Baýyrjan Qaraǵyzuly: «Jyrlarym korei tilinde jaryq kóretin boldy»

Baýyrjan Qaraǵyzuly: «Jyrlarym korei tilinde jaryq kóretin boldy»
Aqyn Baýyrjan Qaraǵyzuly Ońtústik Koreianyń  Kvandjoý qalasynda  «Aziia mádeniet ortalyǵynyń» ashylý saltanatyna Qazaqstan atynan qatysyp júr. Osy shara aiasynda aqynnnyń balalarǵa arnalǵan «Aldar kóse» atty kitaby da korei tilinde jaryq kórdi. Avtordyń aitýynsha, koreialyqtardyń ótinishi boiynsha qazaqtyń ejelgi ańyzdyq keiipkerlerin korei tilinde sóiletý kerek bolypty. Buǵan Baýyrjan Qaraǵyzuly Aldar kóseni usynǵan. Aldar kóseniń tiptik obrazyna airyqsha qyzyqqan olar muny korei tilinde shyǵarý úshin jinaqtap, suryptap, jańa zamanǵa beiimdep ázirlep berýin suraǵan. Kitap korei sýretshileriniń bezendirýimen myńdaǵan taralymmen jaryq kórip otyr. Biz B. Qaraǵyzulynan osy shara jaiynda az-kem áńgimelesken edik.

[caption id="attachment_12543" align="alignright" width="365"]
12301572_949000838483128_8165647680109802859_n
12301572_949000838483128_8165647680109802859_n
Baýyrjan Qaraǵyzulynyń korei tilinde jaryq kórgen kitaby[/caption]

– Bul sharaǵa Aziia elderiniń Mádeniet ministrleri, vitse-ministreleri, ziialy qaýym ókilderi, aqyndar men jazýshylar, mádeniettanýshylar qatysty. «Aziia mádeniet ortalyǵy» - aty aityp turǵandai qurlyqtaǵy ártúrli elder men ult, etnostardyń mádeni bailanysyn nyǵaitý, birin biri syrttai emes, ishtei tanýǵa, aralasýǵa kópir bolý. Ortalyq Aziianyń ár elinen bir kisiden delegat shaqyryldy. Qazaqstan tarapynan men qatystym. Mádeniet ortalyǵy ashylardan on shaqty kún buryn keldik. Erte kelýdegi sebebimiz, kitaptyń aýdarmasymen tanysý, onyń bezendirilýin kórý ári ańyz keiipkeriniń ulttyq mádeniettegi ornyn túsindirip, sýretshilermen birigip jumys isteý edi. Bárin tyńǵylyqty oilastyrǵan korei halqynyń yjdaǵattylyǵyna, jaýapkershiligine tánti boldym. Meniń kitabyma illiýstratsiia jasaǵan káristiń sýretshi qyzy Pak Se Iong óte alǵyr eken. Menen Aldar kóse týraly, ol ómir súrgen zaman jaiynda surai otyryp, qazaqtyń keiipkerin káristiń ańyz áńgimelerimen bailanystyrýǵa tyrysty. Munysy káris balalaryn baýraýdyń joly bolsa kerek. Sondai-aq, ulttyq keiipkerdik ózindik erekshelikterin de esten shyǵarǵan joq. Ár ańyzǵa jańasha mazmun berýge talpyndy. Kitappen jumys jasaýdyń koreilik úlgisin kórip, tańyrqadym. Bizdegi baspalar sekildi, internetten mazmunǵa sai sýret taýyp, sony kelsin-kelmesin boiai salǵan joq. Ár detalǵa mán berdi.

– Bul kitaptan bólek, qandai igi dúnielermen tanystyń? Korei ádebietiniń búgingi jaǵdaiy týraly sóilese aldyń ba?

