Gúlnár qamaýǵa alynypty. Qylmystyq top qurǵan deidi. Offshorǵa aqsha tasyǵan. Jekeniń múlkin tartyp alǵan. Jazyqsyz jandarǵa bir jarym mlrd. dollar ziian keltirgen. Ol Qylmystyq kodekstiń 6 baby boiynsha aiypty sanalypty.
Osydan 7-8 jyl buryn ol qandai edi? Ózbekstanda odan asqan talant iesi joq edi ǵoi...
Kásipker, diplomat, ǵalym, dizainer, ánshi. Taǵy ne? Almaǵan diplomy, ainalyspaǵan isi joq-tyn.
Aitpaqshy, WikiLeaks-ta jariialanǵan qujattarda Ózbekstanda istegen amerikalyq diplomattar Gúlnárǵa «sylanyp sipanyp qalǵan keraǵar jan ári eldegi eń súikimsiz tulǵa» dep baǵa beripti.
Oǵan bári azdyq etti
Aldymen Tashkent ýniversitetinde oqydy. Ekonomist mamandyǵyn aldy. Azdyq etti. Garvardqa tapsyryp magistr boldy. Azdyq etti. Tashkenttegi álemdik ekonomika jáne diplomatiia ýniversitetine saiasattaný mamandyǵy boiynsha tapsyryp doktorlyq dárejeni alyp shyqty.
Kezinde oǵan tań qalǵan. Ǵylymi jumys jazýǵa Gúlnár ýaqyt qaidan tabady dep... Shynymen, qaidan tapqan? Eshkim bilmeidi áli kúnge deiin.
Onyń ǵylymi jumystan áldeqaida mańyzdy jobalary kóp edi, óitkeni. Pop-ánshi bolǵandy armandady. Oryndaldy.
2006 jyly GooGoosha (aitpaqshy, marqum ákesi úide ony solai erkeletken) degen laqap atpen sahnaǵa shyqqan ol alǵashqy klipin shyǵarady. Klipti Unutma Meni (Umytpa meni) degen ánge túsirgen. Azdyq etedi.
2012 jyly óziniń aitýynsha qiyn da kúrdeli ómir tájiribesinen jinaqtalǵan ári sonyń negizinde jazylǵan tutas án-jinaqty jaryqqa shyǵarady.
Aittyq qoi, Gúlnárdai talant iesi joq dep. Sán álemine de tumsyq tyǵady. 2010 jyly anaý-mynaý emes Niý-Iorktiń tórinde Guli dep atalatyn óziniń jeke sán úlgisin tanystyrady. Kollektsiia ózbektiń ulttyq kiimderine qatty uqsas etilip tigiledi. Maqtaý estidi. Keler jyly taǵy kelmek bolady. Keltirmeidi. Kirgizbeidi.
Amerikada demokratiia ǵoi. Adam quqyǵyn qorǵaý uiymynyń ókilderi (Human Rights Watch) Gúlnárǵa qarsy bas kóteredi. «Ózbektiń besikten beli shyqpaǵan balalary ólip – talyp ala jaz maqta teredi. Oinamaidy. Sabaqqa barmaidy. Olardyń quqyǵy taptalyp jatqanyna bas aýyrtyp jatqan Gúlnár joq. Beishara balalardyń beinetpen jiǵan maqtasyn qai betimen maqtanyp kórsetip júr?» deidi olar.
Diplomat
Basqasyn basqa sán áleminde demokratiialyq qundylyqtarmen bet-betpe kelerin oilamaǵan Gúlnárdiń taýy shaǵylady. Berispeidi, biraq. Sol baiaǵy Guli degen brendpen Shveitsariiannyń Chopard kompaniiasymen birlesip zergerlik buiymdar shyǵarýǵa kóshedi.
Qyzyq, iá? Munyń bárine qaidan ýaqyt tapqan? Ol ǵalym emes pe edi? Qalai úlgergen?
Aitpaqshy, ilgeride onyń diplomat bolǵanyn aittyq. Áýelde Máskeýdegi Ózbek elshiliginde isteidi. Keiin BUU shtab-páteri janyndaǵy (Niý-Iorkte) Ózbekstannyń ókildiginde qyzmet atqarǵan.
