Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversitetine 85 jyl
Biyl otandyq aýyl sharýashylyǵy bilimi men ǵylymynyń kóshbasshysy – Qazaq Ulttyq agrarlyq ýniversiteti 85 jyldyǵyn atap ótýde. Mereitoidy atap ótýge ýniversitet ujymy erekshe kóńil bólip otyr eken. Mereitoi qarsańynda ýniversitet rektory Tilektes Espolov myrzaǵa jolyǵyp, suhbattasýdyń sáti tústi. Oqý oryn basshysy alda kele jatqan mereili kún saltanatty sherý ǵana emes, tereń mazmundy, keiingi jastarǵa úlgi bolatyn shara ekenin jiliktep túsindirip berdi. «Merekege bizder maqtan tutatyn álemge aty málim ǵylym men óndiris maitalmandary, kórnekti ǵalymdar, memleket qairatkerleri, el igiligi jolynda izdeniske toly, jemisti qyzmet etip júrgen túlekterimiz qatysady» deidi rektor.
– Qazaq Ulttyq agrarlyq ýniversitetiniń 85 jyldyq mereitoiy mereili kún, saltanatty sherý ǵana emes, sonymen qatar tereń mazmundy, jastarǵa úlgi bolatyn shara dep esepteimin. Mereitoiǵa orai ýniversitette aýyl sharýashylyǵy baǵytyndaǵy joǵary oqý oryndarynyń Ǵalamdyq Konsortsiýmyna múshe álemniń 40 bedeldi ýniversitet rektorlarynyń, shet eldiń jáne Qazaqstannyń ǵylym-bilim salasynyń kórnekti ókilderiniń qatysýymen «Agroóndiristik keshendi damytýdaǵy ǵylym-bilim basymdyqtarynyń jańa strategiiasy» taqyrybynda Halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótkizbekshimiz. Konferentsiia aiasynda aýyl sharýashylyǵyndaǵy innovatsiialyq jetistikter kórmesi uiymdastyrylyp, Qazaq-Korei ortalyǵy, Sý ortalyǵy, Innovatsiialyq jylyjai, Memlekettik indýstrialdy-innovatsiialyq damý baǵdarlamasy sheńberinde mamandar daiyndaýǵa arnalǵan oqý, ǵylymi-zertteý zerthanalaryn qamtityn «Innovatsiialyq ortalyq» ashylmaq.
Osyndai tarihi kezeńde biz ótkennen sabaq alyp, erteńgi bolashaǵymyzǵa naqty josparlar jasap otyrýymyz kerek. Qazirgi ýaqytta oqý ornymyz álemdik talaptar boiynsha ulttyq zertteý ýniversitetine transformatsiialaný jumystaryn júrgizýde.
– Qazaqstan «Bolon úrdisine» qosylyp, joǵary bilim berý salasy irgeli ózgeristen oryn alǵanyn bilemiz. Osy rette aýyl sharýashylyǵy salasynda bilikti mamandar daiarlaityn kóshbasshy Qazaq Ulttyq agrarlyq ýniversiteti qandai mańyzdy ózgeristerdi bastan keshkenin áńgimelep berseńiz.
– Qazirgi ýaqytta ýniversitet materialdyq, , oqý-ádistemelik bazasy jáne professor-oqytýshylar quramy jaǵynan joǵary deńgeidegi zertteý ýniversiteti talaptaryn negizge alyp jumys atqaryp keledi. Ýniversitet halyqaralyq bilim, ǵylym keńistigine tolyq endi, kóptegen bedeldi halyqaralyq ýniversitetter qaýymdastyǵyna múshe. Sheteldiń aldyńǵy qatarly joǵary oqý oryndarymen bilim jáne ǵylym salasynda tikelei qarym-qatynas ornatyp, jan-jaqty jumys istep jatyrmyz. Ýniversitet túlekteri el ekonomikasyn órkendetýde tabysty eńbek etýde, olardyń qatarynda kórnekti memleket jáne qoǵam qairatkerleri, eńbek ardagerleri, ataqty ǵalymdar, beldi qyzmetkerler barshylyq.
– Ulan asyr jeri Uly Dala elimen birge ósip-órkendep kele jatqan oqý orny dese bolady ǵoi.
