Bul týraly qala ákiminiń birinshi orynbasary Shyńǵys Muqan jelidegi paraqshasynda egjei-tegjeili jazdy.
"Bir nárseden qorqamyn. Jumyr Jer tirshilik etýge tózgisiz bolyp qala ma dep qorqam. Ańǵal adamnyń qorqynyshy siiaqty kórinýi múmkin. Biraq bul másele qazir ázil bolýdan qaldy.
2014 jyly shyqqan “Interstellar” degen filmdi kórgen shyǵarsyz. Film jelisi boiynsha, klimattyń ózgergeni sonshalyq, jańbyr jaýmaidy, únemi jel, shańdy daýyl, kún ystyq, jerge dym shyqpaidy. Ǵalymdar tirshilikke qolaily jańa planeta izdep ketedi. Ǵajap týyndy.
Ótken kúzde “Interstellardy” eske túsirgen qorqynyshty bir oqiǵa boldy. Ońtústikte shańdy daýyl turyp, tuman siiaqty basyp qaldy. Shyny kerek, mundaidy buryn-sońdy kórmegem. Oǵan biylǵy jazdaǵy aptap ystyqty qosyńyz. Sol kezde bizdiń planetamyzdyń qanshalyqty qorǵansyz ekenin sezdim.
Sońǵy 10 jyldan beri Jerdiń ortasha temperatýrasy qaita-qaita rekord jańartyp jatyr.
Búgin Shymkentke klimattyń ózgerýi jáne ornyqty damý boiynsha sarapshy, Jerdiń janashyry desek te bolatyn shyǵar, sol úshin 2007 jyly Nobel syilyǵyn alǵan Rae Kvon Chýng keldi.
OQÝ-dyń rektory Dariia Qojamjarovanyń shaqyrýymen kelgen ǵalymnyń lektsiiasyn rahattanyp otyryp tyńdadyq.
Sonymen birge Ýniversitet janynan Rae Kvon Chýng atyndaǵy ornyqty damý ortalyǵy ashyldy.
“Ókinishke qarai”, - deidi Chýng myrza, - Ǵalymdar qansha jerden dabyl qaǵyp, Jerden kúi ketip bara jatqanyn aityp jatsa da, bul máselege júrdim-bardym qaraimyz. Sondyqtan árbir adam Jerge janashyr bolýy kerek”.
Biz ne istei alamyz? “Óz elim, óleń tósegim” demekshi, árkimniń óz eli, turǵan jeri - tór. Árkimniń aiaq basqan jeri - JERDIŃ JÚREGI.
Demek óz tórińniń elektr qýaty men sýyn únemdeý - árkimniń qolynan keletin istiń eń ońaiy. Qorshaǵan ortaǵa keri áser etetin árbir isimiz Jerdiń júregin jaralaidy.
Bir gipoteza bar. Adam aýyrsa, qyzýy kóteriledi, sebebi adamnyń qyzýy boiǵa túsken virýspen osylai kúresedi. Sol siiaqty Jer de aýyryp, jyldan jylǵa qyzýy kóterilip kele jatyr. Adamdardy virýs deýden aýlaqpyn, biraq bul pikirdiń de jany bar.
Dese de, virýsta da virýs bar, virýstyń jaqsysy bar, jamany bar. Ne bolsaq ta, kim bolsaq ta, Jerge janashyr bolaiyq, janashyrlyǵymyzdy kúndelikti áreketimizben dáleldeiik".
