Bul másele osy ýaqytqa deiin Úkimet otyrysynda da kóterilip úlgerdi. Premer-Ministr Oljas Bektenov kele salyp, óńirlerdegi sý tasqyny kezeńine daiyndyq barysyn synǵa aldy. Munysy beker de emes edi. Óitkeni, qysta jaýǵan qalyń qar men jańbyr sý basý yqtimaldyǵyn arttyra túsedi. Al sý tasqynyna daiyndyq tek qaǵaz júzinde qalyp otyr. Sý jańa ministr osyny jónge salyp, tezge keltirýi tiis, – dep habarlaidy Dalanews.kz QR Tótenshe jaǵdai ministrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ras, ministrlik jyl saiyn «Kóktem» respýblikalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýy aiasynda sý tasqyny kezeńine daiyndyqty tekseredi. Qazirdiń ózinde barlyq óńirlerdegi ákimdikter sý tasqynyna tolyq daiyn ekendikterin habarlap jatyr. Alaida, kúni erteń-aq zardap shekken adamdardyń jan daýsyn, sý basqan ǵimarattar men infraqurylymdardy kóremiz. Jyldaǵy ahýal osy. Demek, bul jattyǵýlardyń formaldy túrde oryndalatynyn, daiyndyq tek qaǵaz júzinde qalatynyn bildiredi. Premer-Ministrdiń paiymynsha, bizge tiimdi sharalar qajet.
Endi aimaqtarǵa sholý jasap kórsek, jaqynda ǵana Jambyl oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti óńirde sý tasqynyna daiyndyq 5 qańtardan bastalyp ketkenin málimdedi. Odan keiin oblystyq tótenshe jaǵdailar departamenti basshysynyń orynbasary Rýslan Orynbekov sý tasqyny bola qalǵan jaǵdaida 397 birlik tehnika, 112 sý sorǵysh tehnika, 10 qaiyq jáne 4 motor saqadai sai ekenin jariialady.
10 aqpannan bastap oblysta sý tasqynyna qarsy qubylystardyń aldyn alý jáne joiý boiynsha praktikalyq is-sharalar júrgizile bastaǵan. Taraz qalasynyń ortalyq alańynda tótenshe jaǵdailar jasaǵynyń kóktemgi kezeńge daiyndyǵyn tekserý jumystary júrgizildi. Onda burǵylaý synaǵy ótkizildi.
Oqý-jattyǵýǵa barlyǵy 783 adam men 249 tehnika jumyldyrylǵan. Jambyl oblysy Tótenshe jaǵdailar departamentiniń málimetinshe, «Kóktem-2024» respýblikalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýy aiasynda oblystyń barlyq aýdandarynda arnaiy taktikalyq oqý-jattyǵýlar ótýde.
Aimaq basshysy sel qaýpi bar eldi mekenderde qajetti rezervterdi qurýdy jáne jaǵdaidy baqylaityn, aýa raiy kenetten jylynǵan jaǵdaida sharalar qabyldaityn mobildi toptar jasaqtaýdy tapsyrdy. Sonymen birge, Jambyl oblysynda 42 eldi mekende sý tasqyny kezinde bolýy múmkin sý basý qaýpi bar.
Al Pavlodar oblysynda sý basý qaýpin azaitý jumystary júrgizilip jatyr. 12 qańtarda oblystyq Tótenshe jaǵdailar departamenti aimaqtaǵy sý basý qaýpi bar aýdandardyń biri Baianaýyl ekenin habarlady. Táýekel aimaǵynda 17 eldi meken bar. Olarǵa kóktemde basty qaýip Ashysý, Aidos, Bala-Shiderti, Qarasý ózenderi arqyly keledi.
Sý basý qaýpin azaitý úshin 2023 jyly Baianaýyl aýdanyndaǵy saǵalyq sýarý júiesin qalpyna keltirý jumystary bastaldy. Jańatilek, Sátbaev, Uzynbulaq jáne Jańajol siiaqty tórt aýyldyq okrýgte jumys 6,7 myń gektar aýmaqta júrgizilýde.
«Jumys bógetter úshin topyraqty tóseý jáne shliýz rettegishterin ornatýdan turady. Jumystardy oryndaý úshin respýblikalyq biýdjetten 5 milliard teńgege jýyq qarajat qajet», dedi sol kezde Pavlodar oblysynyń Tótenshe jaǵdailar departamenti. Degenmen, 20 qańtarda Pavlodar oblysynyń basshysy aýdandardaǵy áriptesteriniń jumysyn sátsiz dep atady. Qar tazalaýdyń tómen qarqyny Pavlodar, Jelezin, Mai, Ýspen, Ertis aýdandarynda jáne Aqqula óńirinde baiqalady.
«Bul - jergilikti ákimderdiń jumysyndaǵy úlken olqylyq. Jyl saiyn aqpan aiynda qardy ýaqytyly shyǵarý máselesi ótkir qoiylady. Eki aptanyń ishinde shalǵai aýyldardaǵy qardy shyǵarýdy tapsyramyn», — dedi oblys ákimi Asain Baihanov. Ol 1 naýryzǵa deiin respýblikalyq jáne oblystyq mańyzy bar joldardaǵy sý ótkizgish qubyrlardy tazalaý sharalaryn qabyldaýdy da mindettegen. Al onyń qai deńgeide oryndalǵanyn kóktemde kóremiz.
