Osydan biraz buryn aqtańdaq dertiniń emi tabylǵany týraly habarlanǵan bolatyn. Jas dáriger Suńqar Muqash negizin qalaǵan Almatydaǵy «Dostyq» Shyǵys-Tibet meditsinalyq ortalyǵy sońǵy 7 jyl boiy túrli teri aýrýlaryn emdep, vitiligo (aqtańdaq), psoriaz (siyr temiretkisi), súiel sekildi túrli teri aýrýlaryn jazǵany habarlanǵan. Biz óz kezegimizde meditsina ortalyǵynyń jetekshisimen jolyǵyp, vitiligo dertiniń neden paida bolatynyn jáne ony emdeýdiń qandai ádisteri baryn surap bilgen edik.
Vitiligo dertiniń paida bolý sebepteri
Dáriger bul derttiń paida bolý sebepteri ártúrli ekenin aitady. Onyń bastylary retinde tómendegi jaǵdailardy ataidy.
Birinshi, adamnyń psihologiialyq aýyr soqqy alýy, kúizeliske túsýi. Ómirdegi túrli tosyn jaǵdailar, otbasyndaǵy ártúrli qiynshylyqtar vitiligo dertiniń paida bolýyna sebepshi bolýy múmkin.
Ekinshi, tuqym qýalaý. Ásirese, jas balalardyń vitiligo dertine ushyraýy osy sebepten bolady. Qazirgi kúni elimizde vitiligomen aýyratyn jas balalar sany artyp keledi. Keide tuqym qýalaýdan bólek, otbasylyq jaǵdai, bala immýnitetiniń álsizdigi, durys tamaqtanbaý áser etedi.
Úshinshi, immýnitettiń álsireýi. Uiqysyzdyq, únemi sharshap júrý, ýaqtyly tamaqtanbaý.
Tórtinshi, teridegi qara melaninniń azaiýy. Aqtańdaq teridegi qara minalin azaiǵan kezde órshidi. Ony jazý úshin melanin sanyn qalpyna keltirý kerek.
Besinshi, dene jaraqatyn alý. Jaraqat orny aǵaryp, teriniń qalypty jaǵdaiy buzylady.
Altynshy, ekologiialyq sebep.
Osy jáne basqa da sebepter vitiligo dertiniń paida bolýyna yqpal etedi.
Qalai emdeýge bolady?
Suńqar Muqash Qytaidyń Shynjań meditsina ýnisersitetinde oqi júrip, arnaiy professorlardan teri aýrýlaryn emdeýdiń qyr-syryn úirengenin, keiin naqty tájiribe barysynda ózi jańa retsept oilap taýyp, adam densaýlyǵyna eshqandai ziiansyz syqpa mailar jasaǵanyn, sol mailardy júieli qoldaný arqyly 100-ge jýyq emdelýshiniń dertinen aiyqqanyn jetkizdi.
– Meditsinada aýrýdan tolyq aiyǵýǵa 100 paiyz kepildik berilmeidi. Bizge kelip tolyqtai saýyqqandar da, saýyqpaǵandar da bar. Eń aldymen emdelýshide osy dertten aiyǵýǵa qulshynys bolýy kerek. Keibir azamattar emdelý protsesi bitpesten kúder úzip, ártúrli pikirlermen biz bergen dáriler men syqpa mailardy qoldanbai jatady. Endi bir patsentter ártúri otbasylyq jáne jeke basynyń máselelerimen kúizeliske, ýaiymǵa salynyp, emdeý kezeńin durys paidalanbaidy, – deidi S. Muqash.
Vitamin S-dan saqtan
Dárigerdiń aitýynsha, emdelýshige syqpa mailardy ǵana emes, onyń immýnitetin kóteretin, aýrýǵa qarsylyq qýatyn arttyratyn dárýmenderdi qosa beredi. Dáriger osy dertke shaldyqqandardyń Vitamin S-ny ishpegenderi jón ekenin jetkizdi. Quramynda osy dárýmen kóp jemis-jidekter men dári-dármekterdi baiqap paidalanǵan jón. Óitkeni, Vitamin S teridegi qara melanindi azaitady.
– Bir kisi emdelip, dertinen jazylyp ketken. Bir jyldan keiin myna aqtańdaqtar qaita paida boldy dep maǵan keldi. Sóitsek, ol kisi tumaý tiip aýyryp, Vitamin S ýkolyn kóp qoldanypty, – deidi dáriger.
Dáriger emdelýshilerge qoldanatyn shóp dáriler men syqpa mailardy da orynsyz paidalanýǵa bolmaidy deidi.
