Tanymal saiasatker, Májilis depýtaty Ermurat Bapi Nazarbaevtyń shettegi "esepsiz bailyǵy", sheteldegi aktivter, Reseidiń Qazaqstanǵa yqpaly týraly ashyq aitty, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
Saiasatker Qazaqstanda aktivterdi qaitarý jónindegi komissiiany Úkimet quratynyn, onyń quramyn da Úkimet jasaqtaitynyn, bul quramda ózi joq ekenin aitty. Onyń sózinshe, bul quramǵa múshelerdiń ishinde qoǵam ókilderinen eki adam bar.
"Buǵan deiin Jaqsylyq Kúlekeev bolyp edi. Qazir ornyna bireý keldi, bilmeimin. Olardyń komissiia týraly aityp jatqanyn estigen joqpyn. Parlamentten eki adam, Senattan bir adam bar. Májilisten Marat Bashimov degen konstitýtsiialyq zańger bar. Bul turǵyda onyń tájirbiesi jeterlik azamat. Biraq komissiianyń jumysy qupiia júretin bolǵandyqtan, ol kisi de kóp eshteńe aita almaidy.
...Alǵashqy kezde aktivterdi kelisimimen, óz erkimen qaitarý jónindegi jumystar júrip jatyr. Biraq ol kimmen, qalai júrip jatqanynan habarymyz joq. Sebebi qupiia bolǵandyqtan, zańdy qabyldaǵan depýtattardyń ózi beihabarmyz. Birneshe ret depýtattyq saýal joldadym. Ásirese, halyqty habardar etý jóninde (depýtattyq saýal joldadym - esk.). Halyq aktivterdi qaitarý máselesinen kóp úmit kútip otyr. Sondyqtan quryp ketkende aiyna bir ret qoǵamǵa bir aqparat berip otyrý jóninde birneshe qaitara talap qoidyq, usynys jasadyq. Biraq ázirshe anda-sanda aqparat árkimniń aýzynan bir shyǵady. Birde premerdiń aýzynan estidik. Ótkende ashyq aqparatqa shyqty. Prezident ákimshiliginiń basshysy Dádebaev myrzanyń aýzynan estidik. Sol siiaqty aktivterdi qaitarý máselesinen tereń habardar emespiz. Biraq degenmen jeke ózime insaiderlik aqparattar kelip turady. Onyń túp negizine, aqiqattyǵyna, qaýeset emes ekenine kóz jetkizip alý kerek", - dedi depýtat "Adyrna" ulttyq portalyna.
Ermurat Bapi shetten qaitqan aktivterdi jinaqtaityn jaýapkershiligi shekteýli seriktestik bar ekenin, bul 100 paiyz Úkimettiń qaramaǵynda ekenin jetkizdi. Onyń sózinshe, búkil aktiv osynda kelip túsedi.
"Biraq ol jerdegi aqparat ta jabyq. Qansha túsip jatyr, qaidan kelip túsip jatyr, ol jaǵynan beihabarmyz. Depýtattar da beihabar, qoǵam da beihabar, ony tek tiisti memlekettik organdar bilse bildi. Biraq oǵan túsip jatqanyn, túspei jatqanyn taǵy bilmeimiz.
Eń bastysy, meniń oiymsha, kezindegi urlap-jyrlap áketken, Qazaqstannyń aktivterin syrtqa shyǵarǵan, talan-tarajǵa salǵan negizgi tulǵalarmen qazir kelisim jasalyp jatyr. Meniń oiym - sol. Olarǵa "senderge mursha beremiz, múmkindik beremiz, osy ýaqyttyń ishinde osynsha kólemde qaitarasyńdar" degen áńgime júrip jatyr. Al qaitarmaǵan jaǵdaida "zań tetikterimen jumys isteimiz" degen siiaqty mámile usynylyp jatyr. Soǵan bailanysty kimniń qaitarǵany, kimniń qaitarmaǵany jónindegi aqparatty qupiia ustap otyr", - dedi ol "Adyrna" portalyna bergen suhbatynda.
Saiasatker Bapi Nazarbaevtyń aktivine qatysty qandai derekter belgili ekenin málim etti.
"Bul jerde (Nazarbaevtyń qansha aktivi bar ekeni - esk.) bári - boljammen aitylatyn san. Barlyǵy urlanyp ketpese de aktivterdiń keibireýi kompaniialardyń quramynda ketti. Odan keiin kompaniialar sheteldik erikke ótip ketti. Aktivterdiń bárin mólsherlep, sommasyn eseptei kelgende, qazir bir derekterde 200 mlrd dollardyń kóleminde dep aitylady. Kezinde Beketaev ádilet ministri bolyp turǵanda, "160 mlrd" dep aitqan sózi bar. Biraq onyń sózine kóp senińkiremeimin. Óitkeni sol kezde eski Qazaqstanǵa múddelilik turǵysynda aitqan. Jekelegen bir sarapshylardyń pikirine qaraǵanda, jarty trillion dollarǵa deiin aktivter bar degen bar. Endi eks-prezidenttiń tóńiregin túgeldei oligarhtarmen qosyp ákelgende, eseptep qaraityn bolsaq, shynynda da, sol mólsherge taqap qalady. Biraq naqty sanyn kózben kórip, qolmen qoiǵandai aita almaimyz", - dedi Bapi.
