Baitasov túsinbeitin ne bar?
Latviianyń Elektrondy aqparat quraldary jónindegi Ulttyq keńesi «Djodty» litsenziiadan aiyrǵannan keiin, ony qorǵaityndar Ýkrainada da tabylǵan edi. Biz óz maqalamyzda orys tildi aqparat quraldary dese emeshegi úzilerdei bolatyndardyń Qazaqstannan da tabylatynyn aitqan edik.
Aityp aýyz jiǵanymyzsha, bolmady, elimizde beldi media-menedjer Armanjan Baitasov «Dojd» arnasynyń litsenziiadan aiyrylǵanyna qamyǵap, osy máseleni «túsiný» úshin buryn Pýtinniń spichraiteri bolǵan Abbas Galliamovtan suhbat alyp, máseleniń aq-qarasyn aiyrýǵa tyrysypty.
Shyndyǵynda bul jerde Baitasov túsinbeitindei túk te joq.
Latviianyń Elektrondy aqparat quraldary jónindegi Ulttyq keńesiniń jetekshisi Ivars Abolinsh myrza «Dojd» arnasynyń zań buzǵanyn, eskertýge qulaq aspaǵanyn ashyp aitqan-dy. Sol sebepti telearnany litsenziiadan aiyrǵan.
Orys arnasy dese ishken asyn jerge qoiatyn Arekeńe «túsinikti» bolýy úshin «Djod» telearnasynyń qandai zań buzǵanyn esine sala keteiik.
«Dojd» Latviianyń habar taratý litsenziiasyna ie bolǵanda – ózderi daiyndaǵan aqparattaryn latysh tiline aýdaryp, ekrannyń arnaiy jolaǵynda qosymsha dybystaýǵa mindetine alǵan.
Biraq litsenziia qolǵa tigen soń, «Dojdtyń» redaktsiiasy bul talapty oryndamaitynyn ashyq aitqan. Zańdy oryndamai jumys isteý orystar úshin qalypty dúnie bolǵanymen latyshtar úshin nonsens qoi. Budan keiin latshtar aiyppul salyp, eskertý jasaidy. Biraq oǵan «Dojd» arnasy pysyqyryp ta qaramaǵan.
Bizdiń elde de 30 jyl boiy zańnyń oryndalýy qiyn boldy ǵoi. Sol sebepti Baitasovqa zańdy oryndamaǵany telearnadan litsenziiany alyp qoiý túsiniksizdeý bolyp kúrinýi múmkin.
Budan basqa «Dojd» arnasy Qyrymdy Ýkrainanyń territoriasy dep sanaityn elde aqparat taratyp otyryp, bir habarynda Qyrymdy Reseidiń bir pushpaǵy etip beinelegen kartany paidalanǵan.
Bul az deseńiz, arnanyń jýrnalisti Aleksei Korostelev habaryn júrgizip otyryp, maidan shebindegi okýpanttarǵa jany ashyp, olarǵa qajetti kiim-keshek jinaý týrasynda oiyn ortaǵa salǵan ǵoi.
Mine, osydan keiin Latviianyń Elektrondy aqparat quraldary jónindegi Ulttyq keńesi litsenziiany qaitaryp alý týraly sheshim qabyldaǵan. Osyny mediamagnat Armanjan Baitasov túsine almapty.
Qazaq jýrnalistikasyn oilańyz, «Dojdty» qaitesiz?
Qazaq jýrnalisteri qandaida bir qiyndyqtarǵa tap bolsa media salasyndaǵy iri maman Armanjan Baitasov olarǵa ara túsip, azamattyq tanytqanyn kórmedik.
Aitalyq, ótken jyly Jambyl oblysyndaǵy Baizaq aýdanyndaǵy oq-dári qoimasynda jarylys bolǵanda jabyldyq jýrnalisti quqyq qorǵaý organdary «jalǵan aqparat taratty» dep ary-beri súirelegende osy Arekeń tóbe kórsetýge jaramady.
