– Sizderdiń ruqsattaryńyzben eń alǵashqy kirispe sózimdi M.H.Dýlatidiń sózimen bastaǵym keledi: «Sen álemdi jaýlap alma, óitkeni onda sansyz qaiǵy-qasiret bar. Sen odan da adamnyń jan dúniesin meńger. Ol jerde qanshama álem bar ekenin kóresiń».
Beibitshilik – adamnyń eń uly, eń asyl qundylyǵy ekeni sózsiz. Kúlli álemdegi tynyshtyqtyń, beibitshiliktiń eń basty kilti – sary maidan qyl sýyrǵandai saiasi diplomatiia, adami qarym-qatynas, memleketaralyq syilastyq. Bir memlekettiń basqa memlekettiń territoriialyq tutastyǵyn, ishki saiasatyn qurmetteýi, – dedi Dimash Qudaibergen.
Ǵalymdardyń zertteýindegi adamzat tarihy alǵash ret hatqa túskennen bergi kezeńge kóz júgirtsek, sońǵy myńdaǵan jylda, iaǵni 5 jarym myń jylda adam balasy 292 jyl ǵana tynyshtyqta ómir súrgen.
– Bul ókinishti jait adamzat sanasynyń baǵzy zamandardan beri kóp ózgermegenin kórsetedi. Áli kúnge deiin talai elder soǵys zardabyn tartyp, ekonomikasy, rýhaniiaty quldyrap jatyr. Talai jazyqsyz jandar sol zulmattyń zardabyn shegýde.
Munyń barlyǵy beibitshilik ketken jerdi berekesizdik jailaityndyǵynyń aiǵaǵy. Soǵys otyn tutatpaý, beibitshilik úshin kúresý – HHI ǵasyrdyń eń ózekti máselesiniń biri bop tur.
Biz nelikten myńdaǵan jyldar boiy tatý ǵumyr keshýdi úirene almai kelemiz? Osy suraq meni kópten beri mazalaidy. Biz bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, jalpy adamzattyń ortaq múddesi úshin nege birige almai kelemiz? Sonda bizge ne jetpeidi? Jalpy arandatyp, úgitteýshilerdiń quityrqy áreketteri arqyly el men eldiń arasyna syzat túsirip, jaýlastyryp, óz ambitsiialaryn júzege asyrý maqsatynda myńdaǵan jandardy ólimge aidap jatqan soǵysqumarlyqty qalai toqtatamyz? Ol úshin ne isteýimiz kerek? – deidi ánshi.
Onyń aitýynsha, adam ómirin adam ólimimen qutqarý – oiǵa qonymsyz, miǵa syiymsyz nárse. Sonyń bárin bile tura, áli kúnge deiin násilge bólinip, dinaralyq soǵys, ultaralyq kelispeýshilikter beleń alǵan zamanda ómir súrip kelemiz.
– Adamzat bul ómirde emtihannan ótip jatqanyn umytyp, pendelik tirlikten, keýdemsoq órkókirektikten aryla almai keledi.
Sheksiz ambitsiiasymen soǵys bastap júrgen, ózderin uly sanaityn keibir derjava basshylary basqa memlekettiń ishki tirligine aralasyp, onyń qalai ómir súrýin nege sheshýi kerek? Olar qudai emes qoi.
Men óner salasynda qyzmet etip júrgendikten, álemniń kóptegen elinde boldym, túrli halyqtardyń mádenietimen tanysyp júrmin. Osy ýaqyt aralyǵynda túsingenim – halyqtyń jamany joq, jaman ult degen uǵym joq. Tek sol ýaqyttyń enshisine kóz júgirtsek, osy kúnge deiin sol halyqtyń oiyn burmalap, óziniń aram piǵylyn júzege asyryp júrgen memleket basshylary ǵana bar. Bul shyndyq, – dedi Dimash Qudaibergen.
Álemdik ánshi meiirbandyq, tatýlyq, adamsúigishtik, beibitshilik syndy uǵymdardy tý ete otyryp, adamzattyń birligine arnalǵan «Bir aspan taǵdyry» atty týyndysyn jaryqqa shyǵarǵan.
– Aitpaǵym, biz bárimiz násilge, ultqa, dinge, túrli elge bólinemiz. Biraq biz bárimizge ortaq Jer Ananyń balasy ekenimizdi umytpaýymyz tiis. Bárimiz bir aspan astynda turyp jatyrmyz. Eshbir qasietti kitap adamdy jaýzydyqqa, ólimge, soǵysqa shaqyrmaidy.
Dinaralyq soǵystyń qaidan týyndap jatqany men úshin túsiniksiz. Eresekterdiń qateligi úshin óskeleń urpaǵymyz, sábilerimiz zardap shekpeýi kerek dep oilaimyn. Osy sebepti biz dúrdarazdyqqa jol bermei, árqashanda dostasa alýymyz qajet. Adamzat pen álemniń erteńi búgingi bizdiń qolymyzda. Biz bir úidiń, bir mekenniń, bir aspannyń perzentimiz, – dedi Dimash Qudaibergen.
Aita keteiik, Astanada birinshi Ortalyq Aziia mediaforýmy jumysyn bastady. Eki kúnge sozylatyn forýmda media mamandar men tanymal sarapshylar óńirdegi mediany damytýdyń ózekti máselelerin talqylap, Ortalyq Aziiada ortaq media keńistik qurý ideiasyn saraptaidy.