Májilis depýtaty álemdik arenadaǵy mańyzdy jaittarǵa qatysty da pikir bildirdi. Bapidiń sózinshe, birinshi kezekte Reseidiń Qazaqstanǵa ekonomikalyq turǵyda múddeligi Ýkrainamen aradaǵy soǵystyń saldary dep esepteý kerek.
"2 jyldyń ishinde Qazaqstanda Reseimen birikken kásiporyndardyń sany 70 paiyzǵa ósken. Bul soǵystyń saldary dep qaraý kerek. Onyń ústine Reseige Ýkraina tarapynan munai-gaz óńdeý kásiporyndaryna shabýyl bolyp, Bashqurtstandaǵy munai óńdeý zaýyty isten shyqty. Reseide qazir janar-jaǵarmai beketterinde kezekter paida bola bastady. Soǵan bailanysty Qazaqstanǵa múdelilik týdy. Negizinde Qazaqstanda sheteldik kompaniialardyń, azamattardyń qatysymen quralǵan 45 myńǵa jýyq zańdy tulǵa bar eken. Sonyń ishinde 20 myńǵa jýyǵy Reseimen jasalǵan. 50 paiyzǵa jýyǵy. Bir derekterde úshten biri deidi. ..."Qazfosfat" mysal úshin, ony byltyr Dmitrii Strejnev degen Pýtinniń oligarhy aldy. Onyń quramynda tyńaitqyshtar óndiretin himiia zaýyttary bar. Onyń ishinde temirjoldyń jelileri bar. Ishine kirip ketkenderdiń ishinde Nyǵmatýlinder bar. Nyǵmatýlinniń eki balasy Qazfosfattyń iesi retinde reseilik kompaniianyń quramyna ketip qaldy álde satyp jiberdi. Sol siiaqty Qazfosfat ketti. Odan keiin ýran óndirisi. Álemdegi eń iri ýran kenishi ketti. Sol siiaqty qazir Atyraý munai óńdeý zaýytyna aýyz sala bastady degen sóz bar. Biraq ol jóninde kelisim qandai deńgeide júrip jatqanyn bilmeimin. Onyń ústine qazir Qazaqstanda Reseidiń aralasýymen iri-iri úsh jylý energiia ortalyǵyn salý jóninde kelisimshart jasaldy. Sol úsh jylý ortalyǵyn Qazaqstannyń qurylys kompaniialary salýǵa múmkindigi bar.
...Osy tendentsiiadan shyǵatyn qorytyndy: sońǵy eki jylda Reseidiń qazaq ekonomikasyndaǵy yqpaly men úlesi 70 paiyzǵa asyp bara jatqanyn eseptesek, bul - qaýipti stastistika. Resei degen aiý ǵoi. Reseidiń 140 millionnan asa halqy bar, indýstriiasy damyǵan, Qazaqstandy bir qarmaqpen jutyp qoiatyn alyp, ajdaha el. Sondyqtan osy turǵydan kelgende qoǵamdaǵy aitylyp jatqan dabyldyń jóni bar. Buǵan dabyra dep qaraýǵa bolmaidy. ...Bizge qaýiptisi sońǵy úsh jyl. ...Byltyr Býdennovskoe ýran ken orny Reseige ketkennen keiin Ulybritaniia sanktsiia saldy. AQSh Reseidiń ýranyna sanktsiia saldy. Reseidiń ýrany álemdik naryqqa shyqpaityn boldy. Qazaqstannyń ýran óndirisiniń 80 paiyzdan kem emes (bóligi - esk.) - Reseidiń ieligindegi dúnie. Ol syrtqa shyqpai qalsa, álemdik naryqqa satylmaityn bolsa, jumys oryndary qysqarady, halyqqa áleýmettik qiyndyqtar týdyrady. ...Eýrodaq pen Amerika jańa sanktsiialar daiyndap jatyr. Reseige ekinshi, úshinshi jaqtan kómektesip jatqan elderge sanktsiia daiyndalyp jatyr. Qazirdiń ózinde osyǵan eki kompiia ilinip ketti. Ainalyp kelgende Reseidiń kesirinen sanktsiianyń tuzaǵyna ilinýimiz ábden múmkin", - dedi ol.
