Qarjy salasynyń mamany Aibar Oljaev qosymsha qun salyǵyn ósirýdiń astarynda biýdjetti aqshamen tolyqtyrýdan góri salyqtyq ádilettilik birinshi orynda turǵanyn aitady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Onyń aitýynsha,buǵan deiin Qazaqstanda orta biznestiń ósýine eshqandai motivatsiia bolmaǵan. Kerisinshe, irilense, salyq kóbirek tóleidi. Sol sebepti bizdegi orta biznes ieleri birneshe jeke kásipkerlik ashyp, tabystaryn bólshektep ustaǵan, sóitip belgili bir deńgeide salyqtan jaltaryp kelgen. Jańa Salyq kodeksi qoldanysqa engizilse, osy jaǵdaiǵa núkte qoiylmaq.
"Bul arada áńgime qosymsha qun salyǵy mólsherlemesinde emes. Kóbisi, 12-den 16 paiyzǵa arttyrdy dep aýyz toltyra tsifrdy zoraityp kórsetýde. Biraq, máselen eseptei kelsek, 12 paiyz kezinde 5, 17 trln teńge jinaldy ma, al oǵan 4 paiyzdy qossaq, 5,35 trln bolar ary ketse. Bul túk te emes. Áńgime QQS-ti jappai tólenetindiginde. Buǵan deiin úlken biznes tabysyn JK-larǵa bólshektep, salyqtan jaltaryp kelgen bolatyn. Al jańa ózgeristerge sáikes, bul múmkin emes. Kishi bol, orta bol, báribir sol salyqty tóleisiń. Sondyqtan kásipkerler endi jiǵan-tergenin andy-mynda tyqpyshtamai, ashyq esep júrgizetin bolady. Sóitip irilene bastaidy", - deidi Aibar Oljaev Iýtýbtaǵy "QASQA JOL" baǵdarlamasyna bergen suqbatynda.
Sondai-aq, onyń aitýynsha, jańa Salyq kodeksi qoldanysqa berilgen soń 4 paiyz mólsherlememen bólshek salyq tóleitinder kóbeiedi.
"Bir sózben aitqanda, shaǵyn biznes qaryshtaidy. Onyń bári shamamen eseptelgen. Qansha kásipkerdiń bólshek salyqqa ótetinin Úkimet ázirden baiqastap otyr", - deidi ol.
Sarapshy óz sózinde qosymsha qun salyǵy mólsherlemesin ósirmeske bolmaityn jaǵdaiǵa qalai tap bolǵanymyzdy da támpishtep túsindirip ótipti.
"Pandemiiada biz qolda bar ekonomikany saqtap qalý úshin jantalastyq. Eshqandai jospar, taǵysyn taǵy dep bas qatyrýǵa ol kezde murshamyz bolǵan joq. Rasynda, ekonomikamyz 2,6 paiyzǵa keri ketti. Biraq, túbegeili qurtyp alǵanymyz joq. Ol kezdegi úkimettiń basty maqsaty da sol edi. Óte kóp shyǵyn shyqty. 2021-2022 jyldary sonyń saldarymen kúresýge bar kúsh jumsaldy. Aldyndaǵy, iaǵni Álihan Smaiylovtyń basshylyǵyndaǵy Úkimet osyndai qiyn-qystaý kezeńde úlken jumystar atqardy. Al qosymsha qun salyǵyn kóterý máselesi, onyń bútkil stsenariii Ulttyq ekonomika institýty áldeqashan ázirlep, daiarlap qoiǵan. Ol qujat kúiinde jatty. Óitkeni alda bizdi biýdjettik daǵdarys kútip turdy. Tek bul týraly ashyq aitylmady, áitpese bilik tyǵyryqqa jaqyndap kele jatqanymyzdy bildi. Tek 2023-2024 jyldary ekonomist mamandardyń aitýy arqyly ol halyqqa jol tarta bastady. Sol kezde ǵana biýdjettik daǵdarys baryn jurt bildi. Muny 2024 jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óz Joldaýynda da aitty. Sodan bastap bul taqyrypta qoǵamdyq talqy bastaldy. Áitpese, bul - bilikti orta úshin 2018-2019 jyldardan bastap aian edi. Iaǵni, memleket kásipkerlerge aiamai kóp aqsha bóle bastady, ipotekalyq jeńildikter jasady. Al bul aqshalardyń Ulttyq qordan alynyp jatqany, túptiń túbinde ol belgili bir problemalar týdyratyny anyq edi", - deidi Oljaev.
Maman bul arada mynandai eki jaǵdai baryn aitady. Birinshi - Úkimettiń maqsaty ekonomikalyq ósimdi arttyrý. Ekinshiden, Ulttyq banktiń mindeti – qatty infliatsiiany boldyrmaý.
"Úkimet óz maqsatyna jetý úshin ekonomikaǵa aiamai aqsha quiýy kerek. Al aqsha quiyla bastasa, baǵalar ósedi, infliatsiiaǵa qysym kúsheiedi. Álbette, Ulttyq bank infliatsiiany tejeý úshin bazalyq mólsherlemeni kóteredi. Al bazalyq mólsherleme ósse, kredit qymbattaidy. Al Úkimet ekonomikaǵa aqsha quia túsý úshin qaryzǵa obligatsiialar shyǵarady. Bazalyq mólsherleme óskende 18-20 paiyzben ol investorǵa satylady. Úkimet qaryz jabýǵa kelgende osy paiyzdy da óteýi tiis bolady. Bul aqyry rezervterdiń taýsylyp, qaryzǵa batý jaǵdaiyn týdyrady. Qazir bizdegi jaǵdai, óte dúrsiń kúide sipattaǵanda osyndai", - deidi ol.
Álbette, biýdjet daǵdarysyna túrtki taǵy bir jait - biýdjettik tártiptiń óreskel buzylýy. Buǵan aqshany ońdy-soldy shashý, durys igermeý, qarpyp qalý jáne t.t. jatady. Mundaida qaitpek kerek?
"Biýdjetti esepteý, ondaǵy bylyq-shylyqty retteý úshin qazir jasandy intellektini tartý kózdelip otyr. Iaǵni, aqsha durys eseptelip, durys jumsalyp jatyr ma, sony anyqtaityn belgili bir mólsherlemelerdi bekitip, synap kórmek. Sóitip bolashaqtaǵy virtýaldy úkimetke qarai qadam jasalmaq", - deidi ol.
Ol jańa Salyq kodeksi, logikalyq turǵydan, kelesi jyly 1 qańtarda iske qosylyp qalady dep bajailaidy.
