Ieginde saqaly, ústinde kóstemi, basynda taqiiasy bar alpystan asyp, jetpisti eńserip qalǵan aqsaqal qaltasynan ámiianyn alyp, qolyma aqsha ustatyp, «baqytty bol balam» dep tilegin bildirdi.
Basqa qariialarda qalys qalmady. Bereke birligi jarasqan, úlkender osylai sol kezdegi shaharymyzdaǵy ortalyq «Aǵash meshit» aldynda jii bas qosatyn. Qulshylyq úiine kómegin aiamaǵan, qalamyzdaǵy «qazaq aýyly» atalyp ketken aýdanda el arasynda bedeli bar Kenjebai atty qariia turdy.
Bir kúni aqsaqaldyń úiinde qonaqta bolyp, qazaqtyń basyna túsken qiyn kezeńderdi basynan ótkergen ata-ájelerdiń nasihatyn tyńdap, jiyn sońynda atamnyń nusqaýymen «Fatiha», «Yqylas» súrelerin oqyp, igi jaqsylardyń aq batasyn alyp, úige qaittym. Buryńǵy «Krasnoarmeiskaia» qazir ÁsetNaimanbaiuly kóshesindegi aǵash úidiń janynan ótip bara jatqanda atam Allabergen qajy «osy úide Hakim-haziret degen úlken ǵulama, meshitimizde uzaq jyldar bas imam bolǵan abyz aqsaqal turǵan dedi.
Ata! Ol kisi kim? Degen suraǵyma «Hákim Omaruly óte bedeldi, bilimdi din qairatkeri edi. 1948 jyldan ómiriniń sońyna deiin 26 jyl Semei qalasyndaǵy Bir munaraly "Aǵash meshitiniń" bas imamy bolǵan, asyl dinimizdi qylyshynan qan tamǵan keńestik zamanda el arasynda nasihattap, sanaly ǵumyryn haq jolyna arnaǵan.
Ol Ekinshi dúniejúzilik soǵysqa qatysyp, qolyna qarý alyp, elin, jerin jaýdan qorǵaǵan batyr bolǵan kisi balam. Úide arab tilindegi kóp kitaptardy kórdiń ǵoi. Mine Hakim atań sol arab, parsy, kóne túrik, shaǵatai tilderin jetik bilip qana qoimai, qaǵaz betine túsirgen tamasha aýdarmashy bolǵan. Shet tildi bilgendikten halyqaralyq konferentsiialarǵa qatysyp baiandamalar jasaǵan. «Din — apiyn» degen uranmen haq dinge jala jabýshylarmen ashyq kúresip, daq túsirmei, islamnyń dushpandarymen arystansha alysyp únemi qarsy pikirin BAQ-na maqala jazyp qaisarlyq tanytqan, aqiqat joldan ainymai, senimine berik din janashyry bolǵan tulǵa» dep ǵulama-ǵalym jaily áńgimesin jalǵastyryp, «Olardyń halyq úshin, din úshin jasaǵan ereń eńbegin umytpaýymyz kerek. Ár tustan islamnyń jaýlary balaǵyna jarmasqanda, bilimimen jaýap qaitaryp, sabyrmen jeńe bildi.
Dinge bar ǵumyryn arnaǵan jan iesiniń ómiri úlgi-ónegege toly»dep, ǵulama-ǵalym, din qairatkeri Hakim Omarulynyń ómirbaianymen tanystyǵym osylai bastalǵan edi. Bir munaraly «Aǵash» meshitinde Hakim haziretten keiin uzaq jyl bas imam bolǵan atam asyl dinimizdi nasihattaýǵa bar kúsh jigerin, bilimin arnaǵan jandardy únemi jyly yqylaspen eske alyp, ómiriniń sońyna deiin olardyń ólsheýsiz eńbegin jamaǵatqa nasihat etip jetkizip otyrdy.
Iá «jaqsynyń aty ólmeidi qashanda». Qazaq «uiada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» deidi. Hakim –hazrettiń atasy Qosdáýlet qajy Kókshetaý óńirinde ómir súrgen. 19-ǵasyrdyń aiaǵynda alǵashqylardyń biri bolyp, medrese salyp, eldiń saýatyn ashýǵa kóp kúsh jumsady.
