Dini saýattylyq
Olardyń nasihat jumysy kópshiliktiń sanasyna sáýle túsirip, halyqty ózge dinniń soiylyn soqqan nieti buzyq jandardyń yǵyna jyǵyla salmaityn deńgeige jetkizdi. Osy bir jaitqa taiaýda aýylǵa barǵanymda kóz jetkizip qaittym.

Biraq meniń bul oiymnyń qate ekenin týǵan aýylymyz Áýlieaǵashtaǵy meshitte imam bolyp júrgen aǵamyz Turlybek Qorǵasbekov eskertti. Aýylǵa barǵan saiyn Túkesh aǵamyzdyń (bizdiń aýyldyń adamdary ol kisini solai ataidy) kókeige tunǵan oiymen bólisýge tyrysamyz.
Sonaý toqsanynshy jyldary biznestiń jalyna jarmasyp, aýyl turmaq aýdanymyzda qat taýarlardy syrt elderden tasymaldap, alǵash ret biznespen ainalysqan azamattardyń biri bolǵandyqtan Túkesh aǵamyzdy aýylymyzdyń úlken, kishisi tegis syilaidy. Búginde ózi salǵan meshitke qamqorlyq jasap, aýyl imamy qyzmetin atqaryp júr.
Qorǵanyshtyq qabileti qalyptasyp keledi
Osy jolǵy kezdesýimizde kókeige qonymdy oilaryn aityp, ata-babalarymyz ustanǵan, dástúrimizben bite qainasqan dástúrli dindi qalai saqtap qalýdyń qandai joldary bar ekenin aityp, oi bólisti.
– Iá, dini saýattylyqtyń azdyǵynan biraz jastar ózge dinniń jeteginde ketkeni jasyryn emes. Mundai jaittar bizdiń óńirde de oryn aldy. Menińshe, ózge aǵymnyń arbaýyna túsken jandardy endi týra jolǵa túsirý óte qiyn. Qazir Úkimet bul máselege mán berip, el arasynda ózge aǵymdardy dáripteýge shekteý qoiyp otyr. Bul – durys. Qazir jurttyń jat aǵymnan saqtanatyn qorǵanyshtyq qabileti qalyptasqan. Bizder salt-dástúrimizben sabaqtasyp jatqan Hanafi mashabyn damytyp, qoǵamdy saýyqtyrýǵa kúsh salýymyz kerek. Jastarǵa ata-baba dástúri Islam dinimen sabaqtasyp, úilesimdi ǵumyr keshkenin durys jetkizsek, ózge dinniń jeteginde júrgen jandardyń ózi bolmasa da, balalary kúnderdiń kúninde úiirine qaita qosylyp, qoǵamdyq ómirimizde jat aǵymdardyń yqpal-áseri ózdiginen tómendeitinine senimdimin. Óziń de bilesiń, jat aǵymnyń jeteginde ketkender ata-analary aqyl aitqanda olar áke-sheshesin tyńdady ma? Tyńdaǵan joq. Olar dini-saýattylyǵy bolmaǵan soń, týra jol osy eken dep qatty adasyp, ata-anasyna qarsy kelgenin bárimiz bilemiz. Eger biz qoǵamdyq ómirimizde ata-babalarymyz ǵasyrlar boiy ustanyp kelgen dinniń jaqsy jaqtaryn ashyp kórsetip, onyń igilik pen týra jolǵa bastaityn tustaryn durys nasihattasaq, olardyń ózderi, balalary dástúrli dinimizge oralatynyna senimdimin. Bizder igilikke toly isterimizben teris jolǵa túsken baýyrlarymyzdy tez arada týra jolǵa túsire alamyz. Eger biz olarǵa qatal talap qoiyp, úgit-nasihatymyzdy qattyr-aq júrgizsek, utylýymyz múmkin, – dedi aǵamyz.
– Aǵa, sonda ol qandai talaptar bolýy múmkin?
– Aitalyq, kórshiles Tájikstanda qaýǵadai saqal ósirgenderdiń quqyq qorǵaý organdary qyzmeterleri kúshtep, saqaldaryn alǵyzǵanyn oqydym. Osyndai aýyr talaptar qoiý jaqsylyqqa aparmaidy. Bizde mundai kúshteý joq. «Jyly-jyly sóileseń, jylan ininen shyǵady» dep beker aitpaǵan ǵoi. Sol siiaqty olardy da qazaq qoǵamynyń bir bólshegi retinde qarastyryp, mádenietti qarym-qatynas ornatýymyz kerek.
Iá, dástúrli dinimizdiń mánin jete túsindirip, jat aǵymnyń jeteginde júrgenderdiń oi-sanasyna "soqqy" jasaý mańyzdy. Olardyń oi-sanasynda dástúrli dinimizdiń bizdiń turmysymyzben, mádenietimizben (án-kúi, aitys), salt-dástúrimizben (sálem salaý, otqa mai quiý t.b.) qalai úilesim tapqanyn naqty ispen kórsetsek, talai jastyń betin beri qaratýǵa bolady.
Toihana as beretin jer emes
Din jaiynda áńgime-dúken qurǵan aǵamyz aýylymyzdaǵy meshit janynan júz qaraly kisi erkin siiatyn názirhana salyp jatqanyn aitty.
– Meshittiń janynan názirhana salǵanyńyzdy baiqadym. Qazir aýyl-aimaqta jiyn, toi ótkizetin shaǵyn dámhanalar men toihanalar bar emes pe? Názirdi sol jerde ótkizse bolmas pa di?

Rasynda da, araq-sharap quiylatyn jerde názir jasaý Islamnyń qaǵidattaryna tompaq kelýi múmkin. Sondyqtan Qazaqstan musylmandary dinii basqarmasy osy máselege bailanysty arnaiy pátýa shyǵaryp, bul isti bir jaqty etýi qoǵam úshin mańyzdy. Áitpese, aldaǵy ýaqytta as pen názirde keń toihanalarda ótkizý báskege ainalyp ketýi múmkin. Mundai kezde taǵy da dástúrli dinimizge kóleńke túsip, biraz áńgimege sebepshi bolýy múmkin.
Nurlan JUMAHAN