Olar Qazaqstandy orystildi el dep oilaidy, óitkeni. Ózderi orystildi bolǵasyn, ortasy da sondai. Olardyń ortasyn, olardyń oi-túsinigin osy kúnge deiin eshkim buzyp-jarǵan emes. Eshkim olardyń qytyǵyna tigen joq. Memlekettik saiasat osy kúnge deiin qazaqsha túsinbeitin, qazaqsha sóilei almaityn biliktiń býynyn tárbielep keldi jáne áli de tárbielei beretin túri bar.
Oryssha sóileitin, oryssha oilaityn adam qazaq basylymdaryn qaitsin, bir jaǵynan. Túsinbeidi ǵoi. Ondai adamdy bizdiń ne jazyp jatqanymyz qyzyqtyra ma?
Áitpese, álgi Kelimbetovti qazaq gazetteri orys basylymdarynan kem synaǵan joq. Devalvatsiianyń sebebin, saldaryn, qalai jáne neden bolǵanyn qoryqpai aitty. Másimovtiń de tas-talqanyn shyǵarǵanbyz, talai ret. Úkimettiń jumysyndaǵy kemshilikterdi kózine shuqyp kórsetkenbiz. Shókeev te syn sadaǵyna ilikken. Ol basqaryp otyrǵan «Samuryq-Qazyna» memlekettiń aqshasyn qaida jumsap, qaida ketirip jatqanyn talai márte jiliktep jazǵan edik, myna biz. Biraq, olar báribir de meńireý.
Bizdi nege moiyndamaidy? Sebebi, oqymaidy. Oqi almaidy. Oqysa da, bizdiń syn olardyń qyzmetine áser etpesin, bylaisha aitqanda atynan aýdara almasyn biledi.
Tym tar oilap otyrǵan joqpyz ba?
Jaraidy, endeshe basqa turǵydan keleiik. Anyǵynda qazaq basylymdaryna Kelimbetovten, Másimovten, Isekeshovten «tiri» suhbat alý qalai bolsa da abyroi. Biraq, bizdiń bilikke, jalpy sheneýnikterge reseilik basylymdarǵa shyqqan maqtan.
Mynadai jaǵdai bolypty.
«Ereke, kelip jatyr ekensiz, qutty bolsyn, bizge suhbat berseńiz, nendei ózgeris bolady ony da aita otyrsańyz» degen ótinishpen shyǵypty.
«Meniń qyzmetke taǵaiyndalǵanym keshe ǵana, qazir suhbat berýdiń reti joq. Asyqpańdar, keiin kórelik» degen Qojaǵapanov jýrnalisterdi bosaǵadan shyǵaryp salypty. Jýrnalister bildei federatsiia basshysynyń sózine senedi. Senbei qaitsin. Qazaq jýrnalisterin «ádemi» shyǵaryp salǵan Qojaǵapanov eki ai ótpei jatyp «Sovetskii sport» gazetine kósilip turyp suhbat beredi. Jalǵyz Qojaǵapanovta ǵana emes, jalpy biliktegi bedeldi sheneýnikterdiń barlyǵynda bar aýrý bul...
Aitpaqshy, KTK-daǵy Artýr Platonovtyń aldynan bizdiń bilik ókilderiniń barlyǵy derlik ótip shyqty. Platonovty «pirge» ainaldyrǵan da solar...
Al qazaqtildi segment she?
Bizdiń ilgeride «tiri suhbat» deýimiz de tegin emes. Sebebi, osy kúnge deiin biz (qazaq gazetterin aitamyz) biliktiń eń bedeldi degen sheneýnikteriniń barlyǵymen syrttai sóilesip shyqtyq. «Sizder suraq jiberińizder, biz jaýabyn salyp jiberemiz» deidi. Osynyń arqasynda Sárinjipov, Isekeshovtarmen áldeneshe ret suhbattasqanbyz. Ókinishtisi, áńgimeleri – «óli». Óitkeni qoldan qurastyrylǵan. Ana jaqtan, myna jaqtan jinastyrylǵan esep berýler...
Biz, oqyrmannyń aldynda uiattymyz.
Qazaq gazetteri nege ótpeidi nemese bizdi nege satyp almaidy? Álde Qazaqstan shynymen de orystildi el me? Álde bizdiń menedjment, marketing durys emes pe?
Birinshi sanat «A»: bul satylymǵa shyǵa sala, qoldan-qolǵa turmai ótip ketetin basylymdar. Attaryn da bildik: «Argýmenty i fakty», «Jizn» (bul ekeýi – Reseidiki), «Vremia», «Obshestvennaia pozitsiia», ishinara «Karavan» bar.
Ekinshi sanat «B»: bular az da emes, kóp te emes – orta deńgeide ótetin gazetter. Bastysy, ótedi. Bul sanatta taǵy da orys basylymdary júr. Orys basylymdary degende basshylyǵy Máskeýde, filialy osynda otyratyn basylymdar. Kópshiligi ósek-aiań jazady. Bizdiń emes, reseilik juldyzdardyń kimmen súiiskenin, kimmen ajyrasqanyn sóz etedi.
Úshinshi sanat «S»: ótpeitin gazetter. Álgi gazet satatyn kompaniia ókilderiniń aitýynsha, buǵan búkil qazaq gazetteri kiredi eken. Iá, búkili, barlyǵy. Nege?
Qazaq gazetteri nege ótpeidi nemese bizdi nege satyp almaidy? Álde Qazaqstan shynymen de orystildi el me? Álde bizdiń menedjment, marketing durys emes pe?
Joq, bári durys (qashanǵy óz-ózimizden kemshilik izdeimiz?). Is júzinde orys basylymdarynyń ozyp bara jatqan dáneńesi joq. Keibireýiniń aty ǵana bar, taralymy – nól. Joq, ras. Internet olardy da ońdyrmady. Biraq, bilik báribir de orystildi segmenttiń sózimen sanasady. Olardyń synynan qorqady. Olarǵa suhbat beredi. Nege?
Dýman BYQAI
