حالىق دٸني نەمەسە باسقا دا سۇراقتار مەن كەز كەلگەن ٸستٸڭ شەشٸمٸندە "مولدەكە, سٸز نە دەيسٸز?", – دەپ مولداعا جٷگٸنەتٸن. ول بولسا, كەز-كەلگەن مەسەلەنٸ دانالىقپەن زەردەلەپ, ەر نەرسەنٸ ٶز ورنىنا قويىپ بەرەتٸن-دٸ. بۇل دەگەنٸڭٸز, يمامنىڭ اسقاق ابىرويىنىڭ كٶرٸنٸسٸ ەدٸ. قازاقتىڭ اتىن ەلەمگە ەيگٸلٸ ەتكەن اباي اتامىز بٸلٸمدٸ كٸمنەن الىپ ەدٸ? ەرينە, موللادان الدى. ەكەسٸ العاشىندا سەمەيدەگٸ عابدۇلجاپپار دەگەن تاتار مولداعا بەرەدٸ. ارتىنان بۇدان شىعارىپ, احمەت ريزا دەگەن مولداعا تاپسىرعان. ەكەۋٸ دە مەشٸتتە يمامدىق قىلاتىن. اباي اتامىز بولسىن, باسقا دا زييالىلارىمىزدىڭ كٶپشٸلٸگٸ مەشٸتتٸڭ جانىنداعى شاعىن عانا مەدرەسەلەردە بٸلٸم العان.
ال بٷگٸن شە? قازٸرگٸ قوعامدا يمامنىڭ الاتىن ورنى قانداي? ەرينە, كەڭەستٸك كەزەڭمەن سالىستىرا المايمىز. يمامعا دەگەن ازدا بولسىن قۇرمەت بار. الايدا, سول بٸر كەزدٸڭ سارقىندارى قالعاننان با, ەلدە يمامدارىمىز وسىنشالىقتى قۇرمەتكە لايىقتاۋ بولماعاننان با, ەيتەۋٸر, كەيدە كٶڭٸلگە كٶلەڭكە تٷسٸرەتٸن كٶرٸنٸستەر كەزدەسٸپ جاتادى.
ال, ودان بۇرىنعى دەۋٸردە شە? ودان ەلٸ دە بولسا الىستاۋ سيياقتى. بٸز مولدانى قاشان ٸزدەيمٸز?
يمام – كەمەڭگەر كەڭەسشٸ, قينالعانعا قامقور, جۇرتقا جاناشىر, ٷلكەنگە ٸنٸ, كٸشٸگە اعا, شەكٸرتكە ۇلاعاتتى ۇستاز ەدٸ. كەيٸن كەڭەستٸك كەزەڭ كەلٸپ, كٶزٸ اشىق جاندار جاپپاي جازاعا ۇشىراپ, امان قالعاندارىنىڭ مٸندەتتەرٸ مەملەكەتتٸك قاۋلىلارمەن بەلگٸلەنٸپ, شەنەۋنٸكتەردٸڭ باقىلاۋىندا بولدى. ولاردىڭ بار قىزمەتٸ يسلام دٸنٸنٸڭ جٶن-جورالعىلارىن اتقارۋشى رەتٸندە عانا كٶرٸنٸپ, دٸني ەركٸندٸككە شەكتەۋ قويىلدى. شەكتەۋ تەك مولدالارعا عانا قويىلعان جوق, سونىمەن بٸرگە جالپى جۇرتتىڭ دٸني رەسٸمدەردٸ اتقارۋ مەن قۇلشىلىق قىلۋىنا تىيىم سالىندى. ول ازداي, بارلىق قۇرمەتكە لايىق يمام-مولدالاردىڭ ارتىنان قىڭىر-قيسىق ماقالدار مەن ەنگٸمەلەر شىعارىلدى. "دٷمشە مولدا – دٸن بۇزار", "اڭقاۋ ەلگە – ارامزا مولدا", "نادان مولدا ناماز قوي", "ساۋاتسىز مولدانىڭ سەلدەسٸ ٷلكەن", "سوپى سۇمنان شىعادى" سىندى سٶزدەر ارقىلى مولدالارعا قارسى ٷگٸت پەن ولاردىڭ ابىرويىنا نۇقسان كەلتٸرۋدٸ كٶزدەدٸ. بۇلاقتىڭ كٶزٸ بٸتسە, سۋ تارتىلاتىنى سەكٸلدٸ, حالىققا رۋحاني ازىق پەن جاقسىلىققا شاقىرىپ, جاماندىقتان تىيىپ جٷرگەن جاناشىر جاندارعا دەگەن كٶزقاراستى ٶزگەرتۋدەگٸ ماقسات, حالىقتى دٸننەن الشاقتاتىپ, سول ارقىلى رۋحتى ەلسٸرەتۋ ەدٸ.
