Jumys sapary barysynda aýqymdy Qytai naryǵynyń tájiribesin paidalana otyryp, Túrkistan oblysynda óńdeý ónerkásibi salasynda iirilgen jipter, matalar men kilemder óndirisi men toqyma klasteriniń birlesken kásiporyndaryn qurý múmkindigi talqylandy. Sonymen qatar avtomobil jasaý, elektronika, tsifrlyq tehnologiialar, robototehnika, plastmassadan jasalǵan buiymdar plastikalyq oiynshyqtar, plastikalyq ydystar jáne taǵy basqa óndiristi damytýǵa qajetti jobalar qarastyryldy. Kólik-logistikalyq infraqurylymyn tiimdi paidalanyp, osy baǵyttaǵy jobalardy júzege asyrý jóninde usynystar berildi.
Baǵdarlama aiasynda Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy iri investitsiialyq kompaniialardyń ókilderimen kezdesip, áriptestik jóninde kelissózder júrgizdi. Sapar aiasynda aimaq basshysy Úrimshi qalasyndaǵy eń iri zaýyt-fabrikalarynyń ókilderimen kezdesti. Oblys delegatsiiasy elektromobilder shyǵaratyn 3 zaýytty aralap kórdi. Qorǵas porty, Shyńjań-Uiǵyr avtonomiialyq aýdanyndaǵy Qurlyq portynyń jumysymen tanysty.
Úrimshi qalasy – Shyńjań-Uiǵyr avtonomiialyq aýdanynyń saiasi, ekonomikalyq jáne mádeni ortalyǵy. Halyq sany 4 millionnan asady. Munda munai, toqyma jáne metallýrgiia ónerkásipteri basym. Sondai-aq Qytaidaǵy eń iri jel energiiasy ortalyǵy bolyp sanalady.
Úrimshi – ShUAR-nyń iri ónerkásip ortalyǵy, onyń jalpy aimaqtyq óniminiń 64,5% qamtamasyz etedi. Sonymen qatar aimaqtaǵy negizgi tutyný jáne bólshek saýda ortalyǵy.
Is-sapar barysynda Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldynyń Qytaidyń Tszinhýa qalasynyń Partiia komitetiniń hatshysymen kezdesýi ótti. Óz kezeginde óńir basshysy Ortalyq Aziiadaǵy biznesti keńeitýdiń jańa kókjiegi – Túrkistan óńiri arqyly ótetin «Batys Eýropa – Batys Qytai» halyqaralyq kólik dálizi álemdik naryqqa shyǵýdyń jańa múmkindikterin ashatynyn, bul rette saýdany damytýdyń áleýeti zor ekenin aitty.
Tszinhýa – Qytaidyń Chjetszian provintsiiasyndaǵy qala aimaǵy ári shyǵys Qytaidaǵy iri logistikalyq ortalyq. Saýda-sattyq, aýyr jáne jeńil ónerkásip oshaǵy. Halyq sany 80 million adamnan asady. Jalpy ishki ónim kólemi 1 trln15 mlrd AQSh dollarynan joǵary. Munda tsifrlyq ekonomikany, onlain bólshek saýdany jáne transshekaralyq elektrondyq kommertsiiany belsendi damytýda. Qytailyq jáne álemdegi halyqaralyq elektrondyq kommertsiia alpaýyttary bul óńirde ózderiniń keńseleri men qoima keshenderin qurýda. 2017 jyldan bastap Tszinhýany Ortalyq Aziiamen, Reseimen, Polshamen, Vengriiamen, Germaniiamen jáne Niderlandymen bailanystyratyn Qytai-Eýropa temirjol júk tasymalynyń mańyzy artty.
Iu – Chjetszian provintsiiasynyń Tszinhýa qalasyndaǵy okrýg. Qytaidaǵy eń iri syrtqy saýda ortalyqtarynyń biri. Halyq sany – 1 mln. 900 myń adam. Al biznes oryndarynyń sany 2 millionǵa jetedi. Mundaǵy eń tómengi jalaqy kólemi 1000 -1200 AQSh dollaryn quraidy.
Iu Qytaida «jahandyq sýpermarket» retinde belgili. Qalada álemniń 200 eli men aimaqtaryna taýar jetkizetin 2 millionnan astam shaǵyn jáne orta firmalary jumys isteidi. Naryqta 75 000 kóterme jáne bólshek saýda dúkenderi, sondai-aq onlain platforma bar. Iýdy Eýropamen bailanystyratyn júk temirjol jelisi tartylǵan. Iu júk terminalynan poiyzdar Qazaqstan, Iran, Resei, Belarýs, Polsha, Germaniia, Frantsiia, Ulybritaniia jáne Ispaniiaǵa barady.
Aimaq delegatsiiasy ataqty «Wangbing» kompaniiasynda jáne joǵary jyldamdyqty lifter jasap shyǵaratyn «Zhejiang Weite Elevator Co., Ltd.» kompaniiasynyń basshylyǵymen kezdesti. Aldaǵy ýaqytta qytailyq kompaniia Túrkistan oblysyna kelip, osyndaǵy múmkindiktermen tanysatyn boldy.