Sondai-aq, ákimdiktiń habarlaýynsha, yqtimal sý tasqyny kezinde tehnikalar, sý kólikteri men motopompalar daiyndalǵan. Sý tasqyny kezeńine daiyndyq aiasynda Mai aýdany Qaraterek aýylyyndaǵy Ertis ózeniniń arnasyn jáne Aqtoǵai aýdanyndaǵy Sileti ózeniniń arnasyn tazartý jáne jaǵalaýdy bekitý jumystary júrgizildi. Qalqaman-Baianaýyl-Úmitker-Botaqara jolyndaǵy eki kópirdiń qurylysy aiaqtalýda. Degenmen, Aqtoǵai óńirinde kún kúrt jylynyp, Shilikti aýylyna jaqyn jerde erigen sýdyń kóp jinalýy múmkin degen qaýip bar.
Qostanai qalasynyń Tótenshe jaǵdailar departamenti sý tasqyny kezinde qalada táýlik boiy jumys isteitin eki baqylaý-ólsheý beketi jumys isteitinin jariia etti. Osy kezeńge 197 birlik tehnika ázir tur. Sý tasqyny aimaǵynan kóshirilýi múmkin turǵyndardy azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin 3500 adamǵa azyq-túlikke memorandýmdar jasaldy. Sonymen qatar, departament jalpy quny 227 mln teńgeni quraityn 35 daýystyq habarlandyrý júiesin ornatý qajettiligin málimdedi.
Biylǵy jyly topyraqtyń ylǵaldylyǵy 158 mm boldy, al norma - 112 mm. Kommýnaldyq qyzmet mamandary osy jyly 421,2 myń tekshe metr qardy kóbirek shyǵarsa, ótken jyly bul kórsetkish 127,5 myń tekshe metrdi quraǵan.
Qostanai qalasynyń Tótenshe jaǵdailar departamenti sý tasqyny qaýpi aimaǵyndaǵy ár aýdan boiynsha sý tasqynynan saqtaný úshin óz josparlary bar ekenin de habarlady. Sý arnalary qoqystan, qardan, qurǵaq ósimdikterden tazartylyp, nóser sýy júiesi salynady dep kútilýde.
Sý tasqyny aimaǵynda barlyǵy 1500-ge jýyq turǵyny bar shamamen 421 turǵyn úi bar.
Soltústik Qazaqstan oblysyna kelsek, onda sý tasqynyna daiyndyq barysy qańtar aiynyń sońynda talqylana bastady. 23 qańtarda ótken ákimdik otyrysynda tasqynnan ótýdiń túrli nusqalary qaraldy.
Tótenshe jaǵdailar departamentiniń basshysy Erik Sarybaev burynnan bar jaǵalaýlardy nyǵaityp, egis alqaptaryn qaralaý jumystaryn belsendi túrde júrgizý qajettigin alǵa tartty. Sý tasqyny oryn alǵan jaǵdaida baqylaý beketterin ornatý arqyly ózenderdiń tolyp ketýin qadaǵalap, turǵyndar men aýylsharýashylyq janýarlaryn ornalastyratyn oryndardy anyqtaýǵa keńes berdi. Erik Sarybaevtyń aitýynsha, sý basqan 87 eldi meken tirkelgen.
Tótenshe jaǵdailar departamentiniń málimetinshe, Soltústik Qazaqstan oblysynyń qutqarýshylarynda halyqty tasymaldaý jáne evakýatsiialaý úshin 10 releftik tehnika, alty batpaqtan shyǵýǵa arnalǵan kólik, 7 júzý qurylǵysy, 82 motopompa, 370 sý ótkizbeitin kostiýmder jáne 21 shatyr bar. syiymdylyǵy 400-den astam adam bar. Bul rette ózen deńgeiiniń kóterilý qaýpi oblystyń tórt aýdany men Petropavl qalasynda baiqaldy. Ótken jyly Ǵ.Músirepov aýdanyndaǵy Tahtabrod aýyly men Petropavlda kúrdeli jaǵdai qalyptasty. Jumysshylar aýyly men Solnechnyi shaǵyn aýdanyndaǵy aýlalardy sý basqan.
1 aqpanda «Qazgidromet» RMK Soltústik Qazaqstan oblysy boiynsha filialy oblysty sý tasqynynyń taralý qaýpiniń joǵarylaý aimaǵyna qosty. «Qazgidromet» RMK málimeti boiynsha, Esil ózeni boiyndaǵy kóktemgi sý tasqynynyń aldyn ala kútiletin kólemi (Sergeevskoe sý qoimasyna quiatyn aǵyn) 1,1-den 1,7 mlrd tekshe metrge deiin jetken, al norma boiynsha shamamen 1,3 mlrd tekshe metr bolýy kerek.
