Tótenshe jaǵdai qyzmetkerleriniń eren eńbegi, tolassyz tókken mańdai teri, azamattardy qutqarý salasyndaǵy adal qyzmeti qashan da maqtaý men joǵary marapatqa, baǵaǵa laiyq. Bul salada kórgeni men túigeni kóp, birneshe jyldyq eńbek ótili bar mamandar da jeterlik ári olardyń tótenshe jaǵdailardyń aldyn alýda aitarlary da bar.
Tótenshe jaǵdai departamenti mamandarynyń ár kúni bir-birine uqsamaidy. Degenmen kún saiynǵy maqsat bireý, ol – azamattardyń amandyǵy úshin aianbai eńbek etý, tótenshe jaǵdailardy boldyrmaýǵa kúsh salý, qysqasyn aitqanda, ýaqyt pen mezgil talǵamai kez kelgen jaitqa saqadai sai bolý. Únemi saq, qyzmetke daiyn júretin qutqarýshylardyń biri – Tótenshe jaǵdailar ministrligine qarasty Shymkent qalasy Tótenshe jaǵdailar departamenti «Jedel qutqarý jasaǵy» RMM bólimshesinde bas qutqarýshy bolyp jumys atqaratyn – Oljas Baqytuly Mustafa.
Departament qyzmetkeri ár jyldary sýǵa batqan adamdardy, taýda joǵalǵan adamdardy, balaly áieldi qutqarý jumystaryna, úiindi astyndaǵy adamdardy shyǵarý baǵytyndaǵy sharalarǵa, sel aǵýdyń saldaryn joiý, qulaǵan ǵimarattan adamdardy izdestirý jumystaryna jáne sý tasqyny aýmaǵynan apatty qutqarý jumystaryna qatysqan. Osy oraida qutqarýshymen suhbattasyp, tótenshe jaǵdai qyzmetkerleriniń jumysy týraly suradyq.
– Oljas, negizgi mamandyǵyńyzdyń tótenshe jaǵdai salasyna qatysy bar ma? Ózińiz týraly qysqa aqparat aita alasyz ba?
– Men 1986 jyly dúniege kelgendim. №47 Tólegen Tájibaev atyndaǵy mektepte orta bilim alyp, keiin Halyqaralyq kólikter gýmanitarlyq ýniversitetinde bilimimdi jalǵastyrdym. Negizgi mamandyǵym – kólikti paidalaný jáne júk qozǵalysy men tasymaldy uiymdastyrý.
2008 jyly áskeri boryshymdy ótep bolǵannan keiin Tótenshe jaǵdailar departamenti bar ekenin bilip, olardyń jumystaryn kórip, sol jumys unap, bos orynǵa jumysqa ornalastym.
– Sonda bul mamandyqty armandadym dep aita alasyz ba?
– Armandaǵanmyn, biraq jumysqa ornalasyp, qyzyǵyp, adamdardyń ómirin qutqarǵannan keiin ózime óte qatty unady. Qazir armanymdaǵy jumys dep aitsam da bolady.
– Jalpy adamdar tótenshe jaǵdai týraly ne bilýi kerek? Osy saladaǵy maman retinde tótenshe jaǵdaidy qalai túsindire alasyz?
– Tótenshe jaǵdai degenimiz – belgili bir jerde bolatyn, adam shyǵynyna adam densaýlyǵyna nemese qorshaǵan ortaǵa ziian keltiretin, adamdardyń tynys tirshiligine áserin tigizetin apattar, órtter, qaýipti tabiǵi qubylystar.
– Al sizderge belgili bir oqiǵa týraly shaqyrtý túskende ne oilaisyzdar?
– Tótenshe jaǵdai týraly shaqyrtý túskende jedel baryp, ózimizdiń kásibi deńgeiimizdi kórsetip, adamdardyń ómirin qutqarýdy ǵana oilaisyń.
– Túsinikti, osyndai shaqyrtýlardyń biri týraly baiandap bere alasyz ba? Qandai oqiǵa bolyp edi?
– Este qalǵan bir shaqyrylymdy aityp bereiin. Sairan Ógem taý shatqalyna shamamen 3500 metr biiktikke 25 jas shamasyndaǵy er jigit týristik toppen demalýǵa taýǵa shyqqan. Shyqqan biiktegi joǵary qysymnan onyń ókpesi qabynyp, júre almai qalǵan.
Qasyndaǵy týrister 112 nómirine habarlasyp, bizge shaqyrtý jiberdi. Biz týristerdi taýyp, alǵashqy meditsinalyq kómek kórsetip, 3500 metr biikten, 5 shaqyrym júris jolymen alpinistik qural jabdyqtardyń kómegimen jerge túsirdik. Osylaisha jigitti qutqaryp, aman-esen alyp qaldyq.
