Kásip ashyp, eńbektiń kózin tabamyn degen janǵa alynbas qamal joq. Egin egý, gúl ósirý mashaqatymen qatar júretin jumys bolsa da, jaiqalyp óskennen keiingi nátije eńbek adamynyń ózin ǵana emes, ózgelerdi de qýanyshqa bóleidi. Gúl egip, kásip ashqan Jetisý oblysynyń turǵyny – conyń aiǵaǵy. Onyń kún saiynǵy tynymsyz eńbegi – kez kelgen adamǵa úlgi-ónege. Kóktem kelse, gúl shoqtary eriksiz eske túsedi.
Búginde Jetisý oblysynyń turǵyny Baýyrjan Bólegenov arýlar men qyzdardyń tól merekesi sanalatyn 8 naýryz halyqaralyq áielder kúnine orai 30 myńǵa tarta qyzǵaldaq ósirip otyr. Onyń baqshasynda gollandiia qyzǵaldaǵynyń 14 túri bar.
Baýyrjan Bólegenovtyń negizgi mamandyǵy – ónerkásip alpinisi. Sarqan aýdanynyń turǵyny bos ýaqytyn qalt jibergisi kelmeidi. Eńbekqor azamat onyń ornyna óz baqshasynda qyzǵaldaqtyń ár túrin ósirýdi uiǵarǵan. Qazir onyń baqshasynda alýan tústi, túrli qyzǵaldaq ósip jatyr. Jetisý oblysynyń turǵyny bul kásipke beker kelmegen. Onyń sózinshe, elde de ósetin qyzǵaldaq nege shetelden tasymaldanady degen oi bolǵan. Bul gúldiń sharyqtap ósken baǵasyna, odan qaldy sapasynyń nasharlaýyna ákep soǵady eken. Esesine Baýyrjannyń baqshasynda ósken gúl shoqtary baǵasy jaǵynan da, sapasy jaǵynan da shetelden ákelingennen asyp túspese, kem túspeidi. Osy oraida óńirdiń eńbekqor azamatymen tildesip, bul kásipke qalai kelgenin suraýdyń sáti tústi.
– Baýyrjan, nege dál osy gúl ósirý kásibin tańdadyńyz, nege kókónis, jemis-jidek emes, gúl ósiremin dep sheshtińiz?
– Gúl ósirý – belgili bir maýsymǵa sozylatyn, maýsymdyq jumys. Kókónis emes qyzǵaldaq ósirýmen ainalysqanymnyń sebebi col – kókónis ósirý qiynyraq bolar edi. Baqshamnan jylyjai jasap aldym, aýdany 110 sharshy metr bolady. Keiin golland qyzǵaldaqtarynyń tamyrlaryn satyp alyp, iske kirisip kettim.
– Qazir baqshańyzda qansha gúl bar? Olar qandai da bir erekshelikteri boiynsha bóline me álde bári birdei me?
– Golland qyzǵaldaǵynyń 14 túrinen 30 myńǵa tarta gúl otyrǵyzdym. Qazirdiń ózinde gúldegenderi de bar, óitkeni keibir sorttary erte gúldeitinder qataryna jatady.
– Gúlder qandai da bir arnaiy kútimdi qajet ete me? Qalai baptaisyz?
– Gúlder arnaiy tehnologiialyq standart boiynsha saqtalady. Ol úshin jazǵy as úidi de paidalandym. Odan bólek gúl erekshe kútimdi, qamqorlyqty talap etedi. Tipti temperatýranyń qalypty bolýy, ylǵal deńgeii, kózge kórinbeitin basqa da usaq-túiek nárseler jetip artylady. Alda osy qyzǵaldaqtarǵa suranys artady degen senimim bar.
– Gúl ósirýge sizge kimder qolǵabys etedi? Álde tek ózińiz ainalysasyz ba?
– Gúl baptaýǵa jubaiym Raniia da kómektesedi.
– Baqshańyzda qazir qandai gúlder bar?
– 14 túrli suryptaǵy qyzyl, qyzǵylt, aq, jalpy alýan tústi gúlder bar, onyń ishindi pion tárizdi sorty da bar.
– Al bul kásippen qashannan bastap ainalysasyz? Burynnan gúl ósiresiz be?
– Gúlmen ainalysqanyma biyl – birinshi jyl. Ár jumystyń qiyndyǵy men qyzyǵy bar shyǵar. Gúl shyqqan kezde ádemiligi kózdiń jaýyn alady. Ózine sai qiyndyǵy da bar.
– Kásipti bastaýǵa qansha qarjy quidyńyz, bolashaqqa josparyńyz qandai?
– Bul kásipti bastaýǵa 6 milliondai qarajat ketti. Bolashaqta kásipti odan ári keńeitýdi josparlaimyn. Tipti 100-150 myńǵa jetkizsem degen oiym bar.
– Bul kásipti bastaǵanyńyzǵa orai memleketten qoldaý bar ma jáne osy tusta óz isin ashqysy keletinderge, eńbekpen ainalysqysy keletinderge ne aitasyz?
– Memleketten sýbsidiia almadym, biraq qoldaý bar, jaýapty organdar jaǵdaidy surap jatyr. Qandai kómek keregin de surap jatyr. Al eńbek etkisi keletin adamdarǵa ýaqytty bosqa ótkizbei, kásip ashqandary jón dep oilaimyn.
