Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetinde jas túrkitanýshylar men bilim alyp jatqan jastarǵa arnalǵan «Neotürk: ǵasyrlar men tehnologiialar toǵysynda» atty halyqaralyq ǵylymi konferentsiia ótti, dep habarlaidy Dalanews.kz
QazUÝ men Halyqaralyq túrki mádenieti men murasy qory birlese uiymdastyrǵan is-shara túrki halyqtarynyń tili, tarihy men mádenietin zertteý salasyna jas ǵalymdardy jumyldyrýǵa baǵyttalǵan.
Aýqymdy jiynǵa Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Basqarma Tóraǵasy – Rektor Janseiit Túimebaev, Halyqaralyq túrki mádenieti men murasy qorynyń prezidenti, memleket jáne qoǵam qairatkeri Aqtoty Raiymqulova, A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory Anar Fazyljan, Túrkiia Respýblikasynyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýldyǵynyń bilim jónindegi keńesshisi Aihan Korkmaz, shetelden kelgen ǵalym-sarapshylar, ǴZI basshylary, jas zertteýshiler men stýdentter jinaldy.
Konferentsiia barysynda QazUÝ-dyń filologiia fakýltetinde akademik, kórnekti ǵalym, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri Ábdýáli Qaidar atyndaǵy Halyqaralyq túrki mádenieti jáne murasy ortalyǵy saltanatty túrde ashyldy.
Atalǵan ortalyqta stýdentter ózderiniń zertteý jumystaryn júrgizip qana qoimai, halyqaralyq jobalarmen ainalysýǵa múmkindik alady. Sonymen qatar akademiialyq utqyrlyq baǵdarlamasy arqyly túrkitanýshy ǵalymdar ortalyqqa kelip, tájiribelerimen bólisedi. Buǵan qosa, QazUÝ stýdentteri sheteldik ýniversitetterde taǵylymdamadan óte alady.
Jiyndy QazUÝ basshysy Janseiit Túimebaev ashyp, túrki halyqtary arasyndaǵy bailanysty jandandyrý baǵytynda ýniversitette júrgizilip jatqan jumystar jóninde aqparat berdi.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq quryltaidyń tórtinshi otyrysynda sóilegen sózinde: «Biz ǵylymdy damytý, sonyń ishinde qoldanbaly zertteýler júrgizý úshin kóp jumys istep jatyrmyz. Tarihymyzdyń ár belesi bizge bólinýdi emes – birigýdi, qiratýdy emes – jasampaz bolýdy úiretip keledi. Tarihi-mádeni muramyzdy HHI ǵasyrǵa sai jańǵyrtyp, júieli túrde dáripteýimiz qajet», – dep atap ótti. Ýniversitet túrki álemindegi rýhaniiat, bilim, ǵylym salalaryn damytýǵa belsendi atsalysýda. Jyl saiyn túrkitanýshylardyń halyqaralyq kongresi ótip keledi. Búginde oqý ordasynda Túrkologiia jáne til teoriiasy kafedrasy tabysty jumys isteidi. QazUÝ bazasynda Túrkitaný jáne altaitaný ǵylymi-zertteý institýty qurylǵan. Ǵylym men mádeniet qatar damyp jatqan búgingi zamanda bizge jańa oilar men tyń kózqarastar qajet. Bul rette jas túrkitanýshy ǵalymdarǵa úlken jaýapkershilik júktelýde. Túrki áleminiń bai murasyn búgingi kún turǵysynan zertteý – ótkenimizdi ǵana taný emes, bolashaqqa baǵyt-baǵdar usyný», – dedi rektor.
Óz kezeginde Halyqaralyq túrki mádenieti men murasy qorynyń prezidenti Aqtoty Raiymqulova túrki halyqtarynyń birligin nyǵaitý maqsatynda mádeni jáne rýhani baǵyttaǵy jumystardy jandandyrý qajet ekenin atap ótti.
«Jas urpaqqa sapaly bilim, sanaly tárbie, laiyqty múmkindik berý – barshamyzdyń ortaq boryshymyz. Óskeleń urpaqtyń armany bolashaqtyń baǵytyn aiqyndaidy. Búgingi halyqaralyq jas túrkitanýshylar konferentsiiasy dál osy mańyzdy taqyryp tóńireginde ushqyr oi qozǵap, tereń talqylaýǵa jol ashpaq. HHI ǵasyr – ózara yqpaldastyq pen rýhani jaqyndasý ǵasyry. Eýraziia keńistigi san túrli mádenietter toǵysqan, tereń tarih pen taǵylymdy tájiribe jinaqtalǵan óńir. Al túrki halyqtary osy keńistikte ǵasyrlar boiy bir-birimen taǵdyrlas, tildes, mádeniettes bolyp kelgen. Búginde túrki áleminiń biregeiligi men yntymaqtastyǵy burynǵydan da mańyzdy bola tústi. Bul birlik tek ortaq tarih pen tilge ǵana emes, ortaq bolashaqqa degen senimge de negizdelýi tiis», – dedi Aqtoty Rahmetollaqyzy.
Sonymen qatar halyqaralyq sharada Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory Anar Fazyljan, Túrkiia Respýblikasynyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýldyǵynyń bilim jónindegi keńesshisi Aihan Korkmaz, filologiia ǵylymynyń doktory, professor, Túrkitaný jáne til teoriiasy kafedrasynyń meńgerýshisi Raýshangúl Avakova, QMDB Islam ǵylymi-zertteý institýtynyń direktory Tóráli Qydyr jáne t.b. ǵalymdar sóz sóiledi.
Ǵylymi konferentsiia aiasynda belgili túrkitanýshy-ǵalymdardyń motivatsiialyq dáristeri ótti. Konferentsiia qatysýshylary «Túrki jazba eskertkishteri: mátintaný jáne aýdarma máseleleri bólimi», «Asqar Qurmashuly Egeýbaev – orta ǵasyr eskertkishterin zertteýshi», «Túrki halyqtarynyń tarihi-mádeni murasy ǵasyrlar toǵysynda», «Mahmud Qashǵari jáne túrki álemi», «Túrkiia jáne jahandyq úderister: til, tarih jáne mádeniet» taqyryptarynda ótken paneldik sessiialardyń jumysyna qatysty.
Sondai-aq shara barysynda «Túrki murasy: jańa zertteýler» atty posterlik baiandamalar kórmesi usynylyp, zertteý ádistemeleri boiynsha sheberlik saǵattary onlain formatynda uiymdastyryldy.
Konferentsiia qorytyndysy boiynsha qatysýshylardyń barlyq ǵylymi eńbekteri elektrondy jinaq túrinde shyǵarylyp, elektrondy kitaphanaǵa ornalastyrylady.
