Aldymen sandardy sóileteiik, biraq. Qysqa da nusqa bolsyn:
Kórme bastalǵanyna eki aptadan asa ýaqytta EKSPO-ny kórýge 400 myńnan asa adam kelgen, onyń ishinde 140 myńy sheteldikter.
Bir ǵana «Nur Álem» sferasynyń ózin 150 adam tamashalap úlgeripti (Esimovtyń sózine silteme jasap aityp otyrmyz).
Ashylýy saltanatyna kórshiler Qytai, Resei, Qyrǵyzstan, Ózbekstannan tys ózge 8 eldiń memleket basshylary qatysty.
Qazaqstannyń jáne sheteldiń 2 myńǵa jýyq jýrnalisi habar taratty, taratyp jatyr.
Osyǵan bailanysty kórmeniń baspasóz qyzmetine saýal jibergenbiz: EKSPO týraly barlyǵy 2998 maqala jariialansa, sonyń 700-den astamy sheteldik basylymdarda shyqqan.
Endi negizge taqyrypqa kóshelik. Álemniń irgeli aqparat agenttikteri men gazetteri, telearnalary kórme jaiynda ne dep jazdy?
The Independent: «Astana Singapýr bola ala ma?»
Basylym tilshisi Hloia Farend bylai depti: «Qazaqstan astanasy jańa álemdik týristik ortalyq bola alady. Joq, ras. Astanany Orta Aziianyń Singapýry der edim... Fýtýristik kelbeti kúshti, óitkeni.
Bilsem, bul qalanyń sáýletine áigili Norman Foster úles qosqan. Onyń londondyq kompaniiasy hai-tek stilindegi ǵimarattarmen tanymal. Arhitektor Han Shatyrdyń jobasyn jasaǵan bolatyn.
EKSPO ma? Qazaqstannyń "Nur-Álem" ulttyq pavilonyn sfera formasyndaǵy eń iri ǵimarat dep ataidy. Kórme ashylǵannan beri pavilondy júz myńdaǵan adam aralaǵan. Qazaqstan úshin EKSPO - álemge ózin kórsetip, dúnie júzinen týristerdi tartýǵa múmkindik».
Túsingenimiz, týrister Astanaǵa tańǵalýda. Demek, onyń kelbetinde álemdik megapolisterge uqsamaityn erekshelik bar ǵoi? Álde biz qatelesemiz be?
Forbes: «EKSPO-ny kórýdiń 5 sebebi»
AQSh-tyń áigili Forbes jýrnaly EKSPO týraly jalǵyz materialmen shektelmepti. Alǵashqysy «EXPO 2017 Qazaqstannyń álemdik arenaǵa jasaǵan taǵy bir qadamy» dep atalady. Maqala avtory EKSPO-ny ótkizý arqyly bizdiń el balamaly qýat kózderin tabýda jańa deńgeige kóterilýi múmkin ekendigin boljapty.
Ekinshisi «EKSPO-ǵa barýdyń 5 sebebi» dep atalady. Bul alǵashqysynan qaraǵanda áldeqaida tereńirek zerttelgen dúnie eken. Maqala avtory kórmeni ǵana emes, Astanany túgel qamtyǵan.
«Birinshisi, Uly Jibek joly osy eldiń aýmaǵymen júrip ótken. Kóshpendiler týraly qyzyqty derekterdi osy elden tabasyz.
Ekinshisi, dál qazir jasyl tehnologiia salasyndaǵy túrli jobalar Astanada toptasqan. Sizge ideia kerek pe? Endeshe ony EKSPO-dan tabýyńyzǵa bolady.
Úshinshisi, qonaqjailyq. Oǵan Astanaǵa óz aiaǵyńyzben kelgende kóz jetkizesiz. Tórtinshisi, stil. Astananyń stili. Bul naǵyz fýtýrologiia. Besinshisi, al besinshi erekshelikti siz Astanaǵa aiaq basqanda aitamyz» deidi avtor.
Osylaisha kórmeni kórýdiń 5 sebebin tizbelep beripti. Iá, bul da bolsa jarnama...
Image result for cnn images
CNN: «Postkeńestik qaladan ǵajaiyp Astanaǵa deiin»
Iá, CNN telearnasy sói depti. Arna Astanaǵa «bolashaqtyń ǵajaiyby» degen baǵa bergen eken. Bilsek, Elordany búge-shúgesine deiin biletin adam jazǵan siiaqty.
«EKSPO-2017»: Astana qonaqtaryn ne kútip tur?» degen reportajda Han Shatyrdan bastap Ulttyq murajaiǵa deiin túgel qamtylypty. Astanadaǵy ár nysannyń anyqtamasyn jazyp shyǵypty.
