Ybyrai Altynsarinniń ǵylymi jáne ádebi qyzmeti
Atap aitqanda, Kishi júz qazaqtarynyń adamdy jerleý, as berý, quda túsý, qyz uzatý jáne toi jasaý dástúri, ejelgi ádet-ǵuryp zandary týraly zertteý maqalalary jaryq kórdi. Ol óziniń jumystan qoly bosaǵan kezderiniń bárin de aýyl arasynda ótkizdi, týǵan halqynyń tarihy, folklory, shejiresi, ádet-ǵurpy, salt-dástúri týraly materialdar jinastyrdy. Óziniń kózi tirisinde birqatar ǵylymi maqalalary jýrnaldar men gazetterde jariialandy. «Orynbor vedomstvosy qyrǵyzdarynyń quda túsý men úilený toiy kezindegi ádet-ǵuryptarynyń ocherki» atty eńbeginde úilený toilaryna bailanysty tolyp jatqan ádet-ǵuryptardy táptishtei sýrettedi. Y. Altynsarinniń ádebi murasy da edáýir eleýli.
Ol I.A. Krylovtyń mysaldaryn, L. Tolstoidyń áńgimelerin orys tilinen qazaq tiline aýdarýmen qatar ózi de qysqa ádemi áńgimeler jazdy. Y. Altynsarinniń qalamynan týǵan aýdarmalar, óleńder, áńgimeler, mysaldar, etnografiialyq ocherkter men ertegiler oqyrman júregine jol tapty. Onyń shyǵarmalarynyń taqyryby da ár alýan. Y. Altynsarindi qazaq balalar ádebietiniń negizin qalaýshy dep aitýǵa bolady. Ybyrai Altynsarin tamasha aqyn da edi. Onyń «Azǵan eldiń bileri», «Ái, dostarym!», «Ái, jigitter!», «Ana» atty óleńderiniń adamgershilik-ǵibrattyq sipaty basym.
Aqynnyń bul óleńderinen qazaq jastarynyń talai urpaǵy úlgi-ónege alyp, tárbie kórdi. «Kel, balalar, oqylyq!» degen óleńiniń: «Bir Qudaiǵa siynyp, Kel, balalar, oqylyq, Oqyǵandy kóńilge Ykylaspen toqylyq! Oqysańyz, balalar, Shamnan shyraq jaǵylar. Tilegeniń aldyńnan Izdemei-aq tabylar...» — jas urpaqty tárbieleýde mańyzy óte zor. Y. Altynsarinniń shyǵarmalarynda qazaqtardyń ómiri shynshyldyqpen beinelendi. Olarda bilimge, ǵylymǵa degen qulshynystyń qajettigi keńinen nasihattaldy. Jastardy oqý-bilimge shaqyra otyryp, ol ózge halyqtardyń mádeni ómirin, olardyń ǵylymda qol jetkizgen tabystaryn úlgi-ónege retinde mysalǵa keltirdi.