– Álbette. Otandyq agrarlyq bilim men ǵylymnyń qara shańyraǵy, aýyl sharýashylyǵynyń eń basty ǵylymi damý tarihynyń negizin salýshy, ultymyzdyń agrarlyq sala mamandarynyń ustahanasy, ónegeli ǵumyrnamasy ǵibratty shejirege toly Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversiteti búginde elimizdiń maqtanyshyna ainalyp otyr. Bul joǵary bilim ordasy – respýblikamyzdyń bolashaq agrokeshen mamandaryn daiarlaityn irgeli oqý orny. Elimizdiń aýyl sharýashylyǵy potentsialy osy oqý ornyn bitirgen mamandardyń biliktiligine tikelei bailanysty. Bul salanyń múmkindikteri men jetistikterine qarap, el ekonomikasyn baǵamdaýǵa bolady. Ýniversitetimizdiń qalyptasýy men damý tarihy el ekonomikasynyń damýymen tyǵyz bailanysty. Aýyl sharýashylyǵyn ujymdastyrý jáne Qazaqstanda alǵashqy sovhozdardy qurý kezeńinde aýyl sharýashylyǵy óndirisin ǵylymi turǵyda jetik basqara alatyn kásibi bilikti mamandarǵa qajettilik týyndady. 1929 jyly Almaty zootehnikalyq maldárigerik institýty, al 1930 jyly Qazaq aýyl sharýashylyǵy institýty quryldy. Atalǵan eki institýt agrarlyq aýyl sharýashylyǵyna bilikti mamandar daiyndaýmen qatar agrarlyq ǵylymnyń damýyna qosqan úlesi mol jáne ǵylym mektepterin qalyptastyrdy. Maman daiyndaýda jinaqtalǵan tájiribe men ǵylymdy zertteýlerde qalyptasqan dástúrler jalǵasyn taýyp, damýda. Osy oraida bizdiń ýniversitettiń túlekteri búgingi tańdaǵy jańa innovatsiialyq ekonomikany jetildirý jolynda úlken suranysqa ie bolyp otyrǵandyǵyn airyqsha atap ótkim keledi.
1996 jyly Qazaqstan Respýblikasy Ministrler Kabinetiniń sheshimimen atalǵan eki institýt biriktirilip, Qazaq memlekettik agrarlyq ýniversiteti bolyp ózgertildi. Bul óz kezeginde erekshe mańyzy zor oqiǵa bolǵany anyq. 2001 jyly Elbasy Jarlyǵymen ýniversitettiń joǵary ǵylymi áleýetti jáne kásibi bilikti mamandar daiarlaýdaǵy jetistikteri eskerilip, ýniversitetke Ulttyq mártebe berildi.
Ýniversitettiń qyzmet etý jyldarynda elimizdiń agrarlyq sektorynyń damýyna qomaqty úles qosyp kele jatqan 140 myńnan asa bilikti mamandar daiyndap shyǵarǵanynan ańǵarýǵa bolady. Sonyń ishinde 2 Keńes Odaǵynyń Batyry men 25 Sotsialistik eńbek Eri, 70 Joǵary Keńes pen Qazaqstan Respýblikasy Parlamentiniń depýtattary, kóptegen kórnekti akademikter, QR Memlekettik syilyqtyń laýreattary, memleket jáne qoǵam qairatkerleri, ǵylym jáne agroóndiris kesheniniń basshylary, 11 myńnan astam doktorlar men ǵylym kandidattary jáne búkil Qazaqstandy álemge tanytqan aitýly azamattar bar.
– Rektor myrza, sońǵy ýaqyttary Elbasy elimizdi agrokeshendik qurylymyn damytýǵa qatysty Úkimetke mańyzdy mindetter júktegenin bilemiz. Otan aldyndaǵy osy bir mańyzdy isti oryndaýda syrt qalmaǵan shyǵarsyzdar?
– Sózińiz oryndy. Bizder ortaq mindet jolynda jan aiamai eńbek etýimiz kerek. Memleket basshysy elimizdiń agroóndiris kesheni qyzmetkerleri aldyna salany modernizatsiialaýǵa baǵyttalǵan agrarlyq bilim men ǵylymdy reformalaýǵa naqty mindetter qoidy. Bul talaptardy tiimdi oryndaý arqyly biz – agrarlyq bilim men ǵylymdy damytyp, básekege qabiletti, sapaly aýyl sharýashylyq ónimderin shyǵarý qarqynyn ulǵaityp, elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge jol ashyp otyrmyz. Osy oraida Qazaqstan Úkimetiniń qaýlysymen biylǵy jyldyń sáýir aiynda agrarlyq saladaǵy jetekshi úsh joǵary oqý orny – Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversiteti, Sáken Seifýllin atyndaǵy agrotehnikalyq ýniversiteti, Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq tehnikalyq ýniversiteti – Aýylsharýashylyq ministrliginiń qaramaǵyna ótti. Osyndai uiymdyq sharalardy jetildirý maqsatynda elimizdiń agroóndiristik keshenin qolaily basqarý qurylymy retinde Elbasy qoldaýymen«Ulttyq agrarlyq ǵylym-bilim berý ortalyǵy» quryldy.