ال بٷگٸن شە? قازٸرگٸ قوعامدا يمامنىڭ الاتىن ورنى قانداي? ەرينە, كەڭەستٸك كەزەڭمەن سالىستىرا المايمىز. يمامعا دەگەن ازدا بولسىن قۇرمەت بار. الايدا, سول بٸر كەزدٸڭ سارقىندارى قالعاننان با, ەلدە يمامدارىمىز وسىنشالىقتى قۇرمەتكە لايىقتاۋ بولماعاننان با, ەيتەۋٸر, كەيدە كٶڭٸلگە كٶلەڭكە تٷسٸرەتٸن كٶرٸنٸستەر كەزدەسٸپ جاتادى. ال, ودان بۇرىنعى دەۋٸردە شە? ودان ەلٸ دە بولسا الىستاۋ سيياقتى. بٸز مولدانى قاشان ٸزدەيمٸز? اقىن مۇحامەدجان تازابەكوۆ ايتقانداي:
بۇل قازاققا يمام مەن يمان كەرەك,
كٸسٸ ٶلگەندە نەمەسە تٷس كٶرگەندە.
نەمەسە جاڭا تۋعان شارانانىڭ قۇلاعىنا ازان ايتىپ, ات قويۋ, نەكەلەسۋ كەزٸندە مولدا كەرەك. تٸپتٸ, كەيبٸر باۋىرلارىمىز جاقىنى دٷنيەدەن وزعاندا جانازاسىن شىعارۋعا يمامدى شاقىرعانىمەن, ٶز بٸلگەنٸن جاساعىسى كەلەدٸ. شاريعاتقا قارسى ەكەنٸن ايتقىسى كەلگەنٸمەن, «مولدەكە, اقىيەسٸ بٸز – ٶزٸمٸز بٸلەمٸز. سٸز جانازاسىن شىعارساڭىز بولدى» دەگەندەي سىڭاي تانىتىپ جاتادى. «بٸزدٸڭ دە اتالارىمىز قاجى بولعان, بٸز دە بٸر نەرسەنٸ بٸلەمٸز» دەپ شاريعات تۋراسىندا يمامعا اقىل ايتقىسى كەلەتٸندەر دە كەزدەسٸپ قالىپ جاتادى. وسىندايدا الاشتىڭ اياۋلى پەرزەنتٸنٸڭ بٸرٸ مٸرجاقىپ دۋلاتۇلىنىڭ:
ەيتەۋٸر, اتا-بابام مۇسىلمان دەپ,
دٷرمەكتٸ قوياتۇعىن كەلدٸ كەزٸڭ, – دەگەن اسىل سٶزٸ ەرٸكسٸز ەسكە ورالادى. «كەڭەسٸپ پٸشٸلگەن تون كەلتە بولماس». اتالارىمىزدان قاعيدا. ٶيتكەنٸ ولار دٸنگە قاتىستى بولسىن, مەيلٸ باسقا دا تٷيٸندٸ مەسەلەدە اقساقالدى ابىزبەن, ەل سىيلاعان مولدامەن كەڭەسٸپ شەشەتٸن ەدٸ. شاريعاتقا كەلگەندە مولدانىڭ سٶزٸنە قۇلاق اساتىن. ال بٷگٸندە كەڭەستٸ قالتالى جاننان سۇراۋ, سونىڭ دەگەنٸنە «لەپباي» دەپ باس شۇلعىپ تۇرۋ ەدەتكە اينالىپ بارا جاتقانداي. ەرينە, كٶپكە توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز. يمام-مولدالارىمىزدان دا كەڭەس الىپ, كٶڭٸلدەرٸ تولىپ جٷرگەن جاندار دا جەتەرلٸك. دەيتۇرعانمەن, يمامدى اس بەرگەندە قۇران وقىتۋ مەن جانازا شىعارۋ ٷشٸن عانا كەرەك قىلاتىندار از ەمەس مىنا قوعامدا. سونىمەن بٸرگە مولداعا ساداقا بەرۋ دە سالتىمىزعا اينالىپ بارادى. كەز كەلگەن ادام ساداقا بەرگەن كەزدە وقىعان قۇران, جاساعان دۇعاسى قابىل بولسىن دەگەن نيەتتە بولاتىنى راس. كەيدە ساداقانى بەرٸپ تۇرىپ, ارتىنشا سونى ٶزٸمٸز سٶز قىلىپ جاتاتىنىمىز قىزىق.
