«Pedagog mártebesi» zańy kásiptik bilim júiesiniń damýyna serpin beredi
Qai kezeńde bolmasyn, kásiptik-tehnikalyq bilim berý júiesi jetilý, jańarýdan ainymaǵan. Qazaqstan kásiptik-tehnikalyq bilim berýdiń 80 jyldyǵyna orai, onlain basqosýda QR Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov kásiptik-tehnikalyq bilim salasy qazirgi tańda da úlken ózgeristerdi bastan keship, zaman talabyna sai jasaryp, jańaryp jatqanyn atap ótti.
– Qazirgi tańda elimizde jastarǵa kásiptik-tehnikalyq bilim beretin 787 bilim ordasynda 700 myńnan astam jastar bilim alýda. Sonymen qatar osy oqý oryndarynda jastarǵa zaman talabyna sai bilim berip, olardyń suranysqa laiyq maman iesi bolýy úshin 40 myńnan astam ustaz-qyzmetkerler eńbek etýde. Osy bir qarapaiym kórsetkishten-aq elimiz úshin kásiptik-tehnikalyq bilim berý júiesi qanshalyqty mańyzǵa ie ekenin túsinýge bolady. Sondyqtan osy salada bel jazbai eńbek etip júrgen ustazdardy 80 jyldyq mereitoiymen shyn júrekten quttyqtaimyn. Aldaǵy ýaqytta el ekonomikasyna qajetti bilikti mamandardy kóptep daiarlap, úlken maqsattardyń údesinen shyǵa berińizder, – dep Ashat Aimaǵambetov sala mamandaryna aqjarma tilegin arnady.
– Kásiptik-tehnikalyq bilim beretin mekemelerde jumys isteitin pedagogter biliktiligin kótergennen keiin, biliktiligine sai ústemeaqy ala almai kelgen edi. Jalpy, bul máseleniń kóterilgenine on jylǵa taiap qaldy. Árbir kezdesýde osy másele kóterilip, litseiler men kolledjderde jumys isteitin pedagogter bizder de mekteptegi ustazdar sekildi biliktiligimizdi kótergennen keiin ústemeaqy alsaq dep oiyn aitýshy edi. Pedagog mártebesin aiqyndap bergen zań boiynsha búginde kásiptik-tehnikalyq bilim berý mekemelerinde eńbek etetin pedagogter biliktiligin kótergennen keiin ailyq jalaqysyna sáikes 30-50 paiyz aralyǵynda qosymsha aqy alatyn boldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tikelei tapsyrmasy boiynsha qabyldanǵan bul sheshim, kásiptik litsei men kolledjderde sabaq berip júrgen ustazdar qaýymyna úlken stimýl boldy dep nyq senimmen aita alamyn, – dep ministr oiyn ortaǵa salǵan bolatyn.
№133 buiryq pedagogterdi keleńsizdikterden qorǵaidy
Osyǵan deiin kásiptik-tehnikalyq bilim berý mekemeleriniń pedagogteri de mektep muǵalimderi sekildi qaǵazbastylyq pen kásibine jat, múlde basqa jumystarǵa jegilip kelgeni jasyryn emes. Osy rette QR Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov №133 buiryǵyn qabyldap, mektep pen kásiptik-tehnikalyq oqý oryndarynda jumys isteitin pedagogterdi keleńsiz jaittardan arashalap alǵanyn aita ketýimiz kerek. Qazirgi tańda litsei men kolledj ustazdary bar ynta-yqylasyn bilikti maman daiarlaý isine arnap, osy baǵytta alańsyz eńbek etý múmkindigine ie boldy.
Osy rette eń mańyzdy dúnie retinde «Jas maman» jobasy boiynsha elimizdegi 180 kolledjge zaman talabyna sai qural-jabdyqtar satyp alý úshin memleketimiz 56 mlrd teńge bólip otyrǵanyn airyqsha atap aitýǵa bolady. Jańa qural-jabdyq alǵan kásiptik-tehnikalyq bilim berý mekemeleri osy jabdyqtarǵa sáikes bilim berý baǵdarlamalaryn da jańartyp, básekege qabiletti maman daiyndaý múmkindigine ie bolatynyn aita ketýimiz kerek. Bul óz kezeginde el ekonomikasynyń órkendeýine septigin tigizetin mańyzdy faktor desek bolady. Zaman talabyna sai maman daiyndaǵannan keiin elimizdegi sheteldik kompaniialar syrttan maman tartýdy barynsha qysqartatyn bolady. Sheteldik mamandardyń ornyn otandyq kadrlar basatyn bolady.