Tekti áýlettiń jalǵasy bolyp 1906 jyly Býrabaidyń baýraiynda atasy Qosdáýlettiń aýylynda Hakim Omaruly dúniege keledi. Aldymen Omardyń uly atasynyń medresesinen bilim alyp, Kókshetaýdaǵy orys mektebinde oqýyn jalǵastyrady. Halyq jaýynyń balasy bolǵandyqtan tar jol taiǵaq keship, biraq muratynan taimai, haq dinge erekshe kóńili aýyp, halyq arasynda durys nasihattalýyna nazar aýdarady. Bilimdiligi men shariatty jetik meńgergeniniń arqasynda sol kezdegi Sovet odaǵy kezindegi jalǵyz Buhara qalasyndaǵy «Mir Arab» medresesiniń Hákim-hazretti memlekettik emtihan komissiiasynyń turaqty múshesi etip sailaǵan. sondai-aq Qazaqstan boiynsha meshitter jumysyn baqylaityn reviziia komitetiniń tóraǵasy bolyp adal qyzmet atqardy. Osy eki qyzmetti 26 jyl boiy abyroimen atqardy. Ol qoǵamdyq qyzmetkede ásirese beibitshilik qorǵaýdyń búkilálemdik qozǵalysyna atsalysqan eńbegi de zor. 1956 jyly Úndistan astanasy Deli qalasynda ádemdik beibitshilikti qorǵaý qarýsyzdandyrý týraly kongreske Orta Aziiadan tek Semeiden Hakim Omarulymen sol kezdegi Bas múfti Ziiaýdin Babahanov qatysýǵa ruqsat aldy. Bul Hakim aqsaqaldyń biliminiń joǵary, el arasynda abyroily ekenin kórsetse kerek. Tipti elimizge shyǵys elderinen keletin delegattardy kútip alý, shyǵaryp salý kezinde Hakimdi Semeiden arnaiy Almatyǵa shaqyrtyp, aldyryp otyrǵan eken.
Ol qarapaiym ómir súrip, aq joldan ainymai, asyl dinimizdiń adal qyzmetshisi boldy. Ómiriniń sońyna deiin shariat jolyn berik ustanyp, aqiqattan alystamady. Óziniń ósietinde: "Meniń basyma kirpishten, ne aǵash, ne temirden sharbaq tal soqtyrylmaýyn tapsyramyn. Buǵan shariǵattan ruqsat joq. Uzatyp dálelin jazýdyń qajeti joq. Atymyz jazylyp belgige tas qoiylsa boldy. Onyń ruqsaty bar. Bálenge-túgenge istelipti dep olardan úlgi almańyzdar" dep amanat etip qaldyrdy.
Hakim –haziret Omaruly 1974 jyly Tashkent qalasynda imam ál-Býharidiń 1200 jyldyq mereitoiyna arnalǵan halyqaralyq konferentsiiaǵa baiandama jasaýǵa daiyndalady. Biraq jaratýshynyń qalaýymen ol kúnge jete almai, 2-shi tamyz kúni bul dúniemen qoshtasady. Belgili din qairatkeri, uzaq jyldar Semei qalasynda Bir munaraly "Aǵash" meshitiniń bas imamy bolǵan, el aýzynda Hákim-haziret atanyp, sanaly ǵumyryn haq dindi nasihattaýǵa arnaǵan ǵulama-ǵalymnyń esimi, izgi jolyda esh umytylmaq emes.
P/S: Ulystyń uly kúni Semei shaharynyń Dalnyi aýdanynda qurylysy 2019 jyly bastalǵan bir top kásipkerlerdiń qarajatyna 400 adamǵa arnalǵan meshit jáne 40 balaǵa daiyndalǵan jatyp oqityn qaiyrymdylyq mekemesi boi kóterdi. Olar úshin jataqhana, ashana, oqý bólmeleri qarastyrylǵan. Meshitke Hakim Haziret Omarulynyń aty berildi. Medrsede jasóspirimder bilim alyp, bolashaqta qurandy tolyq jatqa biletin qarilardy daiyndaý kózdelingen. Igi sharaǵa Bas múftii Naýryzbai qajy Taǵanuly, Semei qalasynyń bas imamy Asqar Ábitaiuly, Hakim Omarulynyń urpaqtary, ziialy qaýym ókilderi qatysty.
Qýanysh RAHMETOLLAULY