بٸزدٸڭ اتا-اپالارىمىز نە ٷشٸن يمامداردى سونشالىقتى قادٸرلەپ, ٶزدەرٸنە ٷلگٸ تۇتتى ەكەن? ونىڭ سىرى مىنادا تەرٸزدٸ. جالپى, حالىقتىڭ ساناسىندا يمامدى باسقا قىزمەتكەرلەردەن ەرەكشەلەيتٸن بٸرنەشە سيپات بار.
بەلكٸم سونى تانىپ, سول سەبەپتٸ دە يمامنىڭ الدىنا شىقپاعان بولار.
يمام قوعامداعى ادامداردىڭ جٷرەكتەرٸندە قاسيەتتٸ سانالاتىن دٸني مەكەمەنٸ باسقارادى. ول اللانىڭ ٷيٸ – مەشٸت! ادامدار مەشٸتكە كەلگەن كەزدە ساۋاپقا يە بولارمىز دەگەن نيەتپەن يمامعا باعىنىشتى سىڭاي بايقاتادى. يمام ادامداردىڭ جٷرەكتەرٸنەن ٷلكەن رۋحاني ورىن الادى, ولار يمامعا ٷلكەن قۇرمەتپەن قارايدى. ايتاتىنى اللانىڭ سٶزٸ, پايعامباردىڭ حاديسٸ بولعاندىقتان, يمامنىڭ سٶزدەرٸ قاشاندا قاسيەتتٸ كٶرٸنەدٸ. ونىڭ ايتقانىن ورىنداۋ مەن ٸستەرٸن قايتالاۋ ارقىلى اللاعا جاقىندايمىز دەپ سەنەدٸ. ادامداردىڭ كٶبٸسٸ باستارىنا بٸر قيىنشىلىق تٷسسە, جەردەم ٸزدەپ مەشٸتتەگٸ يمامعا بارادى. كٶپتەگەن ادامدار يمام جٷرگەن جەردە بەرەكەت بولادى دەپ سەنەدٸ, سوندىقتان ونىڭ ٶزدەرٸنٸڭ ٷيلەرٸنە كەلۋٸن, ونىمەن قول الىسۋلارىن, ونىڭ دۇعاسىنا يە بولعاندارىن ماقتان تۇتادى. كٶپشٸلٸك يمام قاتىسقان ەر جيىن وڭدى بولادى دەپ سەنەدٸ, سول سەبەپتەن دٷنيەگە نەرەستە كەلسە, جاس جۇبايلار نەكەلەسسە, حاتىم جاساسا, بٸرەۋ دٷنيەدەن قايتسا مٸندەتتٸ تٷردە ونىڭ قاتىسۋىن كٷتەدٸ. يمام كەشٸگٸپ جاتسا, ونىڭ كەلۋٸن كٷتكەن تٷردە رەسٸمنٸڭ اتقارىلۋىن دا كەشٸكتٸرەدٸ.
يمام وسىنداي قاسيەتتەرٸمەن دە ادامداردىڭ اراسىندا ارداقتى سانالاتىن شىعار, بەلكٸم! ەلبەتتە, يمام دا ادامداردىڭ ٶزٸنە شىنايى كٶرسەتٸپ جاتقان قۇرمەتٸن جەكە باسىنىڭ دٷنيەلٸك پايداسىنا اينالدىرماي, كەرٸسٸنشە, ادامزاتتىڭ دٷنيە-اقىرەتتٸك باقىتى ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸن سالۋى كەرەك. يمامنىڭ ادامداردان قالايتىنى ساداقا ەمەس, ولاردىڭ تۋرا جولعا كەلۋٸن تٸلەۋٸ. ادامداردىڭ دٷنيەگە كەلۋ سەبەبٸ مەن ٶمٸر سٷرۋ ماقساتىن جەتكٸزۋٸ ٷشٸن, ولارعا شىنايى جاناشىرلىقپەن قاراۋى, وسى ارقىلى يسلامدى تانىتۋى يمامنىڭ باستى مٸندەتٸ. ەگەر يمام بۇل ٸستەردٸ اتقارماسا, ادامداردىڭ قۇقىنا زۇلىمدىق قىلعان بولادى. سول سەبەپتٸ دە, يمامدارعا تٷسٸنٸكپەن قاراپ, ولارعا قولدان كەلگەنٸنشە قۇرمەت كٶرسەتۋ ەر ادامنىڭ ٶز ەنشٸسٸندە.
ارداق نٷسٸپحانۇلى,
تالدىقورعان ٶڭٸرٸندەگٸ ورتالىق «يمان» مەشٸتٸنٸڭ نايب يمامى