2008 jyly Syrtqy ister ministriniń orynbasary qyzmetine taǵaiyndalady, Gúlnár. Ári BUU-nyń Jenevadaǵy keńsesinde ornalasqan Ózbekstan ókildigin qosa basqaratyn bolyp bekitiledi.
2010 jyly Ispaniiaǵa attanady. Osy eldegi ózbek elshisi bolady.
Aitpaqshy, ilgeride onyń ǵalym ekenin aittyq. Ol 2005 jyldan bertinge deiin Ózbekstannyń Saiasi zertteýler ortalyǵyn basqarǵan...
600 mln. dollar
Bir jyldary Shveitsariianyń Bilanz jýrnaly Gúlnárdi eldegi eń aýqatty adamdardyń qataryna kirgizdi. Bailyǵyn 600 mln-ǵa baǵalaǵan. «Ózbekstandaǵy munai-ken óndiretin, ári bank, aýylsharýshylyǵy, tekstil salasyndaǵy eń iri kásiporyn Zeromax korporatsiiasynyń iesi osy – Gúlnár » deidi biletinder. Kompaniia Shveitsariiada tirkelipti.
Sportqa da aralasqan. «Bilsek, ol «Býnedkor» fýtbol klýbyn qarjylandyrǵan. Áitpese Rivaldo Ózbekstanǵa ólse de kelmes edi» deidi uzynqulaq.
Bir joly qyzyq bolady. «Býnedkor» ishki birinshiliktegi basty qarsylasy «Pahtakormen» (maqta jinaýshylar) kezdesedi. Jeńilip qalady. 1:0. Oiyn áý dep bastalǵan 10 minýttyń ishinde «Býnedkordyń» sapyndaǵy barlyq braziliialyqtar qyzyl qaǵaz alyp alańnan qýylady.
Amerika jerdiń túbindegi biledi ǵoi. WikiLeaks-ta jariialanǵan qujattarda amerikalyq diplomattar bylai dep esep bergen: «Oiynnan keiin bas tóreshi «Býnedkordyń» bapkerine habarlasyp: «Keshirim suraimyn. Aiyptymyn. Biraq otbasymdy asyraý kerek, amal joq» depti. Tóreshi Ózbekstannyń fýtbol federtsiiasy prezidentinen «Pahtakor» 1:0 esebimen utýy kerek degen tapsyrma alǵan».
Demek, ózbek elitasynyń Kárimovtyń qyzyna qarsy kúresi sol tustan bastalǵan dep boljaýǵa da bolatyn shyǵar.
Ol ajyrasqan...
1991 jyly Gúlnár aýǵan tekti amerikalyq biznesmen Mansur Maqsudiǵa turmysqa shyǵady. Maqsudi Tashkente Koka-Kolanyń filialyn ashady. Eki balaly bolady. Báribir syiyspaidy. 2001 jyly úlken daý shyǵady. Ózbekstanda turatyn Maqsudidiń birqatar
jaqyndary qamaýǵa alynady. Qalǵandaryn Aýǵanstanǵa jóneltip jiberedi.
Ózbekstandaǵy Maqsudidiń kompaniialary birinen-soń biri tergeýge ushyraidy.
Gúlnár men Mansur ajyrasqannan keiin bir aidan soń Koka-Kolanyń Tashkenttegi filialyna salyqshylar, kedenshiler, tipti esirtkige qarsy kúres qyzmetiniń ókilderi basyp kiredi. Filial jabylyp tynady. Maqsudi Ózbekstandaǵy barlyq biznesinen aiyrylady.
Mansurdyń ózine de aiyp taǵylady. «Jediń, salyq tólemediń, onyń ústine munai biznesin bizden jasyryp Saddam Hýseiinmen birigip júrgizdiń» deidi ózbek biligi.
Kezdeisoqtyq pa, qalai oilaisyz? Gúlnármen ajyrasqan Mansurdyń basynan baq osylai taiǵan...
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
(jalǵasy bar)
https://dalanews.kz/9680