– Bizder osyǵan deiin elimizdegi JOO-ǵa akademiialyq derbestik bergen bolatynbyz. O basta bul bastamaǵa syn aitýshylar bolǵan. Biraq sol kezde qabyldanǵan sheshimderdiń ózin aqtaǵanyn kórip otyrmyz. Qazirgi tańda JOO basshylary akademiialyq derbestik berý máselesin keńeite túsýge qatysty ózderiniń usynystaryn aityp jatyr. Bul bilim salasyn órkendetý úshin mańyzdy másele dep bilemin. Aldaǵy ýaqytta bizder kásiptik-tehnikalyq bilim berý kolledjderine de akademiialyq derbestik berý máselesin qarastyryp jatyrmyz. Qazirgi tańda kásiptik-tehnikalyq bilim beretin oqý oryndary ministrliktiń belgilep bergen tipti baǵdarlamasyna sáikes jastarǵa bilim berip jatyr. Eger kolledjderge qatysty da akademiialyq derbestik berý máselesi qabyldanatyn bolsa, kolledjder jergilikti jerdegi kásiporyndarmen birlesip, bilim baǵdarlamalaryna mańyzdy ózgeristerdi batyl túrde engizetin múmkindikke ie bolady. Mundai jaǵdaida kásiptik-tehnikalyq maman daiarlaityn oqý oryndarynyń jastar men biznes qurylymdar aldyndaǵy jaýapkershiligi arta túsetin bolady. Eger kolledjderge de akademiialyq derbestik berý máselesin retteitin zań qabyldansa, keleshekte elimizdegi bilikti maman daiarlaityn oqý oryndary ózderiniń bilim baǵdarlamalaryn qabyldap, qajet kezinde oǵan ózgerister engizetin múmkindikke ie bolady, – deidi ministr.
Akademiialyq derbestik ne beredi?
QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń bastamasy boiynsha Parlamentte qaralyp jatqan zańda kásiptik-tehnikalyq bilim beretin mekemelerdiń bazasynda qosymsha qarjy tabý máselesi. Aitalyq, kolledjderde aspazdar, dánekerleýshiler daiyndaityny belgili. Jastar kolledjdiń óndiristik bazasynda túrli taǵamdar men túrli zattardy dánekerlep, naqty ónim shyǵarady. Aldaǵy ýaqytta osy kolledjder osy ónimderin satyp, óndiristik bazasyn nyǵaitý múmkindigine ie bolýy múmkin. Bul óte ózekti másele. Kez kelgen materialdyq igilik bilim berý mekemesiniń básekege qabilettiligin arttyra túsetini belgili. Dalanews.kz saity osyǵan deiin Túrkistan oblysyndaǵy D.Qonaev atyndaǵy kolledjdiń túlekteri shaǵyn traktor, túrli aýyl sharýashylyǵy qurylǵylaryn qurastyrǵanyn jazǵan bolatyn. Eger osyndai daiyn ónimderdi kommertsiialaýǵa jol ashylatyn bolsa, elimizdegi kolledjder ózderi qomaqty qarjy taýyp, jańa belesterdi baǵyndyratyny anyq.
Sondyqtan bul baǵytta ministrliktiń kolledjderge de akademiialyq derbestik berý máselesin kóterip, onyń aiasynda kóptegen mańyzdy máselelerdi sheshýge kúsh salýy óte oryndy bastama dep baǵalaýǵa bolady.
Kásiptik-tehnikalyq bilim berýdiń 80 jyldyń mereitoiy aiasynda elimiz boiynsha 500-den astam pedagogtar marapttalyp, ózderiniń eńbekterine sai qurmetke ie bolǵanyn aita ketýimiz kerek. Kásiptik bilim zaman kóshine sai udaiy damyp otyratyn sala ekenin eskersek, bul salanyń udaiy zaman talabyna sai damyp otyrǵanyn qalaimyz.
Nurlan JUMAQANOV
