Aldymen oblys ákimi T.Rysqulov jáne Baizaq aýdandarynda bolyp, ondaǵy masaqty dándi daqyldardy jinaý, sondai-aq jazǵy dala jumystarynyń iske asý barysymen tanysty.
Jumys sapary T.Rysqulov aýdanyndaǵy «Sháýshen» sharýa qojalyǵynyń tuqym sharýashylyǵyndaǵy joǵary reprodýktsiialy bidai alqabynda bastaldy. Munda qazir 4 myń gektarǵa jýyq jazdyq bidai alqabyna oraq túsken.
Óz kezeginde sharýa qojalyq basshylary oblys ákiminen agrokeshen janynan et óndiretin kásiporyn qurylysyna jer bólý týraly ótinishin bildirdi. Aimaq basshysy aýyl sharýashylyǵy boiynsha salalyq orynbasary men basqarma basshysyna joǵaryda kóterilgen máseleni ýaqyt ozdyrmai sheshýdi tapsyrdy.
Jalpy, T.Rysqulov aýdanynda biyl 86 myńǵa jýyq gektar masaqty daqyl orylady. Onyń 36 myń gektary kúzdik bidai, 3 myń gektary jazdyq bidai, jáne 47 myń gektary jazdyq arpa bolyp tabylady. Masaqty daqyldyń oraǵy aiaqtalǵannan keiin 17 myń gektarǵa jýyq maqsary daqyly jinalady.
Kúni búginge deiin aýdanda 10 myń gektar egistik oryldy. Ondaǵy ortasha ónimdilik 23-24 tsentnerdi quraidy.
Kelesi sátte óńir basshysy Baizaq aýdanyndaǵy «Talap», «Iashar» sharýa qojalyqtarynyń jumysymen tanysty. Jalpy, biyl oblysta, dándi daqyldardyń ósý kólemi ótken jyldyń esepti kezeńimen salystyrǵanda 5 paiyzǵa artqan. Aǵymdaǵy jyly jambyldyq sharýalar 260 myń gektar alqapqa dándi daqyl ekken. Bul daqyldardyń josparly túsimi gektaryna 23-25 tsentnerdi quraidy.
Baizaq aýdany ákimdiginde ótken jiynda oblys ákimdiginiń basqarma basshylary ózderi jetekshilik etetin salalardaǵy kórsetkishter týraly baiandady. Oblys ákiminiń tikelei tapsyrmasymen basqarma basshylary týyndaǵan máseleler men olardy sheshý joldaryna toqtaldy.
Máselen, ekonomika jáne biýdjetti josparlaý basqarmasynyń basshysy Gúldana Jaýynbekova aýdan damýynyń byltyrǵy esepti merzimmen salystyrǵanda oń dinamikasy saqtalǵanymen, oblys pen aýdan ákimi arasynda jasalǵan kelisimge engen 37 indikatordyń 21-i boiynsha toqtalyp, monitoring qorytyndysyna sáikes 4 indikatorǵa qol jetkizilmegenin atap ótti. Aimaqta aýyl sharýashylyǵy óniminiń kólemi –71,4 paiyzǵa, ósimdik sharýashylyǵy óniminiń kólemi – 7,7 paiyzǵa, mal sharýashylyǵy óniminiń kólemi 89,1 paiyzǵa oryndalǵan. Degenmen, aýdan ákimdigi oblys ákimdiginiń basqarmalary men aýdan jáne Taraz qalasy ákimderiniń arasynda jasalǵan kelisimderge engizilgen 163 indikatordyń 9-yn tolyq oryndamaǵan. Jiyn barysynda aýdanda maldárigerlik pýnktteriniń sanyn kóbeitý, jerdi tiimdi igerý, aýyldyq okrýgterdegi tazalyq máseleleri qaralyp, tiisti tapsyrmalar berildi.
