يانۋش كورچاكتىڭ تەلٸمٸ

يانۋش كورچاكتىڭ تەلٸمٸ
يا́نۋش كو́رچاكتىڭ شىن ەسٸمٸ ەرش حە́نريك گو́لدشميت. ول اسسيميلياتسييالانعان ەۆرەي وتباسىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1878 جىلى 22 شٸلدەدە, ۆارشاۆا قالاسىندا تۋعان.  اتاقتى پولياك پەداگوگٸ, جازۋشىسى, دەرٸگەر ەرٸ قوعام قايراتكەرٸ بولدى. قانى ەۆرەي بولعاندىقتان ەكٸنشٸ دٷنيە جٷزٸلٸك سوعىس كەزٸندە قۋعىنداۋ كٶرەدٸ. سوعىس كەزٸندە ۆارشاۆا وككۋپاتسييادا قالادى. كورچاك قول استىنداعى 200 بالامەن ۆارشاۆالىق گەتتوعا قامالادى. ونى قۇتقارىپ الۋعا تالاي ادام بارادى. بٸراق ول «ٶز بالاڭدى قالدىرمايتىن جەرگە ٶزگە بالانى قايتىپ قالدىرىپ كەتەمٸن, مۇندا ماعان جەۋتەڭدەپ ەكٸ جٷز بالا وتىر» دەپ, گەتتودان قاشۋدان باس تارتادى. 1942 جىلى ونى بالالارمەن قوسىپ ترەبلينكاعا ەكەلەدٸ. بالالاردى گاز تولى كامەراعا ۋلاپ ٶلتٸرەدٸ. سوندا نەمٸس ەسكەريٸ: «مەن سٸزدٸڭ ەرتەگٸلەرٸڭٸزدٸ تىڭداپ ٶسٸپ ەدٸم, سٸزدٸ امان الىپ قالايىن» دەپ ٶز كٶمەگٸن ۇسىنادى. كورچاك: «بالالارمەن بٸرگە بوساتاسىز با?» دەپ سۇرايدى. نەمٸستەن جوق دەگەن جاۋاپ العان سوڭ: «ادامنىڭ بەرٸ وڭباعان ەمەس» دەپ گازدى كامەراعا 200 بالاسىن ٶزٸ باستاپ كٸرەدٸ. 1942 جىلى 6 تامىز كٷنٸ يانۋش كورچاك 200 بالامەن بٸرگە ترەبلينكادا فاشيستەردٸڭ قولىنان كٶز جۇمدى.
بٸراق ول «ٶز بالاڭدى قالدىرمايتىن جەرگە ٶزگە بالانى قايتىپ قالدىرىپ كەتەمٸن, مۇندا ماعان جەۋتەڭدەپ ەكٸ جٷز بالا وتىر» دەپ, گەتتودان قاشۋدان باس تارتادى.

اتا-انانىڭ ون پارىزى

[caption id="attachment_10154" align="alignright" width="255"]
IMGP8686
IMGP8686
قۋىرشاق تەاترىنان كٶرٸنٸس[/caption]

1. بالاڭىز ٶزٸڭٸز سيياقتى نەمەسە سٸز كٷتكەندەي بولادى دەپ ٷمٸتتەنبەگەن ابزال. وعان سٸزدٸڭ ەلەسٸڭٸز بولۋعا ەمەس, ٶزٸن تابۋعا كٶمەكتەسٸڭٸز.

2. بالاڭىز ٷشٸن ٸستەگەن ەر ٸسٸڭٸزگە اقى سۇراۋ ەبەستٸك. سٸز وعان ٶمٸر بەردٸڭٸز. بۇنىڭ قارىمتاسىن قالاي قايتارۋعا بولادى? ول ٶز بالاسىنا ٶمٸر بەرەدٸ. نەمەرەڭٸز شٶبەرە سٷيدٸرەدٸ. وسىدان ارتىق قانداي العىس بولۋى مٷمكٸن?

3. قارتايعاندا جالعىز نان جەگٸڭٸز كەلمەسە, ٶز اشۋىڭىزدى بالادان الماڭىز. نە ەكسەڭٸز, سونى وراتىنىڭىزدى ۇمىتپاعايسىز.

4. ونىڭ قيىندىعىنا مۇرىن شٷيٸرٸپ قاراماڭىز. ٶمٸر ادامنىڭ كٷش-قۋاتىنا ساي سىنايدى. ونىڭ قيىندىعى دا ول ٷشٸن اۋىر ەكەنٸن تٷسٸنۋگە تىرىسىڭىز. ٶيتكەنٸ, ونىڭ بۇل ٶمٸردەن العان تەجٸريبەسٸ ەلٸ ازداۋ.

5. ەشقاشان كەمسٸتٸپ, قورلاماڭىز!

6. ٶمٸردەگٸ ەڭ ماڭىزدى كەزدەسۋ بالاڭىزبەن كەزدەسۋ ەكەنٸن ەستە ەستەن شىعارماڭىز. ولارعا مەن بەرٸپ جٷرٸڭٸز. ٶز بالاڭىزدىڭ بويىندا كٸم بارىن ەشقاشان جەتە تٷسٸنبەۋٸڭٸز مٷمكٸن.

7. ەگەر بالاڭىز ٷشٸن جاسالار ٸس قولىڭىزدان كەلمەسە, ٶزٸڭٸزدٸ جەگٸدەي جەي بەرمەڭٸز. ەگەر قولىڭىزدان كەلٸپ تۇرىپ ٸستەمەسەڭٸز, وندا جانىڭىز جاي تاپپاسىن. ەستە ساقتاڭىز! ەگەر بالا ٷشٸن نە نەرسەنٸ دە تۇتاس ٸستەمەسەڭٸز, وندا ەشنەرسە ٸستەمەگەنٸڭٸز.

8. بالا – بٷكٸل ٶمٸرٸڭە يەلٸك ەتەتٸن وزبىر كٷش دەپ قاراماڭىز, ول تەك قان مەن تەننەن جارالاتىن قۇبىلىس ەمەس. بالا باعالى قۇندىلىق. ونى ٶمٸردٸڭ ٶزٸ سىيعا تارتتى. سٸز ونى باعىپ, بويىنداعى دارىن وتىن جاعۋشى عاناسىز. انا مەن ەكەنٸڭ ورتاسىندا «بٸزدٸڭ» ەمەس, «ٶز» بالاسى ٶسەدٸ. ونىڭ جانى اماناتقا عانا بەرٸلگەن.

9. ٶزگەنٸڭ بالاسىن دا جاقسى كٶرە بٸلۋ كەرەك. ەشقاشان بٶتەن بالاعا ٶز بالاڭىزعا تٸلەمەگەندٸ جاساماڭىز.

10. ٶز بالاڭىزدى دارىنسىز, باقىتسىز, ەرەسەك بولسا دا جاقسى كٶرٸڭٸز. ونىمەن ەڭگٸمەلەسكەندە قۋانا بٸلٸڭٸز. ٶيتكەنٸ, سٸزدٸڭ بالاڭىز بولسا, سونىڭ ٶزٸ – مەرەكە.

اۋدارعان شىنار