Aqmola oblysynda da qutqarýshylar sý tasqynyna daiyndyq ústinde. 10 aqpanda ǵana Aqmola oblysynyń Arshaly aýdanynda tótenshe jaǵdailar jónindegi oblystyq komissiianyń kezekten tys otyrysy ótti. Otyrys «Kóktem-2024» óńirlik basqarý komiteti aiasynda tótenshe jaǵdailar, sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrleriniń, Aqmola oblysy men Astana qalasy ákimderiniń, Esil basseindik inspektsiiasy basshylarynyń jáne oblys ákiminiń qatysýymen ótti. «Qazsýsharz» RMK, Arshaly jáne Tselinograd aýdandarynyń ákimdikteri de osy basqosýdan tabyldy. Is-shara aiasynda jedel áreket etý tobyn tekserý, sý tasqynyna qarsy praktikalyq is-sharalar, sý tasqynyna qarsy aýmaqtarǵa ekskýrsiia júrgizildi.
Tótenshe jaǵdailar ministrliginiń málimetinshe, Arshaly óńirinde kóktemgi sý basý qaýpi bar toǵyz eldi meken anyqtalǵan.
Qaraǵandy oblysynda sý tasqyny kezeńine daiyndyq endi ǵana bastaldy. 11 aqpanda oblystyq tótenshe jaǵdailar departamenti óńirdegi gidrometeorologiialyq jaǵdaidyń turaqty ekenin málimdedi. Aǵymdaǵy jyly 150 avariialyq-qutqarý beketi, sý tasqyny qaýpi bar 139 avtomobil jáne temir jol ýchaskesi, 250 sý sharýashylyǵy nysany baqylaýǵa alynǵan. 3700 tonnadan astam janar-jaǵarmai, 170 tonna azyq-túlik, 51800 tonna inertti material jáne 100 myńǵa jýyq qap konteinerleri daiyndaldy. Turǵyndardy evakýatsiialaýǵa 235 pýnkt ázirlendi.
Osy rette oblystyq tótenshe jaǵdailar departamentiniń basshysy Murat Qatpanov ótken jyly óńirlerde 3 órt sóndirý beketi uiymdastyrylǵanyn eske saldy. 2024-2025 jyldarǵa taǵy 15 laýazym ashý josparlanýda, onyń 6-ýy Osakarov aýdanynda bolady. Sondai-aq biylǵy jyly olar avtoparkti 19 vagonǵa keńeitýdi josparlap otyr. 15 aqpannan bastap departament qyzmetkerleri sý basý qaýpi bar eldi mekenderdi aralap ótýdi josparlaǵan. Aqpan aiynyń úshinshi onkúndiginde Nura jáne Sherýbai-Nura basseinderi boiymen qar ólsheitin ekinshi ainalma jol josparlandy.
«Qazgidromet» RMK málimetinshe, Nura, Sherýbai-Nura jáne Toqyraý ózenderiniń basseinderinde qardaǵy sý qory ortasha kópjyldyq mánder sheginde, biraq ótken jylǵy kórsetkishterden 25-ten 60 paiyzǵa joǵary. Topyraqtyń kúzgi ylǵaldylyǵy normadan joǵary baiqalady: Nura ózeni alabynda – 49 mm, Sherýbai-Nura ózeni alabynda – 48 mm, Toqyraýt ózeni basseininde normadan 5 ese artyq.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda jergilikti atqarýshy organdar aqpan aiynyń basynda úilerdi sý basý qaýpiniń aldyn alýǵa jumyldyryldy. Ridder ákimdigi men tótenshe jaǵdailar qyzmetkerleri sý qoimasynyń jaǵdaiyn baqylap otyrdy. 11 aqpanǵa qaraǵan túni qutqarýshylar men qala ákimdigi sý basý qaýpine jedel den qoiyp, Óskemen qalasyndaǵy Ahmirovo kentindegi turǵyn úiden erigen sýdy buryp jiberdi.
Katonqaraǵai aýdany Altynbel aýylynda taýdan sý Jaqsylyqov, Maldybaev, Noǵaibai kóshelerindegi 10 turǵyn úidiń aýlasyna jetken. ShQO aqparat ortalyǵynyń málimetinshe, jaǵdai jergilikti atqarýshy organdar men oblys ákimdiginiń turaqty baqylaýynda. Ridder, Óskemen, Zaisan jáne Katonqaraǵai aýdanyndaǵy úilerdiń turǵyndaryn sý basý qaýpi tónip tur.
Sý jańa Tótenshe jaǵdailar ministri Shyńǵys Árinov Qazaqstannyń sý tasqyny saldarynan sý basý qaýpi bar 10 aimaǵyn atady. Ministrdiń sózine qaraǵanda, qazirgi tańda el boiynsha sý tasqyny jaǵdaiy salystyrmaly túrde turaqty. Alaida, Qazgidromettiń aldyn ala boljamy boiynsha, aqpan men naýryz aiynyń aiaǵynda respýblikanyń ońtústik-shyǵys, soltústik jáne ortalyq bóliginde táýliktik ailyq normada kóp jaýyn-shashyn bolýy múmkin.