– Al syqpa mailardyń osyǵan deiin eki-úsh adamnyń allergiiasyn qabyndyrǵanyn kórdim. Olar bizge emdelmei turyp, allargiia juqtyrǵan kisiler eken. Bizdiń syqpa mailar himiialyq qospasyz, shópterden jasalatyndyqtan, keide allargiiasy bar adamdarǵa teris áser berýi múmkin. Emdelýshimen áńgime barysynda óziniń buryn qandai aýrýmen aýyrǵanyn tolyq aitqany durys.
Emdeý apparattary
Dáriger ózi bergen syqpa mailardy jai jaǵyp qana qoimai, ony arnaiy apparattarmen paidalaný anaǵurlym ónimdi ekenin jetkizdi. Deneniń aǵarǵan jerine jaǵylǵan maidyń áserin arttyrý úshin birneshe apparatty paidalanýǵa bolady. Alys oblystardan keletinderge mundai múmkindik bolmaǵandyqtan, tek dárilerdi berip, telefon arqyly kúndelikti habarlasyp, baqylap otyrsa, jaqyn mańdaǵylardy ortalyqtyń ózinde emdep, tez jazylýlaryn qadaǵalaityn kórinedi.
– Mundai apparattyń da birneshe túri bar. Kún nury sekildi jaryq shyǵaratyn apparat terige jaǵylǵan maidy tez sińirip, onyń áser etýin tezdetedi. Al qysqa tolqyndy apparat teri betiniń ásershildigin arttyryp, dárini ózine tez sińiredi.
Dáriger óziniń uzaq ýaqyttyq emdeý barysynda oilap tapqan úshinshi apparaty týraly da aitty. Ol bul apparat teriniń eń joǵarǵy, iaǵni ústińgi betin titirkendirý arqyly teriniń álsiz jasýshalaryn oiatyp, jaǵylǵan mai terige tolyq sińedi, bul barys qara melaninderdiń qaita qalpyna kelýine yqpal etedi deidi.
– Ádette, bul derttiń eshqandai ziiany joq. Emdelmese de bolady degen berik túsinik ornaǵan. Bul qate túsinik. Iá, bul aýrý juqpaly emes, qyshytpaidy. Biraq adam psihologiiasyna aýyr salmaq júkteidi. Zob, júrek álsizdigi, immýnitettiń álsireýine soqtyrýy ǵajap emes.
Osyǵan deiin Batysta da, Shyǵysta da bul dertke naqty em tabylmaǵan. Dáriger Suńqar Muqash sońǵy kezderi AQSh-tyń Niý-Iork shtatynda jáne Qytaidyń Shanhai qalasynda vitiligony zertteý ortalyqtary qurylyp, edáýir nátijege jetkenin tilge tiek etti. Olarǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetilip, ondaǵan arnaiy mamandar emdeý jáne zertteý jumystarymen ainalysyp jatqan kórinedi. «Bizde de osyndai ortalyq bolsa ǵoi» dep armandaidy dáriger.
– Olardyń bizden artyqshylyǵy, arnaiy zerthanalary bar.
Mysaly, vitiligo dertine shaldyqqan naýqastan ártúrli analiz alyp, terisindegi melanin sanyn, olardyń qansha paiyzy qaita qalpyna keltirýge jaramdy ekendigin anyqtaidy.
Soǵan sai emdeidi. Ári naýqastardy arnaiy ortalyqtarǵa jatqyzyp, kúni-túni baqylaýǵa alady. Eń aldymen ár patsientpen psihologtar sóilesip, olardy rýhani saýyqtyrýǵa qulshynady. Bizde onda múmkindik joq. Biz ózimiz jasaǵan dáriler men emdeý tásilderimiz arqyly naýqastarmen jumys isteimiz. Alys oblystardan kelgenderge jasaǵan syqpa maiymyz ben dárýmenderimizdi berip, telefon arqyly ǵana baqylaý júrgizemiz.
«Dostyq» Shyǵys-Tibet meditsinalyq ortalyǵy aldaǵy ýaqytta eki eldegi zertteý ortalyqtarymen birigip jumys isteý josparyn quryp otyr. Olarmen tájiribe almasý arqyly meditsina ortalyǵyn keńeitýdi kózdeidi. Dáriger Suńqar Muqash óziniń biliktiligin arttyrý maqsatynda 2016 jyly AQSh-tyń Illinois shtaty Parklend ýniversitetinde maýsymdyq taǵlymdamadan ótip kelgen.
Derekkóz: 365info.kz
