Ákeniń sózine kelispese de, ul da qyz da onyń sózinen shyqpaidy. Qazybek Taýasarulynyń kitabyn birneshe ret oqydym. Sonda otbasynyń tárbiesi, qazaqtyń tegi jaqsy jazylǵan. Qazir otbasylyq tárbie qurydy.
Keńes úkimeti bizge áke-shesheni tyńdamaýǵa úiretti. Sodan áli retke kele almadyq. Aldymen, tilimiz buzyldy.
Odan keiin atadan balaǵa deiingi tárbie buzyldy. Atasy turyp, balasy sóileitin boldyq.
Ákesi turyp, qyzy birinshi bolyp dastarhannan as ishe beredi. Jeke basyńnyń quqyǵy bar dep úirettik. Adamdyq quqyq dep, qazaqtyń dástúrli quqyǵynan aiyrylyp qaldyq. Áke-shesheniń betinen alatyn jaman ádet taptyq.
Aqsaqaldy syilamai, aldymen ákimge sóz beretin, bata bergizetin boldyq. Jiyn toida kóp bolamyn. 80-90 jastaǵy aqsaqal turady. Al birinshi ákimge sóz beredi.
Tórde shal otyrady, ákim keshigip keledi, shal ornyn berip tómen yǵysady. Nege? Qazaqtyń úlkendi syilaý deitin uly qasieti ólgen. Abylai han kirip kelgende, han basymen ol Tóle, Qazybek, Áiteke biden tómen otyrady. «Tór sizderkidi» deidi han basymen. Osy dástúr buzyldy.
Keide shaldardyń da qadiri qashty ma deimin.
Ákimge jalpaqtap, jaǵympazdanyp, teksizdikti aldymen ózderi bastap bere me deimin.
Áitpese, jap jas ákim shaldyń ornyn tartyp almaidy ǵoi. Prezidenttiń rýhani jańǵyraiyq degeni – osy. Ákim el maǵan qyzmet etsin dep turady. Óziniń elge qyzmet etetinin bilmeidi. Sebebi, bilim joq. Kórkem kitap oqymaidy. Kórkem kitap kisini jaqsy bolýǵa tárbieleidi. Sezimin oiatady. Kórkem minez qalyptastyrady.
Otan ottan ystyq emes
Qazir ata-analar balasyn mektepke bergende, balama tárbie berse eken dep oilaidy. Sebebi, ózderinde ondai ozyq tárbie joq. Balasyna úlgi kórsete alarlyq minez joq. Sondyqtan joqty muǵalimnen kútedi. Al muǵalim jyl saiynǵy ministrliktiń ózgertýlerinen miy ashyp júredi.
Balalarym da, nemerelerim de qazaqsha oqydy.
Olarǵa qazaqy tárbie bermesem, onda bylai sóileýge qandai haqym bar?
Keibir jazýshylar bar, ul- qyzyn orys mektebine bergen. Al ózderi «qazaq, qazaq» dep keýdesin soǵady. Olar jalǵan patriottar. Óz balasyn tárbilei almaǵan adam ultqa tárbie bere almaidy.
El súigishtik, otanshyldyq sezim degen bar. Óziniń otbasyn tastap, bala shaǵasyn jáýdiretip tastap ketken adam, erteń elin de satyp ketedi. Osyny bir jerde aityp edim, kóp adamǵa unamady. Otbasyna jaqsylyǵy jetpegen kisi otanǵa jaqsylyq jasai almaidy ǵoi. Bul – aqiqat.
«Otan ottan ystyq» dep júr jýrnalister. Qate sóz. Ony bilmester aitady. Otan ottan ystyq emes. «Oinas ottan ystyq. Qala berdi boqtan sasyq» degen qazaq atam. Otandy qushaqtai almaisyń. Qoinyna jata almaisyń.
«Otan otbasynan bastalady» degen durys.
Áielińdi syila, bala shaǵańdy tárbiele. Bul mindetiń. Kim bolsań da adam bolyp kelgendegi mindetiń – sol. Osyǵan ár otbasy kóshse, bári tamasha bolady. Ult ta, urpaq ta jaman bolmaidy.
- Jazýshy Beksultan Nurjekeevtiń
“Qala men Dala” gazetine bergen suhbatynan úzindi
(jalǵasy bar)
