Damýǵa jeteleitin bastamalardy qoldaimyz!
Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ana tili» gazetine bergen suhbaty kópshiliktiń nazaryndaǵy basty taqyryp bolyp tur. Sebebi bul jariialanymda ótken jyldyń qorytyndysynan bólek, elimizdiń alǵa qoiǵan damý baǵyttary kórsetilgen. Syrtqy jáne ishki saiasat, ekonomika, kásipkerlik, áleýmet, el ómiriniń barlyq tustary qamtylǵan. Osyǵan orai qoǵam belsendileri men sala mamandarynyń kózqaras, paiymdaýlaryn oqyrman nazaryna usynamyz.
Ál Farabi Bolatjan, dintanýshy, qoǵam belsendisi
Suhbattyń simvoldyq sipaty bar
Sonymen qatar Prezidentimiz «qańtar oqiǵasyna» túrtki bolǵan birneshe sebepterdi tilge tiek etti. Ádiletsizdik, saiasi toqyraý, ekonomikalyq faktorlar, zań buzýshylyq osy búliktiń sebebine jatatyny belgili.
Eks-prezident týraly da óz pikirin bildirip ótti, tuńǵysh Prezidenttiń jaqsylyǵy men qatelikterin saralap, ótkenge ádiletti baǵa berý qajet ekendigin durys paiymdady. Áńgime barysynda Qasym-Jomart Toqaev qatty synǵa da urynbady, oń jaǵyn da, teris jaǵyn da atap ótipti. Eks-Prezident bilikten ketken soń sheneýnikterge tapsyrma berilip otyrǵanyn, adamdar arasynda «qos bilik bar» degen teris pikir sodan qalyptasqanyn halyqqa ashyq aityp túsindirdi. Bul men úshin shynaiy shyqty. Qatty unaǵan tusy – jeke basqa tabynýǵa qarsylyǵy, iaǵni Memleket basshysynan kýlt jasaýdy jaqtyrmaitynyn bildirgeni. «Prezident – «Qudaidyń jerdegi kóleńkesi» emes, basqarý úshin belgili bir merzimge sailanǵan menedjer ǵana», - dep qadap aitty Memleket basshysy. Halyq aldynda Prezident tek menedjer dedi. Osy sózderi kókeige qondy. Qazirgi bilimdi, oi-sanasy joǵary, shetel kórgen jastardyń kózqarasyna bul jeri dóp tústi dep sanaimyn.
Meiirjan Kelemedenov, qoǵam belsendisi, «Jas live» media ortalyǵynyń jetekshisi:
Ashyq áńgimege ainalǵan suhbat
Toqaev myrza jastarǵa senim bildirip, bizdiń bolashaǵymyz úshin aianbai eńbek etý kerektigin jetkizdi. Búgingi qyz-jigitterimizge oqýdan ózge, álem kóshinen qalmaý kerek, zamanaýi tehnologiialardy meńgerip, árdaiym izdeniste bolý qajettigin jaqsy túsindirdi dep oilaimyn. Prezidentimiz jastardyń bilimdi, saýatty, qarym-qabileti joǵary azamattar bolyp qalyptasýy álemdik arenada jáne elimiz úshin asa mańyzdy ekenine únemi basa nazar aýdarady. Rasynda da búgingi jastar el erteńin jasaityn tulǵalar.
Jariialanymda jastardyń memlekettik tildi qurmettep jáne ony damytý qajettigi aidan anyq aityldy. Sol sebepti Prezidenttiń saiasatyn, ulttyq ideologiiany qoldaý baǵytyndaǵy jobalaryn qoldaimyn. Ózim qoǵamdaǵy jastar atsalysatyn jobalardyń basy-qasynda júrgendikten memleketimizdiń damyǵanyn qalaimyz, sol damý jolynda úles qossaq eken deimin. Memleket basshysy júktegen jaýapkershilikti jastar qaýymy jan-júregimen sezinedi dep oilaimyn.