– Al maýsymdyq tótenshe jaǵdailarǵa qatysty kásibi qutqarýshy retinde mańyzdy keńester bere alasyz ba? Azamattar ne isteýi kerek, neni istemeýi kerek, eń bastysy neni ustaǵany jón?
– Qazirgi qys mezgili qatty bolyp jatyr. Jolda qalyp qoiyp jatqan adamdar óte kóp. 112 nómirinen boran, jabylǵan joldar týraly habarlama keledi.
Sondyqtan qandai da bir jerge shyǵar kezde aýa raiyn baqylap, lajy bolsa, boran soǵyp turǵan aýa railarynda jolǵa shyqpaǵan jón.
Taǵy bir aita ketetinim, alda kóktem kele jatyr. Kóktemde taýǵa serýendeýshilerdiń qatary artady. Odan keiin aldymyzda shomylý maýsymy kele jatyr. Bári shomylýǵa barady.
Al taý týraly aitar bolsaq, keibir azamattar ishimdik iship, kishkentai balalar qaraýsyz qalatyn jaǵdailar da bar. Eń úlken qatelikter – sol. Balalardy qaraýsyz qaldyrmaý qajet.
Ózderi bilmeitin jerge taýǵa nusqaýshysyz, bilimdi adamdarsyz shyǵýdyń da qajeti joq. Shomylý maýsymyna toqtalsaq, statistika boiynsha jylyna orta eseppen elý shaqty adam sýǵa ketedi eken. Onyń jartysy – balalar.
Mundai jaǵdai nelikten bolady? Qas pen kózdiń arasynda deitindei ýaqytta qadaǵalamasa, balalar túrli áreket jasaýy múmkin. Sondyqtan shomylý maýsymynda balalarǵa saq bolyp, qaraýsyz qaldyrmaý qajet.
Eresekter kóbine ishimdik iship sýǵa túsedi, bir-birin batyrady. Azamattar belgilengen basseinder, sý qoimalarynda, qutqarýshylar bar jerde, boiynan aspaityn jerlerde demalǵandary jón.
– Keńesterińizge raqmet! Tótenshe jaǵdailardan qandai tájiribe aldyńyz?
– Tótenshe jaǵdaiǵa qatysty kóptegen shaqyrylymdarda boldym. Taýly aimaqtarda, sýǵa adam batqan kezderde, jol apattarynda, qiraǵan ǵimarattarda qutqarý jumystaryna qatysý ómirlik tájiribe jinadym. Óz-ózin qalai saqtaý keregi jóninde jáne adamdarǵa kómektesýge qatysty mol tájiribem bar.
– Ózińizde tótenshe jaǵdailar kezinde ishtei qorqynysh bolmai ma?
– Ár adamnyń qorqynyshy bolady. Men de túrli apattardy, adam ólimin, qandy kórdim. Basynda, árine, qorqynysh boldy. Keiin ýaqyt óte kele qorqynysh ketedi, tek tájiribe qalady.
– Al tótenshe jaǵdai departamentinen ketsem degen oilar bolmady ma?
– Jas kezde jumys óte qyzyq boldy. Is-saparlar, oqý ortalyqtarynda oqýlar bolatyn. Jedel qutqarý jasaǵyna jumysqa kelgeli Qazaqstannyń búkil qalasyn kórdim, Belarýs memleketine biliktiligimdi kóterýge oqýǵa bardym. Odan bólek Qyrǵyzstanǵa da bardym. Bul – óte qyzyq jumys, úirendim, bul saladan ketemin degen oi joq.
– Qutqarýshy qandai adam bolýy kerek? Belgili bir talaptar qoiyla ma?
– Adam qutqarý úshin sol adamnyń ózi de myqty bolýy kerek. Sporttyq jaǵynan da shynyqqan bolýy qajet. Mindetin atqaryp jatqan kezde, sheshim qabyldaǵanda salqynqandylyq tanytý mańyzdy. Sonymen qatar uiymdastyrýshylyq qabileti jaqsy damyǵan bolý da qajet jáne batyldyq tanyta bilgen de artyqtyq etpeidi.
– Osy salada atqarǵan eńbegińiz úshin marapattar aldyńyz ba?
– Tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý jáne joiý jónindegi memlekettik júiesin damytýǵa jáne nyǵaitýǵa belsendi qatysqany jáne Qazaqstan Respýblikasy tynys tirshiliginiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý salasyndaǵy tabystary úshin óńirlik Tótenshe jaǵdailar departamenti bastyǵynyń Qurmet gramotasyn, Tótenshe jaǵdailar ministri atynan «Qazqutqarý –2022», «Jer –2021» keshendi taktikalyq oqý-jattyǵýǵa belsendi qatysqany úshin gramota, odan ózge de alǵys hattar, basqa da madaqhattar aldym.
