Muny Iran áskeri kúshteriniń qolbasshysy Áli Fadavi rastaǵan. Onyń aitýynsha pýlemetten 13 oq atylǵan. Bulardyń birde-biri qiys ketpei, brondalǵan kóliktiń ishinde beiqam otyrǵan Fahrizadege dóp tigen. Janyndaǵy jubaiy din aman. Otty qarý jol jiegindegi «Nissan» kóligine ornatylǵan.
Fadavidiń aitýynsha Fahrizadeni dál kózdegen pýlemette joǵary tehnologiialy kamera ornatylǵan ári jasandy intellektiniń tehnologiiasy qoldanylǵan.
Tórt oq ǵalymdy keýdesimen qalqalaǵan kúzet bastyǵyna tigen. Al pýlemettiń ózi «spýtnik arqyly onlain basqarylǵan». Ǵalymǵa adam kúshimen emes, sońǵy tehnologiialar negizinde shabýyl jasalǵan. Irandyq Fars agentiginiń habarlaǵanyndai shabýyl sátti aiaqtalǵasyn kólik ózdiginen jarylyp ketken.
Aita ketelik Irannyń fizik-ǵalymy Mohsen Fahrizade 27 qarashada Tegerannan 40 shaqyrym jerde ajal qushty. Áýelde resmi bilik ǵalymǵa shabýylda joǵary tehnologiialar paidalanylǵanyn joqqa shyǵarǵan bolatyn.
Munyń aldynda eldiń syrtqy ister ministrligi ǵalymnyń ólimine "Izraildiń qatysy bar" degen. Islam respýblikasy basshysynyń áskeri keńesshisi Hosein Dehkan bul qastandyq úshin kek alatyndaryn málimdegen.
Fahrizade zymyran óndirisi salasyndaǵy úzdik maman sanalǵan. Iranǵa qarsy taraptar ǵalymnyń iadrolyq qarýdy qupiia túrde ázirlep jatqanyn áldeneshe ret málimdegen.
Fahrizade buryn Islam revoliýtsiiasyn qorǵaýshylar korpýsynda qyzmet etken, Iran qorǵanys ministrliginde joǵary laýzymdarda bolǵan jáne fizikalyq zertteý ortalyǵyn basqarǵan. BUU-nyń Irannyń iadrolyq baǵdarlamasy jónindegi 2004 jylǵy qararynda onyń esimi alǵash ret atalady.
Batys elderiniń barlaýshylary 1980 jyldardyń sońynan bastap Irannyń qupiia iadrolyq baǵdarlamasy bar ekenin aityp keledi. Biraq 2009 jyldan beri Atom energiiasy jónindegi halyqaralyq agenttik (MAGATE) sarapshylary buǵan eshqandai aiǵaq tapqan joq. Tegeran tek beibit maqsattaǵy iadrolyq baǵdarlama jasap jatqanyn aitýmen keledi.
- 2015 jyly AQSh, Resei, Qytai, Ulybritaniia, Germaniia jáne Frantsiia Iranmen iadrolyq kelisimge kelgen. Iran halyqaralyq sanktsiialardy alyp tastaǵan jaǵdaida iadrolyq qarý jasaýǵa jeterlik deńgeide ýran óńdeýden bas tartýǵa ýáde bergen.
- 2018 jyly AQSh bul kelisimnen óz betimen shyǵyp, Iranǵa qarsy sanktsiiany kúsheite tústi. Osyndai qysymnyń kómegimen Vashington Tegerandy jańa kelisimge qol qoiýǵa kóndirýge tyrysqan. Ol kelisim tek iadrolyq baǵdarlama emes, zymyran jasaýdy da qatysýy tiis edi.
- Batys barlaýshylary "Iran bombasynyń atasy" dep atap júrgen Fahrezadeniń óltirilýi AQSh-tyń jańa sailanǵan prezidenti Djo Baidenniń Iranmen arada diplomatiialyq qatynasty jaqsartý nietine kedergi jasaýy múmkin. Baiden Irannyń iadrolyq baǵdarlamasy jónindegi kelisimge qaita qosylýǵa tyrysatynyn aitqan.