Búgingi naryqtyq ekonomikanyń utymdylyǵy – árbir adamdy eńbekte jaqsy nátijege jetýge yntalandyratyndyǵy, iskerligin keńinen paidalanýǵa jol ashatyny. Sol sebepti otandyq agrarlyq bilim men ǵylym salasy mamandaryna úlken jaýapkershilik júktelýde. Ony óz kezeginde júzege asyrý – bilim salasyndaǵy kásibi mamandardyń biliktiligi men jaýapkershiliginde bolsa kerek. Óitkeni, intellektýaldy ult qalyptastyrýǵa umtylǵan búgingi Táýelsiz Qazaqstan eń birinshi kezekte óz urpaǵynyń jarqyn keleshegin qamtamasyz etý jolynda baryn salýda.
Ǵalamdyq syn-qaterler men naryqtyń qatal qyspaǵyna qaramastan, qazirgi Qazaqstan kemel oily kemeńger Kóshbasshysynyń arqasynda az ýaqyttyń ishinde ozyq bilim, innovatsiialyq ǵylym jáne óndiris integratsiiasy arqyly ekonomikasyn qarqyndy damytyp kele jatqan, dúniejúzi moiyndaǵan birligi bekem tuǵyrly memleketke ainaldy. Ár memlekettiń órkeniettiligi onyń mádenieti men ónerine, bilimi men ǵylymynyń jetistikterine tikelei bailanysty ekenin eskersek, biz búginde ózindik damý modelin qalyptastyrǵan, ózgelerge úlgili el bolarlyqtai dárejege jettik desek, artyq aitpaǵandyǵymyz bolar.
– Tilektes Isabaiuly, sońǵy ýaqyttary elimizdegi joǵarǵy oqý oryndary jastarǵa bilim berip qana qoimai, sonymen qatar irgeli ǵylymi-zertteý jumystaryn júrgizetin ortalyq mindetin qosa atqarýda. Bul baǵyttaǵy jumystardyń paidaly tustaryn aita ketseńiz?
– Qazaqstan qoǵamy egemendik alǵan alǵashqy jyldarmen salystyrǵanda ekonomika salasynda serpindi qadamdar jasap, eleýli jetistikterge qol jetkizdi. Memleket basshysynyń tiimdi júrgizip otyrǵan saiasatynyń nátijesinde kóptegen qiyndyqtar eńserilip, elimizde jańa indýstrialdy-innovatsiialyq baǵdarlamalar iske asyryla bastady. Qazaqstan búginde ótpeli kezeń mindetterin tolyqtai sheship, postindýstrialdyq qoǵam standarttaryn qalyptastyrýda.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan – 2050» Strategiiasy atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Joǵary oqý oryndary bilim berý qyzmetimen shektelip qalmaýy tiis. Olar tek oqý baǵdarlamalaryn jetildirýmen shektelmei, ózderiniń ǵylymi-zertteýshilik qyzmetin de belsendi damytýy tiis» dep naqty talap-mindetter qoidy. Qazirgi ýaqytta QazUAÝ-diń ulttyq ǵylymi zertteý ýniversiteti baǵytynda jańasha damý sipatyna ie bolýǵa múmkindikteri zor. Bul rette ýniversitet tarapynan aitýly is-sharalar qolǵa alynýda. Jobalyq basqarýdyń halyqaralyq standartyn jáne joǵary oqý qyzmetin uiymdastyrý ádisin qoldanýda biz ózimizdiń oqý ornymyzdyń strategiiasyn iske asyrýda missiiamyzdy, kózqarasymyzdy, mindetterimizdi, baǵyttarymyzdy anyqtadyq. QazUAÝ janyndaǵy Qazaqstan-Japon innovatsiialyq ortalyǵynda jáne ýniversitetimizdiń 6 ǵylymi-zertteý institýty men 31 zerthanasynda shetel ǵalymdarymen birlesken jobalar júzege asyrylyp otyr. Aýyl sharýashylyǵy salasynda yqpaldasý maqsatynda qurylǵan Qazaq-Korei innovatsiialyq ortalyǵynda «Jasyl tehnologiialardy» damytý máseleleri zerttelýde. Qazirgi kezde aýyl sharýashylyǵy ónimderi jáne azyq-túlik sapasy men qaýipsizdigin qamtamasyz etetin Ulttyq ortalyq qurýdyń alǵysharttary daiyndalý ústindemiz. Akademiialyq utqyrlyq baǵdarlamasy aiasynda ýniversitetimizdiń stýdentteri men magistranttary sheteldiń ozyq oqý oryndarynda bilimin jetildirip, tájiribe jinaýda. Sondai-aq, álemniń bedeldi ýniversitetteriniń bilikti ǵalymdary bizdiń ýniversitette dáris oqýda.