– Qai óńirdiń bolsyn órkendeýi úshin barlyq salada mejelegen kórsetkishterge qol jetkizý mańyzdy. Ásirese ekonomikanyń alǵa jyljýyna eń aldymen, ónerkásip pen aýylsharýashylyq salasy zor yqpal etetini belgili. Osy turǵydan alǵanda, Baizaq aýdanynyń ózge aýdandarmen salystyrǵanda áleýeti joǵary. Biz osyny eskerýimiz kerek. Tek ótken jylmen salystyrǵanda osynsha paiyzǵa óstik dep, birli-jarym ósimdi alǵa tartpai, aýdannyń áleýetin barynsha paidalana alsaq, úlken jetistikke jetemiz. Bul oraida qur sózben is tynbasy anyq. Sol úshin jyl basynda aýdan ákimderi men aýyldyq okrýg ákimderi arasynda tiisti kelisimge negizdelgen qujat qabyldaný kerektigin tapsyrǵan bolatynbyz. Ol qujatta bir jylda nemese jarty jylda qandai jumystar atqarylý kerektigi, naqty qandai máseleler sheshilý qajet ekendigi anyq jazylǵany lázim edi. Al bul sizderdiń qujattaryńyzda kórinis tappaǵan, – dedi Asqar Isabekuly.
Oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń tóraǵalyǵymen dál osyndai formatta Jambyl aýdanynda ótken jiynda kóptegen máseleler kóterilip, jan-jaqty talqylandy. Jyl basynan bergi alty aida aýdan ekonomikasynyń negizgi salalarynda ósimge qol jetkizilgen. Alaida oblys ákimi men aýdan ákiminiń arasyndaǵy kelisimge engizilgen 37 indikatordyń monitoring júrgizilgen 21-i boiynsha bes meje oryndalmaǵan.
Sondai-aq oblys ákimdiginiń basqarmalar men aýdan arasyndaǵy kelisimdegi 163 indikatordyń 16-synyń mejelerine qol jetkizilmegen. Jambyl aýdanynda da maldárigerlik pýnktterdiń tapshylyǵy, jerdi igerý kóleminiń tómendigi, sharýashylyqtarǵa arnalǵan qudyqtarǵa sýbsidiia bólý máseleleri kóterilip, olardy sheshý jaiy jan-jaqty sóz boldy. Sol sekildi, kógildir otyn men aýyzsý tartý jaiy da jambyldyqtar úshin kúrmeýi qiyn túitkilge ainalǵan. Oblys ákimi jaýaptylardy aýdannyń ekonomikalyq-áleýmettik áleýetiniń artýyna keri áserin tigizip otyrǵan máselelerdiń sheshimin tabýǵa shaqyrdy.
Asqar Myrzahmetov Qordai aýdanyna jumys saparynda aýdan aktivimen kezdesip, indikatorlyq kórsetkishterdiń oryndalý barysyn talqylady.
Qordai aýdanynyń alty aidaǵy əleýmettik-ekonomikalyq damý kórsetkishteri kóńilge qonymdy. Alaida óńir ekonomikasynyń draiveri sanalatyn aýyl sharýashylyǵy, kəsipkerlik pen bilim salalarynda birqatar kemshilikterge jol berilgen.
Máselen, aýyl sharýashylyǵy boiynsha bekitilgen 30 indikatordyń jeteýi oryndalmaǵan. Qordailyq sharýalar qyzylsha men maily daqyldardy egýdi qunttamai kelgeni belgili boldy. Sondai-aq sút baǵytyndaǵy sharýashylyqtarynyń sany jyl sanap eselene túsken óńir sharýalary óz ónimderin osyndaǵy jalǵyz kəsiporynǵa ótkizedi. Oǵan qosa aýdannyń sút ónimderine degen suranysyn Almaty men Bishkek qalalarynyń kəsiporyndary arzan baǵamen qamtamasyz etedi. Nátijesinde, jergilikti ónimge degen suranys joǵalǵan.
