Freedom Inside '26

"Atam urlyqqa jol bergen joq!". Semeidegi "Aǵash meshitti" kim tonady?

"Atam urlyqqa jol bergen joq!". Semeidegi "Aǵash meshitti" kim tonady?
Redaktsiiamyzǵa Semeiden hat keldi. Qaladaǵy «Aǵash meshitti» tonap ketipti. Bir emes, úsh ret. Iá, Allanyń úii. Biraq qazirgi zamanda mundaiǵa da tań qalmaisyń. Biraq bul tonaý tegin emes siiaqty. Máseleniń mán-jaiyn hatty tolyq oqyp baryp túsindik. Sonymen...

Ai-kúnniń amanynda Semei shaharyndaǵy bir jarym ǵasyrlyq tarihy bar «Aǵash meshitinde» 3 aptanyń ishinde úsh ret imam otyratyn bólmeniń qulpyn buzyp, jáshikti qiratyp ishindegi aqshany urlap áketti.
Ainaldyrǵan 20 kúnniń ishinde jáshiktegi aqsha urlyǵy turmaq, aiaq kiim de joǵalyp kórmegen, buryn-sońdy bolmaǵan jait, halyqtyń jaǵasyn ustatyp, árkimdi ártúrli oiǵa jeteledi. Áitpese, azǵantai aqsha úshin qatarynan úsh ret kelip meshittegi sadaqa jáshigin tonaý, aqylǵa syimaityn nárse emes pe? 

Árine bul qylmysty politsiiaǵa tapsyryp, istiń aq qarasy anyqtalǵansha, áliptiń artyn baǵýǵa bolar edi. Biraq...

80-shi jyldardyń basynda Semeidegi «Aǵash meshitine» qyzmetke turyp, kúni búginge deiin imamdyq qyzmetti atqaryp kele jatqan Zaralhan qajy Dúisenbekulyn Semei óńiriniń ókil imamy Maqsat qajy Altybai (tómende sýrette) biylǵy naýryz aiynyń 2-si kúni shaqyryp alyp, eńbek shartynyń buzylatynyn aityp jáne qolyna eskertý qaǵazyn berip, óz erkimen ótinish jazýyn buiyryp, bir aidyń ishinde imamdyq ornyn bosatýyn talap etedi.

[caption id="attachment_25467" align="aligncenter" width="692"]
Maqsat qajy Altybai[/caption]

Bul bir emes. Maqsat qajy aqsaqaldy ár kórgen saiyn «Imamdyqty qashan bosatasyz» dep jan alqymynan alatyn.

Qosh. Osy áńgimeden soń arada úsh kún ótkennen keiin 5-shi naýryz kúni Zaralhan qajynyń imamdyq qyzmetiniń 40 jylynda kezdespegen sumdyq jaittyń kýási boldyq.

Únemi jamaǵatqa esigi aiqara ashyq, kóneniń kózindei bolǵan «Aǵash meshitte» adam aitsa sengisiz jait oryn aldy. Bireýler Allanyń úiindegi sadaqa jáshigin qoparyp, ishindegi aqshany urlap ketti. Araǵa bes kún salyp, 10-shy naýryz-juma kúni qylmystyq áreket taǵy qaitalanyp, imam otyratyn bólmeniń esigi buzylyp, sadaqa jáshigindegi aqsha qoldy boldy.

Araǵa eki apta salyp, 25-shi naýryz kúni bul adam senbes zulymdyq áreket úshinshi ret qaitalanyp, buzaqylar Jaratýshynyń jerdegi úiinde oiran salyp, jáshikti kúl-talqan etip ketedi.
Meshittegi jaǵdai el arasynda úrei týǵyzyp, sýyt habar lezde elge tarady «Qalai? Ne úshin? Kimge kerek boldy?...» degen suraqtar týyndady. Bul oryndy edi. Haq pen halyqqa qaltqysyz qyzmet etip kele jatqan qulshylyq úiinde buryn-sońdy qaskúnemder tarapynan mundai aiýandyq áreket bolmaǵan!

Buǵan qatysty Semei óńiriniń ókil imamynyń aitqanyn estip qairan qaldyq. «Vriad li tabylady, izdemeidi de olar» dedi. Munymen ne degisi keldi? Neni ańǵartqysy keldi? Din adamynyń quzyrly organnyń atynan osyndai jeńil oily sheshim shyǵara salǵany qalai?

Allaǵa qulshylyq etetin, imandylyq uiyǵan orynnyń jaýapty adamy quzyrly oryndardyń qyzmetine osyndai senimsizdik tanytsa, qarapaiym adamdar jaily ne aitýǵa bolady?

Ókil imamnyń «Aǵash meshitke» úsh ret ury túskenin senimdi adamdarynan estigenin, qolmen qoiǵandai aitýy jáne: «Egerde Siz oryndy bosatsańyz, qaltaly jigitter meshitti jóndeýge qarajat quiýǵa da ázir» degen sózi birtúrli, tipti ersi estildi.
Sonymen qatar, Zaralhan qajyǵa Maqsat myrza: «Endi ornyńyzdy bosatyńyz, óz erkińizben ótinish jazyńyz» dep, birneshe ret qaitalap aitýy, «Siz urlyqqa jol berdińiz! Sondyqtan endi amalsyz imamdyqty bosatasyz» dep syńai tanytqandai. 

Alaida, «Aǵash meshitindegi» barlyq materialdyq jaýapkershilik bas imamnyń moinynda bolǵandyǵyna qaramastan, qylmystyq árekettiń nátijesin sońyna deiin kútpei, bas imamdyq qyzmetten asyǵys bosatýynda qandai oi jatyr?

Ómirin Allanyń aq jolyna baǵyshtap, jamaǵattyń tek qurmetine bólengen abyz atamyzǵa jala jabylýy, «óz erkimen jumystan ketirý» erteń sol jamaǵattyń aldynda óz kinásin moiyndady degen mazasyz oilarǵa da jeteleitini túsinikti emes pe?! Shapany qyryq jamaý kúnde de imanyn kirletpegen el edik, mundai júrekten iman bezdiretin áreketke kim bardy eken, jáne kimniń tapsyrmasy boldy eken...

Qýanysh Smaǵulov


Zaralhan qajy Dúisenbekulynyń nemeresi