«EKSPO-ǵa kelgende kórmemen shektelip qalmańyz, mindetti túrde Ulttyq murajaiǵa bas suǵyńyz. Murajaidyń Altyn zalynda qola ǵasyrynyń júzdegen, myńdaǵan jádigeri bar. Onyń ishinde 1969 jyly eks-astana Almatydan 70 jerde tabylǵan «Altyn adam» kózdiń jaýyn alady» dep jazǵan eken telearna tilshisi. Iá, osylai qysqa da nusqa. Esesine bul maqalany oqyǵan týrister EKSPO-dan ózge nysandarǵa da bas suǵyp, elimizdiń burynǵy jáne búgingi tarihymen tanysary anyq.
Image result for Daily Mail
Daily Mail: «Qazaqstannyń bolashaqtaǵy maqsatyn bilesiz be?»
Taralymy 1 mln. 648 myń danany quratyn aǵylshyn áigili Daily Mail basylymy EKSPO-ǵa egjei-tegjeili toqtalypty. Basylym tilshisi ásirese kórmege arnap jasalǵan aqparattyq ortalyqqa tań qalǵan eken.
«Joq, ras. Munda álemniń ár túkpirinen kelgen jýrnalister men eriktilerdi keziktirýge bolady. Budan tys 150-ge jýyq aýdarmashy bar. Pikir almasý turǵysynan kedergi joq»
depti tilshi.
Ári elimizdiń mundai sharany ótkizýinen belgili bir saiasi astar izdemek bolǵan eken. Onysy da durys. «Bilesizder, Qazaqstan shikizatqa qarap otyrǵan el. Qara altynǵa táýeldi. Bul eldiń mundai aýqymdaǵy sharany ótkizýinde bolashaqta jańa energiia kózderine arqa súieitinin kórsetedi. Bul baǵyt bolashaq Qazaqstannyń basty baǵyttarynyń biri bolmaq» dep jazylǵan maqalada.
Basylym Qytai eliniń kórmege qatysýǵa birinshi bolyp kelisim bergenin keltirgen. Sondai-aq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qytai pavilonyna eki ret barǵany aitylǵan.
TRT Haber: «Túrik kásipkerleri EKSPO-nyń áleýetin kórip otyr»
Túrkiianyń teleradiokompaniiasy da EKSPO-ǵa arnap úlken reportaj ázirlepti. Yqshamdap usynǵandy jón kórdik. Maqala avtory kórme ǵana emes, eki eldiń arasyndaǵy ekonomikalyq bailanystarǵa da toqtalyp ótipti.
«EKSPO-nyń Túrkiia pavilony kózdiń jaýyn alady. Onyń ashylýyna Astanadaǵy EKSPO Túrkiia komissary Taryk Sónmez, Qazaqstannyń investitsiia jáne damý ministri Jeńis Qasymbek, Túrkiianyń Qazaqstandaǵy elshisi Nevzat Ýianyk qatysty» delingen maqalada.
Avtordyń aitýynsha, kórmege kelgen túrik azamattarynyń arasynda týrister jetip artylady. Sonymen birge osy kórme aiasynda áriptestik bailanys ornatýǵa kelgen kásipkerler de barshylyq.
«Kórme joǵary deńgeide ótýde ári erekshe áser qaldyrdy. Ári qarai da osy qarqynnan taimaǵany mańyzdy. EKSPO aiaqtalady. Aldaǵy ýaqytta onyń nysandaryn birigip paidalaný týraly jobalarǵa da jan bitirgen jón. Bul týraly Qazaqstannyń investitsiia jáne damý ministri Jeńis Qasymbek te aityp qaldy. «Qazaqstan-Túrkiia arasyndaǵy ekonomikalyq qarym-qatynastardy qaita pysyqtaityn bolamyz. Túrkiia Qazaqstannyń mańyzdy strategiialyq seriktesi sanalady. 2016 jyly eki el arasyndaǵy saýda kólemi 1,5 mlrd dollardy qurady» deidi ministr. Bul jaqsy nyshan» deidi maqala avtory. Aita ketsek, qazir bizdiń elde shamamen 800-ge tarta túrik kompaniiasy bar eken.
Sonymen...
EKSPO týraly jazǵan irgeli basylymdar men telearnalardyń sany bul ǵana emes. Iriktep alǵanymyz ǵoi. Ilgeride aittyq barlyǵy 2998 maqala jariialansa, sonyń 700-den astamy sheteldik basylymdarda shyqqan. Jaman kórsetkish emes. Bizge keregi nasihat qoi. Kórme búginmen bitpeidi. Erteń aiaqtalmaidy. Alda áli eki ai bar. Demek, mundai maqaqalar men reportajdardyń áli talai oqimyz. Bul óz kezeginde kórmege keletin týrister sany arttyra túsedi degen úmit bar.
Iá, solai. Sebebi, bizge keletin qonaq EKSPO-men ǵana shektelip qalmaidy. Joǵarydaǵy maqala avtorlary buǵan anyq kóz jetkizgeni kórinip tur.
Daiyndaǵan, Aiaýlym Shaimardan