Ýniversitetimiz bilim berý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beretin jáne Bolon úrdisin jáne Halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýda kelesi ortalyqtar: «Bolon úrdisin» damytý ortalyǵy, akademiialyq utqyrlyqty modeldeý ortalyǵy, úshtuǵyrly til baǵdarlamasyn negizge alǵan kóptildi bilim berý ortalyǵy, lingvistikalyq bilim berý ortalyǵy, jahandyq klass ashyldy. Syrtqy akademiialyq utqyrlyq Jahandyq konsortsiým arqyly, sondai-aq «Tempýs», «Erazmýs Mýndýs», «Bolashaq», DAAD jáne FET baǵdarlamalary jáne jobalary arqyly iske asyrylady.Ýniversitet Eýropa, Amerika, Ońtústik-Shyǵys Aziianyń jetekshi elderimen qos diplomdyq bilim berý baǵdarlamalaryn iske asyrý boiynsha birqatar mańyzdy kelisimshart jasady. Ýniversitette jyl saiyn Qazaqstan jáne sheteldik joǵary oqý oryndarynan magistranttar Eýropanyń seriktes JOO ǵalymdary men magistrant qatysýshylarymen halyqaralyq jazǵy mektep uiymdastyrýy úlken jetistik bolyp tur. Halyqaralyq yntymaqtastyq aiasynda álemniń agrarlyq joǵary oqý oryndarynyń Jahandyq konsortsiýmynyń jáne TMD memleketterine qatysýshy úzdik Agrarlyq joǵary oqý oryndar keńesiniń múshesi retinde ýniversitet búginde 200-den astam halyqaralyq ǵylymi-zertteý institýtymen, aldyńǵy qatarly kóptegen agrarlyq ýniversitettermen, agroónerkásiptik kesheni nysandarymen yntymaqtastyq jónindegi kelisimge qol qoia otyryp, Qazaqstannyń agrarlyq ǵylymynyń halyqaralyq arenadaǵy mártebesin kóterýge at salysýda. Eýropa, Amerika, Aziia jáne Tynyq muhit aimaqtaryndaǵy kontinentterdiń ǵylymi-zertteý institýttary men ortalyqtary Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversitetimen kóptegen mańyzdy máseleler tóńireginde birlesip jumys isteitini zor maqtanysh týdyrady. Bizdiń oqý ornymyz osy kúni Eýropa men Aziianyń, AQSh pen TMD ýniversitetterimen áriptestik qatynasty nyǵaitý ústinde.
– Elimiz táýelsizdik alǵan kezeńnen beri keń baitaq jerimizde kóptegen sharýa qojalyqtary qurylyp, fermerler paida boldy. Taǵdyryn aýyl sharýashylyǵy salasymen bailanystyrǵan azamattardyń zaman talabyna sai biligin kóterý isine airyqsha mán berip otyrǵandaryńyzdy bilemiz. Ýniversietettiń fermerlerdi qoldaý baǵytynda qolǵa alǵan sharýalary jaiynda az-kem áńgimelep berseńiz.
– Ártúrli sharýa qojalyqtarynyń basshylary men qyzmetkerleri úshin bizder ýniversitet qabyrǵasynan «Fermerler joǵary mektebin» qurǵan bolatynbyz. Onda «Ekstenshn» halyqaralyq modeli boiysha bilim beriledi, sondai-aq, konsaltingtik qyzmet kórsetiledi. Tarihy tereńge ketken oqý ordamyzda halyqaralyq bailanys jyldan-jylǵa nyǵaia túsýde. Oǵan Qazaqstan-Japon innovatsiialyq ortalyǵy naqty dálel bola alady. Ǵylymi-zertteý jumysynyń múmkindigin arttyrý úshin biotehnologiia, nanotehnologiia, tsitologiia, veterinarlyq meditsina jáne sanitariia, mikrobiologiia jáne virýsologiia, agroinjeneriia, biologiialyq, organikalyq jáne bioorganikalyq himiia, gendik-molekýliarlyq, strategiialyq- tehnologiialyq basymdyqtar meilinshe iske qosylyp jatyr.
