El tiregi – Elbasy
Qazaq halqynyń tarihi Otany, sonaý túp atalarymyzdyń máńgilik besigi, urpaǵymyzdyń uly ordasy Qazaqstandy, Qazaq elin álem halqy táýelsizdik alǵannan jan-jaqty tani tústi.
Halqymyzdyń tamyry tereń tarihyna nazar salsaq, kóptegen qiyndyqtar men aýyrtpashylyqty basynan ótkergenin bilýge bolady. Surapyl soǵystar da, joiqyn basqynshylyqtar da, tipti ultty joiýdy kózdegen qiianattar da qazaqty ainalyp ótpegen. Taǵdyr synaǵyn el-jurt adaldyǵymen, qaisarlyǵymen, erteńgi kúnge degen úkili úmitimen ǵana jeńdi. Qazir elimiz egemen, halqymyz mamyrajai kún keshýde. Túptep kelgende, Qazaq eliniń bastamalary men ustanymdaryn jer betindegi barlyq memleketter moiyndap, qýattap, qoldaý ústinde.
Táńir, taǵdyr, tarih – qudiretti kúshter. Búgingi dáýirde biz olardyń qadir–qasietine tereń kóz jiberetin boldyq. Óitkeni Táńir, Taǵdyr, Tarih peiili túsip, qazaqtyń mańdaiyna bergen Nursultandai Elbasynyń kemel aqyl–oiy, keremet kúsh-jigeri arqasynda egemendi Qazaq eli qaita túlep, qaryshtap órkendedi.
Elbasymyz: «Sodan beri zymyrap ýaqyt ótti. Bul ýaqyt tarih úshin az ýaqyt bolar múmkin, biraq jylǵa bergisiz kúnder, ǵasyrǵa bergisiz jyldar bolady. Sońǵy jyldar ǵasyrǵa tatityn oqiǵalar boldy deseń, artyq aitqandyq bolmas» degen sózderi ábden oryndy, talassyz shyndyq. Óitkeni Elbasymyz Qazaq elin bilimimen tájiribesine, aqyly men parasatyna, ar-ojdanyna súiene otyryp, órge súiredi, álem tanyǵan elder qataryna qosty.
«Dáýir almasyp jatqan kezeńde ómir súrme» degen taǵylymdy sóz bar. Bul sózdiń máni tereń, mańyzy zor. Óitkeni, dáýirdiń almasýy el tizginin ustaǵan azamattarǵa zor senim júkteidi jáne orasan mindet artady. Mine, toqsanynshy jyldardaǵy qiyn sátte Nursultan Ábishuly eldiń senimi men úmitin arqalady. Aryp-ashyp, jadap-júdep, jadynan, sanasynan aiyrylýdyń aldynda turǵan elge shamshyraq boldy. Baqytty ómirge baǵyt siltep, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jol ashatyn júieli josparlar qurdy.
Sol kezdegi qajyrly eńbektiń nátijesinde qazaq halqy bodandyqtyń tas bodaýynan bosap, jańa dáýirdiń, jańa zamannyń esigin aiqara ashty. Sóitip, kóz aldymyzda jer de, el de, adam da, zaman da ózgerdi. Qiraǵan óndiris oshaqtary qaita tirildi, tirligi jańa arnaǵa tústi. El esin jidy, eńsesin tik kóterdi. Halyqtyń kóńili ornyǵyp, jańa zamannyń kásip-tirshiligine nyq kóshti. Túrli qiyndyqtar umyt bola bastady. Birneshe jyldyń ishinde Uly Dalada – Táýelsiz Qazaqstan eli kósh túzedi. Osy Uly kóshti egemen eldiń basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev bastady.
Ult Kóshbasshysy el tizginin almaǵaiyp, aýmaly-tókpeli, eń qiyn kezeńde qolyna aldy. Tarihtyń da, taǵdyrdyń da synynan abyroimen ótip, el-jurtty synaqtan, kúrdeli kezeńnen aman alyp shyqty. Azamattyń teńdesi joq osy qaharmandyǵyn, danalyǵyn keiingi urpaqtyń keleshekke ańyz etip jetkizetindiginde esh kúmán joq. Sondyqtan da tarihqa esesi ketken halqymyzdyń búgingi taǵdyry týraly oilaý – Prezidentimiz týraly oilaýmen sabaqtas. Baǵy taiǵan qazaqtyń qazynasyn molaityp, qabyrǵaly el etip, álemge tanytqan Tuńǵysh Prezidentimizdiń kemeńgerligin qalai úlgi etsek te, qalai maqtasaq ta jarasady.
