Aitýly data aiasynda Almatyda 21-22 maýsym kúnderi QR Densaýlyq saqtaý ministrligi, Qazaqstan Pediatrlar Odaǵy, Pediatriia jáne balalar hirýrgiiasy ǵylymi ortalyǵynyń uiymdastyrýymen Almatyda onkogematologiialyq qyzmettiń 25 jyldyǵyna orai «Balalar onkogematologiialyq qyzmetiniń damýyna 25 jyl: jetistikteri men keleshegi» degen taqyryppen halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótti.
Halyqaralyq deńgeide ótken jiynǵa Resei, Túrkiia, Shveitsariia, Belarýs, Ýkraina, Qyrǵystan, Tájikstan jáne t.b. 12 elden álemniń eń myqty degen onkolog-dárigerleri men onkologiia jáne gematologiia salasynyń jetekshi mamandary qatysty. Sharaǵa sondai-aq, úkimettik emes uiymdardyń, TMD elderi praktikalyq densaýlyq saqtaý uiymdarynyń ókilderi, ata-analar qaýymdastyǵy, qoǵamdyq uiymdar, elimizdiń barlyq aimaǵynan meditsinalyq uiymdardyń ókilderi men onkolog-dárigerleri qatysty.
Konferentsiianyń basty maqsaty — balalar onkologiiasy jáne gematologiiasy salasyndaǵy ózekti máselelerdi talqylaý, halyqaralyq jáne aimaqaralyq bailanysty damytý, sheteldik mamandarmen tájiribe almasý, qoǵamǵa bul aýrýlardyń kóptegen túriniń emdeletinin jetkizý, erte qaralyp, anyqtalyp turý qajet ekendinin eskertý.
Konferentsiiada onkologiialyq jáne gematologiialyq aýrýlarǵa shaldyqqan balalar men jasóspirimderge mamandandyrylǵan jáne joǵary tehnologiialyq meditsinalyq qyzmet kórsetýdi uiymdastyrý aspektileri, balalar jasyndaǵy onkologiialyq jáne gematologiialyq aýrýlardy diagnostikalaý men emdeýdiń búgingi innovatsiialyq tehnologiialary, onkologiialyq jáne gematologiialyq aýrýlarǵa shaldyqqan balalar men olardyń otbasylaryna psihologiialyq jáne áleýmettik qoldaý kórsetý máseleleri jáne erte anyqtaý men emdeýdiń ózekti máseleleri talqylanyp, sheteldik ǵalymdar óz tájiribelerimen bólisti.
Elimizde balalar onkologiiasyn emdeitin eki respýblikalyq ortalyq bar. Onyń biri Almatydaǵy Pediatriia jáne balalar hirýrgiiasy ǵylymi ortalyǵy bolsa, ekinshisi Astanadaǵy Ana men bala ulttyq ǵylymi-zertteý ortalyǵy. Balalarǵa diagnostikalyq jáne emdik kómek kórsetetin onkologiialyq jáne gematologiialyq beiindegi Pediatriia ortalyǵyndaǵy bólim 115 tósek-orynǵa arnalǵan. QR Densaýlyq saqtaý ministrligi onkologiialyq aýrýǵa shaldyqqan balalardyń máselesine erekshe nazar aýdarady. Pediatriia ortalyǵyndaǵy balalar tegin emdeledi. Memleket qajetti qural-jabdyqtarmen, dári-dármektermen tolyq qamtamasyz etip otyr.