Álemdik tájiribe kórsetkendei, jalpy ishki ónimniń ósýiniń 90 paiyzy innovatsiialyq tehnologiiany igerý arqyly bolady. Ony igerý óndiristiń básekege qabilettiligin kóterýdiń basty joly. Aýyl sharýashylyq salasyn damytýǵa úkimet tarapynan da keleli sharalar qoldanylyp jatqanyn aitqym keledi. Aýyl sharýashylyq ministrligi daiyndaǵan «Agrobiznes-2020» baǵdarlamasy aýyl sharýashylyq taýarlaryn óndirýshileriniń básekege qabilettiligin arttyrýǵa jańa múmkindikter beredi.
Osy oraida biz aýyl sharýashylyǵy ministrligi mamandarymen, ǵalymdarmen birlese otyryp aýyl sharýashylyǵyna qatysty problemalardy talqylap, naqty usynystardy kún tártibine qoiyp otyrmyz. Atap aitqanda agrarlyq ǵylymnyń aldynda turǵan myna máselelerge basa nazar aýdarmaqpyz – elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda eńbek ónimdiligin arttyryp, agroóndiristik keshenniń ǵylymi, kadrlyq deńgeiin kóterý; agrarlyq ǵylym, bilim jáne óndirisiniń jáne agrarlyq joǵary oqý oryndary men ǵylymi-zertteý institýttarynyń integratsiiasyn damytý; otandyq agrarlyq bilim men ǵylymdy halyqaralyq standarttarǵa sáikestendirý; Qazaqstannyń agrarlyq saladaǵy ǵylymi óndirisiniń ónimderin álemdik naryqqa shyǵarýǵa kúsh salý; memleketaralyq integratsiia jáne ulttyq agrarlyq azyq-túlik naryǵyn qalyptastyrý; aýyl sharýashylyǵy óndirisine jańa ǵylymi jobalar men innovatsiialyq tehnologiialardy engizý protsesin jedeldetý.
Búginde Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversiteti qazirgi kezde Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń qaramaǵyndaǵy 23 ǵylymi-zertteý institýttarymen naqty bailanystar ornatyp, onda arnaiy kafedralar ashyp otyr. Olarǵa ýniversitet mamandyqtaryna sáikes magistranttar men doktoranttarǵa maqsattyq memlekettik granttarǵa tapsyrystar berilýde. Ǵylymi-zertteý institýttarynyń ǵalymdary olarǵa dáris beredi, eksperimenttik zertteý, ǵylymi-óndiristik tájiribe jumystaryna basshylyq jasaidy. Sonymen qatar ǵylymi-zertteý institýttarynyń ǵylymi materialdyq bazasyn tolyǵymen tiimdi paidalanýǵa múmkindik týyndaidy.
– Qazaqstannyń aýyl sharýashylyq salasy boiynsha múmkindigi zor álemdegi agrarly elderdiń biri desek bolady. Osyny basty nazarda ustaǵan atqarýshy bilik aýyl sharýashylyq sektoryn damytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy baǵdarlamalardy iske asyrýda. Bilikti maman retinde osy baǵdarlamalardyń mańyzyna toqtalyp ótseńiz.
– Damyǵan elderde jalpy agroóndiristik keshen ónimniń 50-90 paiyzy innovatsiialyq tehnologiialarmen qamtamasyz etilgen. Bizdiń elde osy kórsetkishke jetý jolynda «Údemeli indýstrialdy-innovatsiialyq damý jónindegi memlekettik baǵdarlama», «Agrobiznes-2020» baǵdarlamasy aiasynda aýqymdy jumystar júrgizilýde. Qazaqstanda mal sharýashylyǵyn damytý, olardy mal azyǵymen qamtamasyzdandyrý maqsatynda ózekti baǵdarlamalar qabyldanyp, iske asýda. Et baǵytyndaǵy asyl tuqymdy iri qara maldyń basyn arttyrý úshin «Sybaǵa», jylqy sharýashylyǵyn tiimdi damytý úshin «Qulan», qoi sharýashylyǵynda «Altyn Asyq», jalpy mal sharýashylyǵynda jaiylymmen qamtamasyzdandyrýdy jaqsartý úshin «Jailaý» baǵdarlamalary óziniń ońtaily nátijelerin berýde.
