Almaty oblysynda genetikalyq modifikatsiialanbaǵan soia ósirilmek
Jumys sapary kezinde Qanat Bozymbaev aldymen soiany tereń óńdeýmen ainalysatyn «Agritech» JShS-da bolyp, óndiris protsesimen jáne zaýyttyń múmkindikterimen tanysty.
Belgili bolǵanyndai, zaýyttyń qýattylyǵy jylyna 6,5 myń tonna soia úgindisin shyǵarýǵa jetedi. Bul ónim tamaq ónerkásibinde keńinen paidalanylady. Búgingi kúni eksportqa baǵyttalǵan kásiporyn óz qýattylyǵynyń 70 paiyzyna shyqqan. Jobanyń jalpy quny - 3,7 mlrd. teńge. Ónim jergilikti naryqqa shyǵarylady, shujyq ónimderin daiyndaýda paidalanylady. Qazirgi kezde nanotehnologiiany qoldana otyryp, fermenttelgen soia belogyn óndiretin jeli iske qosyldy. Sonyń arqasynda onyń aǵzaǵa sińirilýi jaqsartyldy, iaǵni ony balalarǵa arnalǵan jáne sporttyq taǵamdarǵa paidalanýǵa bolady. Óndiris kezinde tek GMO-syz, sapasy joǵary soia ǵana qoldanylatynyn atap ótý kerek. Ózimizde ósiriletin soia tek mal azyǵyna arnalǵandyqtan, ázirge soianyń azyq-túlikke paidalanylatyn tuqymy Reseiden ákelinýde.
– Bizdiń óńirdiń soia ósirýdegi tájiribesi mol. Sondyqtan sizderdi jergilikti sharýashylyqtarmen bailanystyrý kerek, eger olardy sapaly tuqymmen qamtamasyz etseńizder, GMO-syz soia ósirý isin osy aimaqta da qolǵa alýǵa bolady. Sonda shikizatty syrttan ákelýdiń qajeti bolmaidy. Sondai-aq irrigatsiialyq júielerdi jańǵyrtý baǵytyndaǵy josparlarymyz aýqymdy. Sondyqtan bul jaǵynan múmkindikterimiz mol, – dedi Qanat Bozymbaev kásiporynǵa barǵan kezinde.
Sol siiaqty Qanat Bozymbaev zaýyttyń aldaǵy damý josparlary týraly surap bildi. Kásiporyn basshysynyń aitýynsha, zaýyt jumysyn ilgeriletýde satylas integratsiiaǵa basymdyq berilip otyr. Oblys ákimi elektr energiiasynyń úzilispen berilý máselesin sheshýge, óndiristegi býǵa qajetti ekinshi rezervtik qazandyq satyp alýǵa qoldaý kórsetiletinin aitty.
Aýdanǵa issapary barysynda Qanat Bozymbaev Gate city seriktes qalasyn damytýdyń jobalarymen tanysty.
Seriktes qalany damytý jospary, atqarylǵan ister, júrgizilgen infraqurylym jáne týyndaǵan problemalar týraly «Alataý» AQ basshysy Asqar Tutubaev baiandady.
Spikerdiń sózine súiensek, qazirgi kezde jalpy alańy 2370 ga bolatyn Gate city birinshi seriktes qalasynyń jobasy iske asyrylýda. Jobadaǵy qala halqynyń sany – 90 myń adam. Mamyr aiynda jalpy alańy 43 myń sharshy metr bolatyn 10 úidiń qurylysy bastaldy. Barlyq magistraldyq jelileri bar, negizinen ómir súrýge qajetti infraqurylymnyń bári júrgizilgen. Degenmen gaz ben sý jetispeýshiligi týyndaýy múmkin, turmystyq jáne ónerkásiptik nysandarda káriz júiesiniń de máselesi bar.
Osyǵan bailanysty barlyq nysandardyń tehnikalyq tekserisin júrgizý kerek. Qajet bolsa kúrdeli jóndeý júrgizip, iske qosyp tekserip kórý kerek.
Baiandamany tyńdap bolǵan soń Qanat Bozymbaev jer ýchaskeleri boiynsha esep berýdi tapsyrdy:
- Birinshi kezekte bas jospardy taǵy bir ret egjei-tegjeili qaraý kerek. Ol úshin oblystyq komissiia qurylyp, barlyq jer ýchaskeleri ieleriniń qatysýymen jer máselesi keńinen talqylanýy tiis. Olardyń jer ýchaskelerin damytýǵa múmkindikteri bar ma, joq pa, anyqtaýymyz kerek. Sodan keiin baryp tiisti sharalar qabyldaimyz, - dedi oblys ákimi.
Munan soń Qanat Bozymbaev «Damý» indýstrialdy-logistikalyq ortalyǵynda jáne onyń aýmaǵynda ornalasqan sorǵy quraldaryn shyǵaratyn «Wilo» zaýytyna bardy. «Wilo» zaýyty - Almaty oblysynda iske asyrylyp jatqan 9 transulttyq kompaniia jobalarynyń biri. Bul joǵary tehnologiialy, eksportqa baǵyttalǵan kásiporynnyń sorǵy stasasyn jinaqtaýda joǵary deńgeili avtomattandyrylǵan júiesi bar. Munda shyǵarylatyn ónimniń basty ereksheligi – eń ozyq tehnologiiany qoldanatyndyǵy, elektr energiiasyn paidalanýdaǵy únemdiligi. Máselen, qazirdiń ózinde kásiporynda suiyq magnitti sorǵylar qoldanylady. Ónim Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Monǵoliiaǵa eksporttalady. Jylyna 500 birlikke deiin ónim shyǵarylady. Kompaniia keńsesi Nur-Sultan, Óskemen, Atyraý qalalarynda bar.
Ónerkásip tsehynda jáne daiyn ónimder qoimasynda bolǵan Qanat Bozymbaev ónim assortimentterimen tanysyp, sorǵy stansasyn jinaqtap qana qoimai, óndirýdi de qolǵa alý týraly usynysyn aitty. Bul rette kásiporynǵa barlyq qajetti qoldaýlar kórsetiletin bolady.