Óz kezeginde oblys əkimi bul máseleni retteýdi ýaqyt ozdyrmai qolǵa alyp, naryqqa áýeli qordailyq kásiporyndardyń ónimin shyǵarý joldaryn jan-jaqty qaraýdy tapsyrdy. Ázirge jergilikti bilik bul baǵyttaǵy sharýany tiisti deńgeide úilestire almaýda. Sonymen birge bes ai buryn memlekettik mekemelerdi ornalastyrý úshin bos ǵimarattardy tabý boiynsha naqty tapsyrma alǵan ákimdik áli kúnge talaptyń údesinen shyǵatyn syńai tanytpai otyr.
Agrosektordy qarjylai qoldaý sharalarynda da qordalanǵan másele kóp. Aýdandaǵy egistikpen ainalysatyn 1500 sharýashylyqtyń nebári 8-i ǵana nesie alýǵa ótinish bergen. Sáikesinshe, bul sharýalarǵa qarjylai qoldaý sharalary jaiynda tolyqqandy aqparat usynylmaǵandyǵyn ańǵartady.
Sondai-aq jiyn barysynda bos jatqan jer telimderin igerý, jańa mektep qurylysyna jasalǵan jobalyq-smetalyq qujattardyń baǵasyn ońtailandyrý jaiy da sóz boldy.
Al Shý aýdanynda oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń qatysýymen ótken aktiv jiynynda aýdannyń alǵashqy jartyjyldyqtaǵy áleýmettik-ekonomikalyq damýy talqylandy
Óńirde ekonomikalyq ósim bar desek te, munda 13 indikatorǵa qol jetkizilmedi. Jekelegen salalarda birqatar máselelerde de bar. Atap aitar bolsaq, agrarly aimaqta aýyl sharýashylyǵy salasynda túitkil kóp. Munda mejeli 30 indikatordyń 7-eýine qol jetkizilmegen. Búginde aýdanda 4471 gektar egistik jer paidalanýsyz jatyr. Onyń 1200 gektary sýarmaly alqapqa jatady. Sol sekildi, shýlyq sharýalar tyńaitqysh alýda da belsendilik tanytpaǵan. Bul baǵytta jospar tolyq oryndalǵan. Alaida mejeli jospar kóleminiń azdyǵy óńir basshysynyń kúmánin týǵyzdy.
– Aýdanda 2700-dei sharýa qojalyǵy bar. Al tyńaitqyshqa degen suranys bar-joǵy 1300 tonna. Bul qisynsyz ǵoi. Aýdannyń áleýeti joǵary, suranys ta, jospar da soǵan sai bolýy kerek. Bolmashy jospar qoiyp alyp, asyra oryndadyq deý kimge kerek? Baǵasy qymbat deitindei satýly emes, tegin tyńaitqyshty alyp kep, topyraq qunarlylyǵyn arttyryp, mol ónim alýǵa nege yntaly emessizder? Buǵan aýdan, aýyldyq okrýg basshylary atsalysý kerek edi, – dedi oblys ákimi.
Qant qyzylshasyn egý josparlanǵan 2000 gektardyń nebári 600 gektaryna ǵana tátti túbir tuqymy sebilgen. Sý qoimalarynyń jaǵdaiy máz emes.
Aýdan aktivimen bolǵan kezdesýden agrosaladan ózge de salalardaǵy keleńsizdikter jan-jaqty talqyǵa tústi. Atap aitqanda, aýyldyq okrýgterdi qatty turmystyq qaldyqtardy ornalastyrýǵa arnalǵan poligondarmen qamtamasyz etý, sý sharýashylyǵy júielerin tazalaý, elektr energiiasynyń tapshylyǵy aýyz sý, kógildir otynmen qamtamasyz etý máseleleri kóterilip, olardy sheshý jaiy sóz boldy.
Aimaqtaǵy áleýmettik saladaǵy kadr tapshylyǵy oqýshylardyń qashyq jerden qatynap oqýy, keibir aýyl ákimderiniń óz oryndarynan tabylmaityndyǵy, sanitarlyq tazalyq, jergilikti politsiianyń júiesiz qyzmeti sekildi máseleler de nazardan tys qalǵan joq. Sáikesinshe, aýdan ákimi óńir basshysynan joǵaryda kórsetilgen kemshilikterdi joiý týraly naqty tapsyrma aldy.