– Káris qalamgerlerimen tanysýdyń da oraiy keldi. Árine, bir sapar aiasynda bárimen qoian-qoltyq aralastym dei almaimyn. Biraz yqylasty áńgime, ózara suhbattar boldy. Qazaqstannyń, Ortalyq Aziianyń mádeni ómiri olar úshin tanys ári beitanys eken. Tanys bolatyny, koreiler, túp tegimiz bir, arǵy tarihymyz ortaq dep túsinedi. Beitanys bolatyny, búgingi Ortalyq Aziia ádebietin, mádenietin kóp bile bermeidi. Buǵan kináli olar emes qoi. Meni tańǵaldyrǵany, «Korei ádebi aýdarma institýtynyń» jumysy boldy. Tolyqtai memleket qarjylandyratyn mekemeniń basshysynyń aitýynsha, institýt káris ádebietin shetel tiline aýdarýmen ainalysady eken. Bir emes, 30 ulttyń tiline aýdarma jasaidy. Ári sol tilderden ózderine tikelei qotarady. Bilikti, bilimdi ulttyń ister tirligi. Talantty ádebietshilerdi jastaiynan shetel tilin bilýge umtyldyryp, arnaiy oqytyp, aýdarma jasaý isine baýlidy jáne olarǵa osy institýttan jumys beredi. Mundai mekeme dál bizge kerek ekenin túsinesiń jáne oǵan moiyn bura qoiatyn shendilerdiń joqtyǵyna nalisyń. Áitpese, tuiyq sheńberdiń ishinde júrip, bárinen biz myqtymyz deýdiń qanshalyqty kúlkili ekenin uǵynar kez áldeqashan jetken joq pa?!

– Bálkim, memleketke súienbei, belgili ádebi birlestikter osyndai jumysty ózderi qolǵa alǵany jón shyǵar?

Бауыржан1
Бауыржан1
– Bizde ádebi birlestikter kóp. Eger shyndap qolǵa alam dese, 30 tilge aýdarmai-aq qoisyn, tym quryǵanda 7 tilge – aǵylshyn, orys, qytai, japon, káris, frantsýz, nemis tilderine aýdarmashy daiyndaýǵa bolady. Qazir jas talanttar, aqyn-jazýshylar kóp. Jumys tappai sendelip júrgenderi qanshama? Solardy arnaiy eki-úsh jyl oqytsa, «Bolashaq» sekildi baǵdarlamamen shetelge jiberýge kúsh salsa, jáne olardyń bilimin ońdy paidalanýǵa talpynsa, memleketten grant alýǵa, qarjylai kómek suraýǵa bolady. Mysaly, belgili bir ýniversitet ádebi aýdarma jasaityn mamandardy tárbielese, oǵan jazýǵa qýaty bar jastardy qabyldap alsa, esh qiyndyq bolmas degen oidamyn. Osynyń bárin uiymdastyratyn uqypty jumys kerek. Bilikti top kerek, Menedjerlik kerek. Bizde "aýdarma isi" degen mamandyq bar. Onda oqityndar ártúrli sheter kompaniialaryna jumysqa turýdy kókseidi. Kásibi ádebi, filosofiialyq, ártúrli mamandyqtar boiynsha júieli aýdarma jasaityndar joqtyń qasy.

– Búgingi korei ádebieti týraly ózderi qalai oilaidy eken?

– Koreilerdiń dramatýrgiiasy, kinosy, teatry erekshe damyǵan. Demek, ádebieti de osal emes. Eger ádebieti zamanaýi úrdisterdiń bárine jaýap beretindei deńgeide bolmasa, basqa óner salasy da damymas edi. Bizdegi siiaqty, olar da kitap oqýdyń sirep bara jatqanyn aitady. Biraq, báribir olardyń kitaptary on myńdaǵan taralymmen shyǵady ári satylady. Kitap saýdasy damyǵan. Qalamgerlerdiń ádebi agentteri bar.

Budan bólek qandai jańalyqtar boldy?

– Aýdarma institýty basshylyǵymen kezdesý kezinde Ortalyq Aziia ádebieti týraly jaqsy áńgime órbittik. Olardyń qyzyǵýshylyǵy bar. Qazaq ádebietin aýdarýǵa yntaly. Tek sonyń kózin taýyp, jónin nusqar arnaiy mekeme iaki birlestik kerek. Qudai buiyrsa, asylyq bolmasyn, keler jyly meniń kitabymdy káris tiline aýdarýǵa ýáde etti. Onyń bárin ýaqyt kórsetedi.