Chjetszian provintsiiasyndaǵy Túrkistan qalasyndai oblys ortalyǵy sanalatyn Hanchjoý qalasynda 13 mln. halyq turady. Jalpy ónim kólemi 200 mlrd. AQSh dollaryn quraidy. Kógaldandyrý jumystarynan kósh bastap tur.
Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy jumys sapary barysynda Chjetszian provintsiiasynyń basshylyǵymen kezdesip, eki óńirdiń saýda ainalymyn arttyrý boiynsha kelissózder júrgizdi. Osylaisha, eki eldiń delegatsiiasy ekonomika, saýda, energetika, aýyl shaýashylyǵy jáne ǵylym men tehnika, sondai-aq mádeniet pen týrizm salalarynda birlese jumys isteýge ýaǵdalasty. Saýda-sattyq bailanysty nyǵaitý týraly kelisildi. Et, un eksporttaý máselesi talqylandy. Sonymen qatar oblys ákimi bastaǵan delegatsiia toqyma ónerkásibi, tamshylatyp sýarý qondyrǵylaryn óndiretin, jańartylatyn energiia kózderi salasyndaǵy Qytai kompaniialarynyń basshylyǵymen birqatar mańyzdy kezdesýler ótkizdi.
Álemge áigili «Alibaba Group» kompaniiasynyń basshylyǵymen kezdesken Túrkistan oblysynyń delegatsiiasy halyqaralyq saýda platformasyna shyǵarý úshin Túrkistan oblysynda shyǵarylatyn ónimderge qoiylar talaptardy naqtylap, aldaǵy birlesken jumystardy talqylady.
Túrkistan qalasyn sandyq tehnologiialar arqyly (Smart city) aqyldy qalaǵa ainaldyrý baǵyty boiynsha kelissózder júrgizildi. Qaýipsizdik pen jailylyq «aqyldy qalany» damytýdyń negizgi sharty. Beinekameralar, smart tehnologiialar óndirisi boiynsha «Hikvision Group» kompaniiasynyń vitse-prezidenti Iao Tszinmen kezdesip, kompaniianyń kórme zalyn aralady.
Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy bastaǵan delegatsiia Qytaida ótken Ortalyq Aziia saýda forýmyna qatysty. Oblys basshysy óńiraralyq kooperatsiiany damytýdyń joldarymen tanystyrdy.
Darhan Satybaldy bastaǵan Túrkistan oblysynyń delegatsiiasy Hanchjoýdaǵy Halyqaralyq saýdany yntalandyrý komitetiniń (CCIT) tóraǵasy Chjan Hýnbin myrzamen kezdesti. Sondai-aq onda ótken saýda-investitsiialyq seminarǵa qatysty. Hanchjoý – Qytaidyń Chjetszian provintsiiasynyń astanasy, ejelgi dáýirde salynǵan jáne Beijińnen bastaý alatyn keme júretin úlken kanaldyń eń ońtústik aýmaǵynda ornalasqan qala. Halyq sany 12 millionǵa jýyq (11 936 010 adam). Alpaýyt kompaniialar ornalasqan Qytaidyń eń iri elektrondyq saýda ortalyǵy. 2022 jyly eksport kólemi 101,3 milliard iýandy (14,73 milliard dollar) qurap, qaladaǵy transshekaralyq elektrondy saýda saýdagerleriniń sany 100 myńnan asqan.
«Qytaidyń sheteldegi ónerkásiptik damý qaýymdastyǵy» Qytai men Qazaqstan yntymaqtastyǵy mehanizminde belsendi ról atqaryp, jaqsy nátijeler kórsetýde. Qazaqstan-Qytai yntymaqtastyǵy aiasynda ekonomikanyń basym salalarynda jalpy quny 21 milliard AQSh dollaryn quraityn 52 negizgi joba júzege asyryldy, atap aitqanda, jańartylatyn energiia kózderi, agrobiznes, taý-ken jáne balqytý kompaniialary, mashina jasaý jáne taǵy basqa salalar bar. Qytailyqtarǵa Túrkistan oblysy jańartylatyn energiia kózderi men kún elektr stantsiialaryn salý salasyndaǵy jobalardy júzege asyrýǵa eń qolaily óńirlerdiń biri ekeni aityldy. Oblysta kún sáýlesiniń jyldyq uzaqtyǵy 3000 saǵattan asady.
Oblys delegatsiiasy jumys saparyn Beijińde jalǵastyrdy. Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy Qytaidyń sheteldegi ónerkásiptik damý qaýymdastyǵy bas hatshysynyń orynbasary Van Kevenmen kezdesti. Álemde kún sáýlesi men jelden energiia óndirýden kósh bastap keletin iri kompaniia jetekshilerimen kezdesip, birqatar mańyzdy jobalardy talqylady.
Sondai-aq Túrkistanda jumysyn toqtatqan «Golden Camel Group LTD» kompaniiasynyń basshylyǵymen kezdesip, qurǵatylǵan túie sútin shyǵarý istin qaita jańǵyrtý boiynsha kelissózder júrgizdi. Túrkistan oblysy delegatsiiasynyń issapary ári qarai jalǵasýda. Nátijesi boiynsha Qytaidyń bai tájiribesi negizinde Túrkistan óńirinde jergilikti kásipkerlerdiń qoldaýymen aldaǵy ýaqytta birneshe zaýyt-fabrikalar jumys isteidi degen jospar bar.