Jiynda Balalar onkogematologiialyq qyzmetiniń jetistikteri men keleshegi týraly arnaiy baiandama jasaǵan Pediatriia ortalyǵynyń direktory Riza Boranbaeva:
- «Qazirgi kezde Pediatriia ortalyǵynda balalardaǵy barlyq qaterli isikterge emdeý júrgiziledi. Sońǵy 25 jyl ishinde balalarǵa onkogematologiialyq kómek berý jetistigi álemdik emdeý deńgeiine deiin jetti. Qazaqstanda balalar onkogematologiialyq qyzmetiniń ashylýymen, sońǵy 25 jyldaǵy damýy jiti leikozǵa shaldyqqan naýqastardyń ómirsheńdigin jaqsartýǵa múmkindik berip otyr. Aq qan aýrýyna shaldyqqandardyń 82 paiyzdan astamy, al qan aýrýynyń eń qaýiptisi sanalatyn mieloidty túriniń 62 paiyzy jazyldy. Balalar onkogematologiialyq ortalyǵynyń 25 jyldyq tarihynda kóptegen joǵary bilikti mamandar daiarlandy. Jiti leikozdar men tyǵyz isikterdi diagnostikalaý men emdeýdiń zamanaýi baǵdarlamalary engizildi. Balalar jasyndaǵy kúrdeli qan aýrýlaryn diagnostikalaý men emdeýdiń jańa tehnologiialary sátti meńgerilýde. Onyń ishinde atap óte keteiik, ortalyqta 2012 jyldan balalardaǵy gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantatsiialaý engizildi. 2012 jyldan bastap súiek kemiginiń ishindegi allotransplantatsiia jáne aýtotransplantatsiia otasy 70-ten asa balaǵa jasaldy. Kórsetiletin meditsinalyq qyzmetterge qoljetimdilik pen sapasy jaqsarýda. Balalardyń ońaltý jaiy da qarastyrylǵan. 4 jyldan beri onkologiialyq aýrýlarǵa shaldyqqan balalar «Alataý» respýblikalyq klinikalyq shipajaiynda demalady. Respýblikamyzda «2016-2020 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblikasynda balalar onkologiialyq jáne gematologiialyq qyzmetin jetildirý» Jol kartasy iske asyrylýda. Ortalyq mamandary alys jáne jaqyn shetelderde taǵylymdamalardan ótken. Qazir diagnostikalaý, erte anyqtaý áldeqaida jaqsardy. Balalar onkologiialyq jáne gematologiialyq qyzmetiniń bizdiń elimizde damýy kóptegen kishkentai balalardyń saýyǵyp ketýine múmkindik berip otyr», dep atap ótti.
1993 jylǵa deiin, iaǵni balalar onkogematologiialyq ortalyǵy ashylǵanǵa deiin bul aýrý aiyqpaityn jáne qaterli dep sanaldy. Bul máseleni sheshýdiń jalǵyz joly — leikozdy emdeýdiń halyqaralyq hattamasyn engizý boldy. Sonaý qiyn kezderi TMD elderi men Ortalyq Aziiada ǵane emes, elimizde tuńǵysh ret onkogematologiialyq ortalyǵy ashylyp, alǵash ret Avstriia men Germaniianyń halyqaralyq BFM baǵdarlamalyq emi engizilip, qoldanyla bastady. «BFM» hattamasy degenimiz - Berlin, Frankfýrt, Miýnster. Osy úsh qalanyń ǵalymdary balalardyń onkologiialyq aýrýyn emdeý maqsatynda arnaiy baǵdarlama qurǵan. Bul ádis áli kúnge deiin elimizde qoldanylyp keledi.
Halyqaralyq konferentsiianyń ashylýynda Pediatriia ortalyǵy ujymyn Almaty qalasy Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ókili J.Kenjebaeva, úkimettik emes uiymdardyń jetekshileri, alys-jaqyn shet elderden kelgen qonaqtar men ortalyqtyń áriptesteri men dostary balalar onkogematologiialyq qyzmetiniń 25 jyldyǵymenquttyqtady. Sharanyń eń áserli sáti «jaman aýrýdy» jeńgen patsientterdiń quttyqtaýy boldy. Dertinen aiyqqan, búginde otbasyly bolyp otyrǵan patsientter aq halatty abzal jandarǵa óz alǵystaryn bildirdi.
- «Men úshin búgin úlken mereke. Bizdiń ortaq jeńisimizdiń merekesi. Men leikoz aýrýymen 15 jasymda aýyrdym. Ol kezderi bul keseldi jeńý múmkindigine sený qiyn edi. Degenmen, dárigerlerdiń biliktiligi men BFM baǵdarlamasynyń arqasynda kóptegen balalar jazylyp, aýyr detti jeńip, qalypty ómirge oraldy. Sizder myńdaǵan balaǵa jańa ómir syiladyńyzdar! Men qazir tolyqqandy ómir súrýdemin. Basshylyq qyzmet atqaramyn. Barlyq onkologiialyq, gematologiialyq qyzmettigi dárigerlerge sheksiz alǵysymdy bildirgim keledi», dedi aýyr dertti jeńgen Baqytjan Tashenov.
