Búginde elimiz jasyl energetikaǵa kóshý boiynsha aldyna maqsat qoiyp, jańartylǵan energiia kózderiniń úlesin 15 paiyzǵa jetkizýdi kózdep otyr. Óitkeni, qazir bul kórsetkish nebári tórt paiyzdy ǵana quraidy. Sátin salsa, jańartylǵan energiia kózderi 2030 jyly 10 paiyzǵa, 2050 jyly 50 paiyzǵa jetýi múmkin. Al 2060 jyly Qazaqstan kómirtegi beitaraptyǵyna qol jetkizýge mindetteme aldy. Keibir sarapshylardyń pikirinshe, bul energiia kózderin negizgi kóz dep sanaýǵa bolmaidy. Óitkeni, elimizde úsh júz jylǵa jetetin kómir qory bar. Al ony óndirý, tasymaldaý jaǵy da arzanǵa túspeitinin eskerý kerek.
Osydan bes jyl buryn Qazaqstanda «Bolashaqtyń energiiasy» atty iri halyqaralyq kórme ótken bolatyn. Álemniń túkpir-túkpirinen kelgen mamandar jasyl ekonomikaǵa kóshý ideialary men sheshimderin usynyp, talqyǵa saldy. Munda tek elimizde ǵana kómirdi belsendi túrde paidalanyp jatqany, elektr energiiasynyń 70 paiyzy qara otynnan óndiriletini aityldy. Mamandardyń aitýynsha, búginde jumys istep turǵan jylý elektr stansalarynyń tozyǵy jetip, resýrsy áldeqashan taýsylǵan.
Osy turǵyda «QAZAQ GREEN» JEK qaýymdastyǵynyń direktorlar keńesiniń tóraǵasy Nurlan Qapenovtiń sóziniń jany bar. Ol Qazaqstan úkimetiniń bolashaqta qai máselege kóńil bólýi kerektigin aita kele, Energetika ministrliginiń 2035 jylǵa deiingi energetikalyq balans qujatyn qabyldaǵanyn tilge tiek etti. Onyń pikirinshe, aldaǵy 10-12 jyldan keiin kómir zaýyttarynyń shamamen 30 paiyzy energetikalyq balanstan shyǵýy kerek. Sebebi, Qazaqstan 2035 jylǵa deiingi josparǵa sáikes, jasyl energetikaǵa kóship, oǵan qosa 6,5 gigavatt jasyl energiia kózi men gaz óndirýdi qolǵa alýy qajet.
Alaida, bizde gaz jetkilikti me? Keibir derekke sensek, keler jyldan bastap ishki naryqta kógildir otyn tapshy bolady degen boljam bar. Al dál qazir jańa energiia kózderin salýdyń da tiimdiligi bola qoimas. Mamandar munyń bári tariftiń ósýine ákeletinin jasyrmaidy. Aita ketý kerek, Qazaqstanda balamaly energiia kózderiniń 140-tan astam nysany bar. Onyń 43i jel elektr stantsiiasy, 53-i – kún, 40-y sý jáne beseýi bioelektrlik. Aldaǵy ýaqytta olardy kóbeitý josparlanyp otyr.
QR Energetika ministrliginiń jańartylǵan energiia kózderi nysandaryn engizý jáne monitoringi basqarmasynyń basshysy Dáýlet Zakarianovtyń aitýynsha, 2025 jylǵa deiin qýattylyǵy 860 MVt bolatyn jańartylatyn energiia kózderiniń 49 nysanyn paidalanýǵa berý kózdelgen. Árine, bul qosymsha jumys ornynyń ashylýyna, jasyl elektr energiiasyn óndirýge, sondai-aq nysandardy salý josparlanǵan aimaqtarǵa investitsiia tartýǵa múmkindik beredi. Iaǵni, Qazaqstan balamaly kózderge basymdyq berse, qoǵam jańartylǵan qýat kózderin paidalanýǵa birtindep kóshetini sózsiz.
Táýelsiz sarapshy Oljas Baidildinovtiń aitýynsha, elimizde úsh júz jylǵa jetetin kómir qory bar desek te, úkimet atom elektr stantsiiasynyń salynýyna basymdyq berýi qajet. «Álemde, sonyń ishinde Eýropada, Qytaida kómirdi tazartatyn tehnologiialar bar. Bul kómir stansalary qala ortalyǵynda ornalassa da, qorshaǵan ortany lastamaidy. Másele tariftiń qubylmalyǵynda», – deidi sarapshy.
Jasyratyny joq, Qazaqstan energiia kóziniń 70 paiyzyn kómir arqyly alyp keldi. Álginde mamandar sonaý keńestik kezeńnen beri jumys istep kele jatqan jylý stantsiialary qondyrǵylarynyń eskirip, taiaý arada isten shyǵatynyn beker aitqan joq. Bul Qazaqstannyń energetikalyq qaýipsizdiginiń tómengi deńgeide ekenin kórsetedi. Al birden jasyl ekonomikaǵa sekirip ótý de ońai sharýa emes. Tipti, bul energetikalyq daǵdarys máselelerin sheship qana qoimai, tarifterdi kóterýge de ákeletinin eskergen jón. Biraq zaman talaby – jasyl energetikaǵa kóshý. Sondyqtan aldymyzdan qandai qiyndyq pen kedergi shyqsa da, jańartylǵan energiia kózin damytýǵa el bolyp, qoǵam bolyp biraýyzdan atsalysý qajet.
