattylyqtyń tómendeýi men jalpy bilim sapasynyń nasharlaýyn toqtatatyn daǵdarysqa qarsy sharalardy ázirleýdi bastaý kerek dep esepteidi.

Depýtattyq saýaldy qarastyryp, Qazaqstan Respýblikasynyń qoldanystaǵy zańnamalarynda kórsetilgen merzim ishinde qabyldanǵan sharalar týraly jazbasha jaýap berýińizdi suraimyz.

"Halyq kommýnisteri" fraktsiiasynyń depýtattary:
A. Qońyrov, J. Ahmetbekov, G. Baimahanova, V. Kosarev, M. Magerramov, I. Smirnova, T. Syzdyqov.