Konferentsiia barysynda Qazaqstandaǵy balalar onkogematologiialyq qyzmetiniń ashylýy men damýyna ólsheýsiz úles qosqan dárigerler Alǵys hattarmen marapattaldy. Sharada sonymen birge, balalar onkogematologiiasy mektebiniń negizin qalaýshy, meditsina ǵylymdarynyń doktory, professor Omarova Kúlán Omarqyzyna bala ómirin saqtaý men qutqarýǵa qosqan úlesi men baǵa jetpes eren eńbegi úshin qurmet kórsetildi.
Onkogematologiialyq qyzmettiń qalyptasý jyldarynda Pediatriia ortalyǵy kóptegen alys jáne jaqyn sheteldik ortalyqtarmen yntymaqtastyq bailanystaqyzmet jasap, sonyń nátijesinde isikter men qan aýrýlarynyń kúrdeli túrlerine shaldyqqan naýqastardy diagnostikalaý men emdeýde konsýltatsiialyq-praktikalyq kómekter kórsetildi, jas mamandardy sheteldik ortalyqtarda biliktilikterin arttyrdy. Sondai-aq, sheberlik synyptarǵa qatysýǵa múmkindik aldy. Konferentsiia barysynda 25 jyldan beri klinikaǵa qoldaý bildirgen sheteldik áriptesterdiń eńbekteri de atap ótilip, onyń birqataryna Alǵys hattar tabystaldy. Atap aitqanda, marapatqa D.Rogachev atyndaǵy immýnologiia, onkologiia jáne gematologiia ortalyǵynyń direktory, Resei ǵylym akademiiasynyń akademigi Aleksandr Rýmiantsev, Belarýs respýblikalyq balalar onkologiiasy jáne gematologiiasy ǵylymi-praktikalyq ortalyǵynyń basshysy Olga Aleinikova, Ekaterinbýrg qalasyndaǵy №1 oblystyq klinikalyq balalar aýrýhanasy bas dárigeriniń onkologiiasy jáne gematologiia jónindegi orynbasary, meditsina ǵylymdarynyń kandidaty Larisa Fechina ie boldy.
Konferentsiiada sonymen qatar, ortalyqpen kóp jyldyq yntymaqtastyǵy, kórsetken áleýmettik qoldaýy men atqarǵan kóp qaiyrymdy isteri úshin «Dobrovolnoe obshestvo «Miloserdie» qaiyrymdylyq qory, «Zdorovaia Aziia», «HelpToday», «Amila» qoǵamdyq qorlary men «AsylBala» qaýymdastyǵynyń basshylary da marapattaldy.
Konferentsiianyń ashylý saltanaty onkogematologiialyq aýrýlarǵa shaldyqqan balalardyń sán kórsetilimimen aiaqtaldy.
Buryndary qannyń qaterli aýrýlary emdelmeitin aýrýǵa jatatyn jáne bul qaterli dertke shaldyqqan balalar 1 jasqa deiin ǵana ómir súrdi. Qazirgi tańda elimizde onkologiialyq dertke shaldyqqan búldirshinderdi aman alyp qalý úshin barlyq amaldar qarastyrylýda. Jyl ótken saiyn bul aýrýǵa da toitarys berile bastady. Almaty qalasyndaǵy Pediatriia jáne balalar hirýrgiiasy ǵylymi ortalyǵynyń «Onkogematologiia» bólimi ashylǵan ýaqyttan beri osy qaýipti keseldiń aldyn-alý, naýqasty emdeýmen ainalysyp keledi. Qurylǵanyna 25 jyl tolǵan bul bólim ǵasyr indetine ainalǵan onkologiialyq aýrýdy emdep, talai búldirshinderdiń ata-analaryna qýanysh syilap, úmit otyn jaǵýda.
«Qazaqstanda bala obyryn emdeýdiń ári qaraiǵy jetistigi der kezinde erte anyqtaýǵa, bizdiń mamandardyń birlesken halyqaralyq bilim berý jáne ǵylymi jobalar men emdik tehnologiialardy jetildirýge, onyń ishinde gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantatsiialaýǵa belsendi qatysýyna bailanysty», deidi mamandar.
Qazaqstanda 2017 jyly alǵash anyqtalǵan qaterli isikter sany 610 balany qurady, onyń 39%-y jiti leikozǵa jáne 61%-y tyǵyz isike shaldyqqandar. Jylyna orta eseppen alǵanda respýblikalyq ortalyqtarda qaterli isikke shaldyqqan 5000-ǵa jýyq bala emdeledi.
«Pediatriia jáne balalar hirýrgiiasy ǵylymi ortalyǵy» baspasóz qyzmeti