Aýyl sharýashylyǵyn basqarýdaǵy qazirgi júieni qaita qurý ǵylym men bilimdi barynsha integratsiialaýǵa jáne innovatsiiany tiimdi túrde óndiriske engizýge, ǵylymi kúsh-jigerdi túpki nátijege shoǵyrlandyrýǵa múmkindik beredi. Bárimizge belgili, naryqtyq qatynastardyń qatal zańdylyqtaryna tótep berý úshin básekege qabiletti bolý kerek. Ýaqyt ótken saiyn álem memleketteri aldynda azyq-túlik qaýipsizdigi men aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń tapshylyǵy sezilýde. Búginde álemde jerdiń igiligin baǵalap, mańdai terin tógip, eńkeiip jumys isteitinder sany azaiyp, daiyn jáne jartylai daiyn jasandy ónimdi tutynatyndar kóbeiýde. Sondyqtan taza eńbek etip, taza ári sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etetin agrarlyq ǵylym men óndiriske, iri fermerlerden bastap usaq sharýaǵa deiin memlekettiń qamqorlyǵy asa qajet.
– Ǵylymsyz joǵary ekonomikalyq ósimge qol jetkizý múmkin emes. Qazirgi tańdaǵy ǵylym men óndiristiń arasyndaǵy bailanysty qalai baǵalaisyz?
– Aýyl sharýashylyǵyn damytý baǵytynda belgilengen biik mejeler men qabyldanǵan jedel indýstriialdy-innovatsiialyq damytý baǵdarlamasyn nátijeli iske asyrýda ǵylym men bilimniń jaýapkershiligi erekshe. Ǵylymnyń óndiriske usynǵan innovatsiialyq tehnologiialary álemdik jetistikterden joǵary bolmasa, tómen bolmaýy tiis. Ata Zańymyz keńistiginde qabyldanǵan Agrarlyq salany damytý baǵdarlamalary ǵylymi negizdiligin, ómirsheńdigin Qazaq ulttyq agrarlyq ýniversitetiniń atqaryp jatqan isterinen kórýge bolady.
QazUAÝ – Qazaqstan men shetelderde keń kólemde tanymal jáne jyldam damyp kele jatqan kóp salaly bilim men ǵylym kesheni. Engizilgen úsh satyly bilim berý júiesi – bakalavr – magistratýra – doktorantýra «Bolon konventsiiasy» talaptaryna tolyq sai keledi. Olarǵa sapaly bilim berý ýniversitet ujymynyń basty mindeti bolyp belgilenip, kólemdi jumystar atqarylýda.
Búginde zamanǵa sai damý úshin elimizge jańa tehnologiialardy igergen, jańasha oilaityn bilimdi mamandar qajet ekeni belgili. Memleket basshysynyń jastarymyzdyń álemdik deńgeidegi bilim alýyna barynsha jaǵdai jasap otyrýy – úlken maqsattarǵa jetýdiń jemisti baǵyty. Óitkeni ozyq bilim men ǵylymdy igergen jastar – elimizdiń erteńgi tiregi. Bizdiń maqsatymyz – stýdentterimizge tiisti bilim berip qana qoimai, olardyń El men Jerdiń qasietin baǵalaityn azamat etip tárbieleý. Qazirgi ýaqytta elimizde ozyq bilim alýǵa, tereń ǵylymmen ainalysýǵa bar jaǵdailar jasalǵan. Sondyqtan, biz básekege qabiletti bilimdi jastarymyzdyń kóp bolǵanyn qalaimyz.
Ǵylym men bilim únemi, toqtaýsyz izdenisten turady. Nanotehnologiialardyń ózi búginde bizdiń kúndelikti turmysymyzǵa enip keledi. Biz ony aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaita óńdeý, jan-janýarlar men ósimdikterdi qorǵaý, saqtaý baǵytynda odan ári paidalanýdy jetildire túsýimiz kerek. Búgingi qoǵam ozyq tehnologiialar men jańa kompiýterlik baǵdarlamalardy otandyq ǵylymǵa tiimdi paidalana bastady. Bir qýanarlyǵy, zaman talaby týdyryp otyrǵan osy jańalyqtyń barlyǵyn da qazaq balasy emin-erkin igere bastady. Qazirgidei aqparattyq dáýirde bir sátke de bosańsýǵa bolmaidy. Ózgelermen terezeń teń bolý úshin básekege qabiletti bolýyń shart.
Suhbattasqan Nurlan JUMAHAN