Tipti, Baitasov ózi mekendeitin Qazaq elinde mundai jaǵdaidy oryn alǵanyn bilmei de qaldy-aý (beker jazǵyryp otyrmyz-aý).
Budan shyǵatyn qorytyndy, Arekeńdi qazaqtildi aýdaitoriia qyzyqtyrmaidy. Búginde olar orys tilindegi qazǵazǵa basylyp shyǵatyn Forbes jýrnalyn shyǵaryp, Qazaqstanda orys tilin ǵumyryn uzartý isimen ainalysyp júr emes pe?
Búginde Forbes jýrnalynyń orys tilindegi birden-bir jalǵaz nusqasyn Baitasov shyǵaryp keledi. Bul úshin maqtanýǵa bola ma?..
Sondyqtan alys Lavtiiada «Dojd» arnasynyń litsenziiadan aiyrylǵanyna Baitasovtyń qabyrǵasyna qatty batyp, bar sharýasyn jiyp qoiyp, bul máseleni Abbas Gallamovpen talqylaǵanyn túsinýge bolady.
Pýtindi taqtan taidyrý – álemdik másele me?
Tegi bashqurt Abbas Galliamov kezinde Pýtinniń spichraiteri bolǵanyn áńgime basynda aittyq. Pýtinniń rejimin synap, orystyń kóptegen liberaldary sekildi elden ketkenin de bilemiz. Ol qazir Izraildi panalaýda.
Abbas Galliamov litsenziiasynan aiyrylǵan «Dojd» arnasynda jii shyǵatyn saiasi sarapshylardyń biri. Sondyqtan ol ózin kópshilikke tanytyp júrgen «Dojd» arnasyna shań jýytpai, qorǵashtaityny belgili.
Galliamov Baitasovqa bergen suhbatynda «Dojd» arnasyn Pýtin rejimimen kúresip júrgen basty qaharman retinde sipattapty.
Ol áńgime arasynda 2018 jyldan beri Pýtinniń reitingisin tómendetýge Navalnyimen birge «Dojd» arnasy yqpal etkenin de atap ótipti. Sol sebepti búkil álem «Dojd» arnasyna rahmet aitýy kerek eken.
Áńgimeniń ashǵyn aitsaq, Pýtindi taqtan taidyrý – ol Resei azamattarynyń sharýasy emes pe? Pýtinge sailaýda daýys bergen prezident etip sailaǵan latyshtar emes, orystar ǵoi.
Shetelde saiasi immigratsiiada júrgen orys liberaldaryna erik bersek, «Dojd» arnasy Pýtinge qarsy shyqqany úshin basynan syipap, zań buzsa úndemeý kerek siiaqty.
Pýtin birinshi kezekte, ózge eldiń emes, Resei azamattarynyń problemasy ekenin orystardyń ózderi túsinbeýde. Eger mundai uǵym-túsinik túbirimen ózgermese jaqyn jyldary Reseide azamattyq qoǵam ornamaityny anyq.
Imperiialyq dertke shaldyqqan jalǵyz – Pýtin emes!
Budan basqa Galliamov «Latviia antipýtindik saiasat ustanýdyń ornyna, antireseige saiasat ustanady» dep renjipti. Bul jerde Galliamovtyń renjýi tipti orynsyz.
Jalǵaz latyshtar emes dál qazir postkeńestik elderdi bylai qoiǵandan Amerikadan bastap, Eýropa elderi tolyqtai Reseige qarsy.
Galliamovtyń oiynsha, Reseide imperiialyq dertke shaldyqqan jalǵyz Pýtin siiaqty. Qalǵan júzdegen million reseilikter sýdan aq, sútten taza.
Oilańyzshy, Resei halqynyń kóp bóligi imperiialyq dertke shaldyqpaǵan bolsa, Ýkraina men Resei arasynda soǵys bolar ma edi? Árine bolmas edi.