Elbasy týraly jazylar tarihtyń tamyry tereń, aiasy keń, mańyzy joǵary. Qiyn kezeńde azamatqa eldiń tilegin júzege asyratyn júrek te, bilek te qoldaityn tilek te kerek edi. El senimin arqalaǵan Elbasy halyqtyń úmitin aqtady. Nursultan Nazarbaevty qazaqtyń peshenesine bergen, halyq úshin týǵan uly perzent deitinimiz sondyqtan.
Babalarymyz bizge miras etip ketken sara joldan Elbasy eshqashan taiǵan emes. Nebir tar jol, taiǵaq keshýden de, neshe túrli synnan da birlik pen yntymaqtyń arqasynda aman ótti. Elbasy osynyń bárine shydady. «Muratymyzǵa jetý úshin biz osyndai qiyn joldardan da ótýimiz kerek, tózimdi bolýymyz kerek»,– dedi Ult Kóshbasshysy. Osylai zaiyrly, demokratiialy el atandyq. Jurt erkin júredi, erkin sóileidi. Biraq demokratiia aýzyna kelgendi ottaý, oiyna kelgendi isteý emes ekendigin, demokratiia degenimiz intellektýaldy aqyldyń biligi ekendigin jurttyń bári túsine bermedi. Sol bir almaǵaiyp kezeńde Prezidentimiz halyqtyń ortasynan shyqqan naǵyz intellektýal ekendigin, saiasatta salqynqandylyq, tózimdilik kerek ekendigin sheber dáleldedi. Kemeńgerlikke tán minez tanytty. Riza bolǵan, ábden sengen el ardaqty azamattyń sońyna erdi. Eri de elin adastyrǵan joq.
Qazir egemen elimiz órkendep, damydy. Josparlar jemisin berip, nátijeli oryndaldy. Shirek ǵasyr buryn bir qyrdyń astynda otyryp, kelesi qyrdyń basyna baryp kelgenin jyl boiy áńgime qylyp aitatyn qazaq búginde tańerteń úiinde shai iship, al, túste bas qalada bolyp, keshke shalǵaidaǵy shańyraǵyna qaita oralyp jatsa buǵan eshkim tań qalmaityn boldy. El tynysh, qoǵamdyq qaýipsizdik tolyqtai qamtamasyz etilgen. Elimizdiń talantty da alǵyr jastaryna «Bolashaq» baǵdarlamasy boiynsha shetelde bilimin jetildirýge jol ashyldy. Elbasynyń qadir-qasietin osy turǵydan da baǵalaýymyz kerek.
Tatýlyǵy men birligi jarasqan kóp ultty Qazaq elinde baqytty ómir súrip jatqanymyzǵa qýanamyz, shattanamyz. Aqyn M.Qurmanalinniń sózimen aitqanda:
Bizdiń elde baqytty ǵoi bar adam,
Erkindikti eshkimnen men suraman.
Eńbek etem, bilim alam, tynyǵam,
Altyn Zańdy jazylǵan bul qaǵidam.
Elimizdi jarqyn bolashaqqa jeteleitin, halyq múddesin óz múddesinen artyq qoiatyn Elbasynyń arqasynda biz, Qazaq eli, máńgilik el bolyp qala beremiz. Jalpy, Nursultan Ábishuly – el tiregi, ult maqtanyshy. Túrki áleminiń eń tanymal tulǵasy da – Elbasy. «Qazaqstan», «Astana», «Nazarbaev» degen sózder bir-birinen bólinbeitin uǵymǵa ainaldy. Sondyqtan da Elbasymyzben maqtanǵanymyz – eldigimizben maqtanǵanymyz.
Qymbat TAǴAIBEK, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-diń Zań fakýltetiniń qylmystyq is,qylmystyq is-júrgizý jáne kriminalistika kafedrasynyń oqytýshysy.
