AQSh Reseidiń iri energetikalyq kompaniialaryna qarsy sanktsiialar engizdi. Olardyń keibiri tikelei, sondai-aq janama túrde Qazaqstan ekonomikasyna qatysy bary belgili. Mundaida Qazaqstanǵa qaitpek kerek? Bul saýalǵa munai-gaz salasy boiynsha sarapshy Oljas Baidildinov LS-ke bergen suqbatynda jaýap berdi, dep jazady Dalanews.kz.
Ol iskerlik portalǵa bergen suqbatynda AQSh Qarjy ministrliginiń SDN paraǵy Qazaqstan úshin jaqsy nárse emes ekenin basa aitady.
"Sanktsiia tizimine Qazaqstanda túrli birlesken kásiporyndarda jumys isteitin nemese bolashaq jobalarda at salysýdy josparlap otyrǵan "Rosatom", "Lýkoil", "Tatneft" syndy kompaniia basshylarynyń enýi aldaǵy ózara yntymaqtastyq perspektivasyna selkeý túsiredi. Árine, bul tizim qaýqary jalpylama sipatqa ie emes, tek atalǵan adamdardyń shtattardaǵy shottary men aktivteri buǵattalady, vizalyq shekteýler engiziledi degendi bildiredi. Sondai-aq barlyq eýropalyq jáne qazaqstandyq bankter de osy qujatqa súienýi kerek bolady. Munyń artynda, eń aldymen, tyiymdardy ainalyp ótýde AQSh arqyly operatsiialar júrgizýge kómektesetin uiymdarǵa qatysty qoldanylýy múmkin shekteýler tur. Barlyq banktik operatsiialar belgili bir dárejede osyndai qurylymdarǵa bailanysty bolǵandyqtan, Qazaqstan úshin de úlken problemalar týyndaidy", - dep túsindiredi Baidildinov.
Sarapshy Qazaqstan reseilik kompaniialarmen alda josparlanǵan jobalar boiynsha yntymaqtastyqty jalǵastyra alatynyn aitady. Degenmen, bul álemdik naryqtarǵa jiberiletin bul ónimder qunynyń tómendeitinin bildiredi. Bul banktik, saqtandyrý jáne basqa da shekteýlermen bailanysty.
"Eger reseilik kompaniiamen birlesken joba boiynsha jumysyn jalǵastyrýshy qazaqstandyq kompaniia jabdyqtardy shetelden satyp alatyn bolsa, onda SDN paraǵy protsesti edáýir qiyndatady. Eýropalyq óndirýshiler, bankter, kompaniialar mundaida tikelei jumys istegisi kelmeidi. Sondyqtan janama joldardyń logistikalyq tizbegi qurylady: Qytai, BAÁ jáne t.b. arqyly degendei. Mundaida logistika kúrdelenip qana qoimai, jobalar quny qymbattaidy, merzimder ulǵaiady, tabatyn marja kólemi tómendeidi", – dep túsindiredi maman.
Baidildinov Qazaqstan Resei Federatsiiasynan jylyna shamamen 1 mln tonna munai ónimderin importtaitynyn, elektr energiiasyn da satyp alatynyn eske salady. Sondai-aq, josparda Kókshetaýda, Semeide jáne Óskemende reseilik seriktestermen úsh JEO salý boiynsha birlesken joba taǵy bar.
"Mundaida qarjylandyrý boiynsha sanktsiialarǵa bailanysty aitarlyqtai kúrdelene túsetin ártúrli banktik protsedýralardy júrgizý qajet bolady", - dedi sarapshy.
Sarapshynyń aitýynsha, "Rosatom" men onyń enshiles kompaniialary basshylaryn sanktsiia tizimine qosý kompaniianyń qarqyn alyp kele jatqan halyqaralyq jobalaryn shekteý áreketi bolyp tabylady.
"Qazaqstanǵa osy jaǵynan muqiiat bolý kerek", - dep keńes beredi ol.
Baidildinov Qazaqstannyń, ókinishke qarai, kúnnen kúnge tarylyp kele jatqan úlken sanktsiianyń buǵaý jibi (Resei, Qytai, Iran) ortasynda qalyp ketkenin basa aitady. Oǵan ekonomikasyna keri áseri bar basqa kórshiles elder de kiredi.
"Óz basym, AQSh prezidentiniń ákimshiligi jaqyn bolashaqta bul sanktsiialar tizginin bosatyp jibere salady degenge senbeimin. Álbette, olar alǵan betinen qaitpai, sanktsiialar áserin kúsheiete túsip, ony ainalyp ótý mehanizmderine qarsy jumysty jalǵastyrady. Oǵan kóleńkeli flot dep atalatyn munai tasityn 180-ge jýyq tankerge salynǵan tyiym mysal bola alady. Mundai áreket reseilik munai men munai ónimderin álemdik naryqtarǵa jetkizýdi qiyndatady. Jalpy, bul, energetikalyq kompaniialarǵa jasalǵan úlken qysym", - dep sózin qorytyndylaidy Baidildinov.
Aita ketsek, 10 qańtarda Qarjy ministrligi Resei Federatsiiasynyń iri energetikalyq kompaniialary men olardyń basshylary, sonyń ishinde "Gazpromneft", sondai-aq onymen enshiles qurylymdarǵa da qarsy jańa sanktsiialar tizimin jariialady. Onyń ishinde Qazaqstanda jumys istep jatqan Gazprom Neft Kazakhstan LLC da bar. Sonymen qatar, SDN paraǵy tizimine Almatyda tirkelgen UMBRA NAVI SHIPMANAGEMENT CORP kompaniiasy da endi. Qujatta onyń 2024 jyldyń 1 qańtarynda qurylǵany kórsetilgen.
Sondai-aq munyń aldynda saitymyzda "Qazaqstanda AES salýdan úmitti "Rosatomnyń" top-menedjerleri sanktsiiaǵa ushyrady" degen maqala jariialanǵan bolatyn.
