«Farab» kitaphanasy sheteldik ǵalymdardy tań qaldyrdy
Túrkistan oblysynyń ákimi Ómirzaq Shókeev sheteldik iri ǵalymdar men arheologtarmen birge «Farab» kitaphanasyn aralady. Kópfýnktsionaldy bilim kesheni bolyp jasaqtalǵan elimizde teńdesi joq jańa bilim alý mekeni zamanaýi tehnologiialarmen jabdyqtalǵan jastar ortalyǵyna ainalýda, , – dep habarlaidy Dalanews.kz Túrkistan oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ortalyq shyǵarmashylyq pen shabytty ushtastyryp, biregei jobalardy júzege asyratyn keshen retinde barsha kitapqumar qaýymnyń súiikti mekenine ainalmaq. Ol úshin barlyq jaǵdai jasalǵan.
Jańa kitaphanany tamashalaýǵa QR Dúniejúzilik mura ulttyq komiteti tóraǵasynyń orynbasary Dmitrii Voiakin, QR UǴA akademigi Á. Marǵulan atyndaǵy Arheologiia institýtynyń bas direktory Baýyrjan Baitanaev, akademik, Býniiatova Shyǵystaný institýty direktorynyń orynbasary Mustafaev Shaim, antropologiia departamentiniń professory, Louis Vashington ýniversiteti Maikl Frachetti, arheolog, ǵylym doktory, arheologiia institýtynyń direktory, Tatarstan Respýblikasy Halikova Ǵylym Akademiiasynyń korrespondent múshesi Airat Sidikov, arheolog, tarih ǵylymdarynyń doktory, Germaniia arheologiialyq institýtynyń korrespondent múshesi Viktor Zaibert keldi.
Robototehnika boiynsha 2019 jyly ótken álem chempionatynda 3-shi orynǵa ie bolǵan komanda «Farab» kitaphanasynda eńbek etýge kiristi. Fab-labóndiris zerthanasynda jaryq kórgen jańa dúnielerdi tanystyrǵan jastar zamanaýi oshaqtyń qyr-syrymen bólisti. Aitýlarynsha, bes mashinanyń qarapaiym jiyntyǵyn qoldana otyryp, kez-kelgen adam oiyndaǵy dúnieneni, sándik zattardan kompiýterge deiin jasaýǵa tolyq múmkindikter bar. Iaǵni, munda kelgen kez-kelgen adam, kez-kelgen dúnieni óz qolymen jasap shyǵara alady.
Kitaphanada eski qujattar men kitaptardy qaita qalpyna keltirýge arnalǵan Ortalyq Aziiadaǵy jalǵyz tseh ashylǵan. 3D modelin jasaýǵa arnalǵan proektsiialyq bólme, kalligrafiia jáne óner stýdiiasy, qysh qumyra jasaýǵa arnalǵan sheberhana bar. Ortalyqta kitapqumar qaýym bir-birimen kezdesip, bas qosa alady. Jańa týyndylardyń tusaýyn kesýge arnalǵan úlken zal jabdyqtalǵan. Kitaphanada ǵylymi-zertteý ortalyǵy, iaǵni negizgi kitap saqtaý qoimasy ornalasqan. Bul jerde óte sirek kezdesetin kitaptar men monýskriptiler saqtaýly. Sheteldik ǵalymdardy kitap qory tań qaldyrdy. Olardyń nazaryna kóne kitaptar, qoljazbalar men qujattardyń muraǵaty usynylady.
Túrkistan shaharyna arnaiy kelgen sheteldik iri ǵalymdar men arheologtar Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetinde ótken «Túrkistanǵa 3000 jyl» atty dóńgelek ústelge qatysty. Onda tarih ǵylymdarynyń doktory, Álkei Marǵulan atyndaǵy arheologiia institýttyń bas direktory Baýyrjan Baitanaev tarihqa ózgeris ákeletin tyń jańalyǵymen bólisti. Túrkistannyń jasyn eseptegen kezde keńes dáýiriniń derekteri qoldanylǵanyn jáne bul aqparattyń qazir mańyzy joq ekenin málimdedi.
– Túrkistan aýmaǵyndaǵy arheologiialyq keshenderdi zerttei otyryp, biz eki ejelgi qorymdardy ashamyz. Munda tabylǵan jerlemeler men atribýttar bizdiń dáýirimizge deiingi XV ǵasyrǵa jatatyny sózsiz. Bul jádigerler munda ómir súrgen taipalar máiitterdi osynda jerlegenin jáne osy qalanyń aýmaǵynda ómir súrgenin kórsetedi, – dedi ol.
