– Nurjan myrza, qysta qandai tótenshe jaǵdai boiynsha shaqyrtýlar túsedi?
– Qys kezeńinde Batys Qazaqstan oblysy Tótenshe jaǵdailar departmentine negizinen avtomobil joldarynda kólikter buzylyp, kólikterdi qar qursaýynan shyǵarýǵa kómek surap, sondai-aq, dalalyq jerlerde mal baqqan adamdardyń joǵalyp ketýine bailanysty izdestirý-qutqarý jumystaryna kómek kórsetýge bailanysty shaqyrtýlar túsip turady.
– Byltyr jáne biyl qystaǵy tótenshe jaǵdailardan, onyń ishinde qar qursaýynda qalǵan, úsik shalǵan, jolda qalyp qoiǵan qansha adam qutqaryldy?
– Ótken 2022-2023 jyldardyń qysqy kezeńinde avtojoldarda 8 avtokólik qar qursaýynan qaýipsiz jerlerge shyǵarylyp, 26 adam qutqaryldy, onyń ishinde 10 bala, 29 adam evakýatsiia jasaldy. Qutqarý jumystaryna 39 adam, onyń ishinde TJD 31 qyzmetkeri, JAO 8 qyzmetkeri, TJD 10 tehnikasy, JAO 10 tehnikasy, sonda jalpy sany 18 tehnikasy jumyldyryldy.
Biylǵy qysqy kezeń bastalǵaly ázirge qar qursaýynda qalǵandardy qutqarý jumystary júrgizilgen joq.
– Osyndai jaǵdaiǵa tap bolǵan, iaǵni qysta jolda qalǵan adamdarǵa qandai keńester beresiz?
– Júrgizýshiler, ásirese, alys qashyqtyqqa sapar shegýdi josparlaityndar, kólikteriniń tehnikalyq jaǵdaiyna erekshe nazar aýdarýy kerek. Sapar ýaqytyna bailanysty aldaǵy bir-eki táýlikke arnalǵan aýa-raiy boljamyn naqtylańyz.
Sýyq mezgilde uzaq ýaqyt júrmes buryn kóliktiń jylý oqshaýlaýyn aldyn-ala tekserip alyńyz. Sapar aldynda qozǵaltqysh pen batareianyń jumysyn tekserip, janarmai qoryn jinańyz.
Jolǵa ózińizben birge jyly zattar men tamaq ala shyǵyńyz, uialy telefondy qýattaǵyshty umytpańyz, sorǵyny, súireý kabelin, ballon kiltin jáne domkratty tekserińiz.
Júksalǵyshqa otaldyrý symdarynyń jiyntyǵyn salyp alǵan jón. Fors-major jaǵdaiynda tótenshe jaǵdaiǵa qajetti jinaqty daiyndańyz. Jaǵdaidy ózińiz sheshe almaityn jáne kómek shaqyrýǵa týra keletin oqiǵalar bolýy múmkin.
Qajetti jinaqta: uialy telefonǵa arnalǵan qýattaǵysh jáne qosalqy batareia, jyly kiim men kórpe, áinekten qar men muzdy ketirýge arnalǵan shetka, qajet bolǵan jaǵdaida dóńgelekterdi qardan tazalaý úshin kishkene kúrek, qol shamy jáne oǵan arnalǵan batareialar jiyntyǵy, alǵashqy kómek jinaǵy, tamaq pen sýsyn, balta jáne jinalmaly ara, «qurǵaq janarmai» qaptamasy, ottyq jáne shaǵyn pesh bolýy qajet.
– Adamdar qysta alys jolǵa shyqpas buryn budan ózge taǵy da neni eskerý kerek?
– Jolǵa shyqpas buryn otbasy múshelerine, kórshilerińizge, dostaryńyzǵa naqtylanǵan júrý marshrýtyn jáne qaitýdyń boljamdy ýaqytyn habarlaý qajet.
Eger jolda qiyn jaǵdaiǵa tap bolsańyz, zamanaýi bailanys quraldaryn paidalaný qajet, bul qutqarý bólimsheleriniń jaýap berý ýaqytyn edáýir tezdetedi. Batareianyń qýatyn únemdeýge tyrysyńyz.
– Máselen, qys ýaqytynda jolda kenet kólik buzylyp qalsa, júrgizýshilerdiń áreketi qandai bolmaq?