Erlan Jaqýpov, QSZI Jahandyq ekonomika jáne turaqty damý bóliminiń basshysy
Kásipkerlik – memlekettik saiasattyń basty baǵyty
Qazir memleket kásipkerlik sektordyń damýy úshin jańa retteý, júieleý saiasatyn iske asyryp jatyr. Munyń bári kásipkerlik belsendilikti yntalandyrý bolyp tabyladý. «Jańa betten» reformasy boiynsha keiingi 2-3 jylda kásipkerlerdiń jumysyna kedergi keltirgen 10 myńnan astam artyq talap alynyp tastaldy. Bul jaqsy nátije.
Shaǵyn jáne orta biznesti damytý úshin 2019 jyldan bastap sýbsidiialaý jáne ekinshi deńgeili bankterdiń nesielerine ishinara kepildik berý baǵdarlamalaryna qatysqan jobalar sany 5 esege artqany belgili.
Byltyrǵy jyly «Damý» qory arqyly somasy 94,2 mlrd teńgeni quraityn 401 joba qarjylyq qoldaýǵa ie boldy, onyń ishinde 80,1 mlrd teńge kóleminde kepildikter berildi. Atqarylǵan osy jumystar biznestik belsendilikti arttyryp, kásipkerlikti damytyp, ekonomikanyń ártaraptandyrylýyna áser etýde.
«Damý» qory arqyly 2024 jyly jalpy nesie somasy 94,2 mlrd teńgege bolatyn 401 jobaǵa qoldaý kórsetilip, 80,1 mlrd teńgege kepildik berildi.
Halyqaralyq damý institýttary Qazaqstandaǵy kásipkerlik salasyndaǵy oń serpin baryn rastap otyr. Global Entrepreneurship Monitoring reitinginde Qazaqstan biznesti júrgizý sharttary boiynsha 47 eldiń arasynda 21-orynǵa taban tiredi. Bul sharttar 12 negizgi faktordy qamtityn NESI kompozittik indeksi arqyly saralanyp, arnaiy baǵa beriledi. Reitingtegi aqparattarǵa sáikes, elimizde «bastapqy kásipkerlik belsendiliktiń» edáýir ósimi jáne turǵyndar arasynda kásipkerlikke degen qyzyǵýshylyqtyń anaǵurlym artqanyn ańǵarý qiyn emes.
Memleket basshysy jyl saiyn otandyq biznes-qaýymdastyq ókilderimen kezdesýler ótkizip, sala basshylarymen eldegi biznes-klimattyń ózekti máselelerin talqylaitynyn erekshe atap ótken jón. Tutastai alǵanda, josparlanǵan kórsetkishterge jáne ulttyq ekonomikanyń turaqty ósýine qol jetkizý úshin kásipkerlikti damytýdyń keshendi tásili, onyń ishinde ShOK qoldaýdyń óńirlik baǵdarlamalaryn ázirleý qajet. Atalmysh baǵdarlamalar aiasynda Qazaqstannyń damý institýttary ár aimaqtyń erekshelikteri men onyń básekelestik artyqshylyqtaryn eskere otyryp, qoldaý sharalaryn beiimdeý mańyzdy bolyp tur.
Arman Júdebaev, Temirbek Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademiiasynyń rektory
El baǵdaryn aiqyndaǵan keleli suhbat
Turaqty ekonomikalyq ósim men halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý memlekettik saiasattyń basym baǵyty bolyp qala bermek. Bul jariialanym sonymen de qundy. Turaqtylyq pen damýdy ustanatyn jetekshi elderge tán pozitsiia osyndai bolady. Elimizdiń ár óńirinde jaaidan boi kóterip jatqan bilim ordalary, mektepter men balabaqshalar, óndiris oryndary, óńdeý ónerkásibi salasyndaǵy mekemeler — ulttyq ekonomikany kúsheitý men áleýmettik saiasattaǵy jetistikterimiz. Sonymen qatar jastar máselesine erekshe basymdyq berildi. «Elimizdiń taǵdyry — jastardyń qolynda.
Bul - ánsheiin ádemi sóz emes, memleket strategiiasynyń túpki máni», — degen basshymyzdyń sózi jas urpaqtyń boiyna qanat bitirip, senimin nyqtai túseri anyq. Osy rette birtutas el bolyp, Prezident bastamalarynyń oryndalýyna atsalysýymyz kerek degen ustanymdamyn.