Pýtin júzdegen million reseilikterdi attap ótip, Ýkrainaǵa jalǵyz ózi basyp ala almaidy ǵoi. Búginde Pýtin óziniń imperiialyq saiasatyn qoldaityn milliondaǵan reseilikterge arqa súiep, óz oiyn júzege asyrýda.
Osy turǵydan alyp qarasaq, Galliamovtyń antireseilik saiasat ustanyp otyrǵan Latviiany aiyptaityn jóni joq.
Latyshtar júz jyldan beri óziniń táýelsizdigi úshin orys basqynshylarymen kúresip keldi. Bul baǵyttaǵy kúres áli toqtaǵan joq. Latviiada orys tildiler álide bolsa bura tartyp, el ishine lań salýdan taiynbaidy. Olar Reseidegi qalyń orysty arqa tutatyny jasyryn emes.
Osyndai jaǵdaida Latviia biliginiń antireseilik saiasat ustanýyn túsinbegen syńai tanytý Galliamov úshin uiat.
Pýtindi jónge salatyn orys halqyn kórmedik
Latyshtar «Dojd» arnasynyń zańdy aiaq asty etkeni úshin litsenziiasynan aiyrdy. Al saiasi immigratsiiada júrgen liberaldar isti saiasilandyrýǵa tyrsyp jatyr.
Budan orystyń liberaldaryna da imperiialyq derttiń shalyǵy tigenin baiqaýǵa bolady. Al mundai adamdardan suhbat alyp, «Dojdqa» janashyrlyq tantqan Armanjan Baitasovtyń is-áreketin tipti aqtaýǵa kelmeidi.
Búginde Pýtindi synaýshylardyń bári Ýkraina men Shyǵys Eýropa elderin panalaýda. Olardyń bári Pýtinniń taqtan taiǵanyn armandaidy.
Bas saýǵalap júrgen liberaldardyń oiynsha, Pýtindi taqtan taidyrý úshin kúresip júrgen aqparat quraldary ózge eldiń zańyn buzsa, úndemei qoia salý kerek eken.
Eger áńgimeniń ashyǵyn aitsaq, búginde Latviia da, Amerika da Pýtindi taqtan taidyrýdy kózdep otyrǵan joq.
Pýtin – Resei azamattarynyń problemasy. Jaqsy bolsan, jaman bolsyn ol sol eldiń basshysy.
Qazirgidei damyǵan zamanda bir el kelesi bir eldiń basshysyn taqtan taidyratyn quqy joq.
Al muny Reseidiń liberaldary men halqy túsinbeidi. Orystyń ozyq oily azamattary osylai oilasa, ózgesinen ne suraýǵa bolady?
Eger myqty bolsa, ózderi Pýtindi taqtan taidyrmai ma? Taidyra almaidy. Soǵys bastalǵan sátte aldymen orystyń ziialy qaýymy shetelge qashty (arasynda Galliamov ta bar). Al mobilizatsiia bastalǵanda qalǵandary kórshi elderge aýa kóshti.
Pýtinnen qaǵajaý kórgen orystardyń oiynsha búkil álem Pýtindi taqtan taidyrý mindetin moinyna alýy kerek eken. Bul – durys pa? Árine durys emes.
Eger «Dojdtyń» synan Pýtin taqtan taisa, osyǵan deiin bir emes, on Pýtinniń qolynan bilikti julyp alatyn ýaqyt boldy emes pe?
Pýtindi esirtetin de, únin óshiretin de Resei azamattary.
Ókinishke orai, Pýtindi jónge salatyn batyr halyqty kórip turǵan joqpyz.
Qaita Pýtinniń saiasaty men mobilizatsiiasynan jóńkile qashqan áljýas, bolashaqpen isi joq orystardy kórip turmyz. Eń qurmaǵanda qastaryndaǵy aqorystan (belorýs) úlgi almai ma?
Nurlan JUMAHAN