– Eger jolda kóligińiz buzylsa, kóliktiń aldyna jáne artyna eskertý belgilerin qoiyńyz, bul kesilgen aǵash nemese kez kelgen erekshelenetin zattar bolýy múmkin. Eger kólik jumys istep tursa, jeldetý jáne tútinmen ýlanýdyń aldyn alý úshin áinekti sál ashyp qoiý kerek.
Tútin kabinanyń jáne salonnyń ashyq terezelerine túspeýi úshin kólikti jelge qarsy qoiý kerek. Tútin shyǵý qubyrynyń muzben jáne qarmen bitelip qalmaýyn qadaǵalańyz.
Eger kólik buzylǵan bolsa, úreilenbeńiz, «111» nemese «101» jedel qyzmetteriniń biryńǵai nómirin terińiz, problemańyz týraly habarlańyz jáne ornalasqan jerińizdiń koordinattaryn berińiz. Jylýdy saqtaý jáne qolda bar azyq-túlik qoryn únemdi paidalanýǵa tyrysyńyz.
– Qysqa deiin bul tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý úshin qandai sharalar jasalady?
– Qysqy kezeńdegi tótenshe jaǵdaidyń aldyn alý maqsatynda Batys Qazaqstan oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti birqatar sharalar atqarady.
Batys Qazaqstan oblysynyń halqy men aýmaǵyn qysqy kezeńdegi tótenshe jaǵdailardan qorǵaý týraly Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń ókimin daiyndap, bekitedi. Osy ókimmen qysqy kezeńdegi tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý jáne joiý boiynsha is-sharalar jospary jáne oblystyq jedel shtab quramy bekitiledi.
Atalǵan qujattar oblystyń barlyq uiymdary men mekemelerine jáne azamattyq qorǵaý qyzmetterine, olardyń qurylymdaryna oryndaý úshin joldanady. Jyl saiyn qyrkúiek aiynda oblystyq Tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý jáne joiý komissiiasynyń otyrysy ótkizilip, barlyq múddeli uiymdarǵa qysqy kezeńdegi tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý boiynsha naqty tapsyrmalar beriledi.
– Qysta tótenshe jaǵdaiǵa qarsy kúreste ózge departamenttermen, uiymdarmen qandai birlesken áreketter jasaisyzdar?
– Qazan aiynda Batys Qazaqstan oblysy Tótenshe jaǵdailar departamenti qyzmetkerleri oblystyq Politsiia departamentimen, Jolaýshylar kóligi jáne avtomombil joldary basqarmasymen, «QazAvtoJol» AQ BQO filialymen birge avtomobil joldarynyń qysqy kezeńge daiyndyǵyna komissiialyq tekserister júrgizip, anyqtalǵan kemshilikterdi joiý úshin múddeli uiymdarǵa tiisti aqparattar joldanady.
Batys Qazaqstan oblysy Tótenshe jaǵdailar departamentiniń ótimdiligi joǵary kólikteri avtomobil joldarynyń qar basý qaýpi bar ýchaskelerine bekitiledi.
Biylǵy jyly 80 tehnika bekitildi. Jol qyzmetteri men jergilikti atqarýshy organdar respýblikalyq jáne oblystyq mańyzdaǵy avtomobil joldarynyń boiynda jylytý pýnktterin uiymdastyrady.
Sonymen qatar, qar qursaýynda qalyp qoiǵan azamattardy ystyq tamaqpen qamtamasyz etý maqsatynda jol boiynsha ornalasqan kempingtermen jáne tamaqtaný mekemelerimen niet-sharttar jasasady. Óndiristik uiymdardyń jáne tirshilikti qamtamasyz etý boiynsha kommýnaldyq qyzmetterdiń paidalanýyndaǵy jylytý zeńbirekteri men avtonomdyq elektr generatorlarynyń sany men tizimderin jasaqtap, qys mezgilinde paidalanýǵa daiyndaidy.
Jol qyzmetteriniń qysqy mezgilge joldarǵa tóseletin inertti materialdar men janar-jaǵarmai qoryn, qar ustaý qalqandaryn daiyndaýyna baqylaý júrgiziledi.
Suhbattasqan Qýanysh ERMEKOVA
