Osy jylǵy 12 maýsymda Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń qyzmetine kiriskenine bes jyl toldy. Osy tusta Parlament Májilisiniń depýtaty Marat Báshimov Liter.kz saitynda memleket basshysynyń bes jyl ishinde atqarǵan jumysyna toqtalypty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Áleýmettik-ekonomikalyq, aýqymdy da mańyzdy bastamalar, reformalar iske asyryldy, Memleket basshysynyń 2019-2024 jyldardaǵy tapsyrmalary oryndaldy.
Árine, qoǵam birinshi kezekte saiasi reformalardy kútti. Ol birtindep júzege asyp jatyr. Prezident óz qyzmetin saiasi institýttardy jetildirýden bastady.
Parlamenttik oppozitsiia institýty zańdy túrde engizildi. Saiasi básekelestikti arttyrý jáne tańdaý erkindigin keńeitý úshin tiisti zańnamaǵa saiasi partiialardyń ótý shegin 7%-dan 5%-ǵa deiin tómendetý jáne sailaý biýlletenderine «barlyǵyna qarsy» baǵanyn engizý jóninde túzetýler engizildi. Sailaý jáne saiasi partiialar týraly zańdarǵa mańyzdy adam quqyqtary týraly túzetýler qabyldandy, olar sailaý partiialarynyń tizimderinde áielder, jastar jáne múgedekter úshin kvota belgiledi, bul adam quqyqtary jónindegi halyqaralyq paktilerge sáikes keldi. Ári qarai beibit jinalystardy uiymdastyrý men ótkizý tártibin retteitin zańǵa qol qoiyldy.
Zań jinalystardy ótkizýdiń habarlama tártibin qarastyrdy.
Al 2022 jyly irgeli saiasi reformalar júrgize otyryp, barlyq memlekettik modeldi keshendi transformatsiialaýdy qamtamasyz etý jóninde sharalar qabyldandy.
Respýblikalyq referendýmnyń qorytyndysy boiynsha Konstitýtsiiaǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar (azamattardyń 77,1%-y olardy qabyldaýǵa daýys berdi) odan ári demokratiialandyrýǵa, birqatar bilik ókilettigin qaita bólýge, onyń ishinde Parlamenttiń rólin kúsheitýge jáne mártebesin kóterýge baǵyttaldy. Jańa aralas proportsionaldy-majoritarlyq júieniń talaptaryna sáikes 2023 jyly Parlament Májilisinde kezekten tys sailaý ótkizilip, oǵan 6 saiasi partiia men táýelsiz birmandattylar keldi.
Sonymen qatar Májilis janynan Qoǵamdyq palata siiaqty mańyzdy institýt quryldy. Halyqtyń memleketti basqarýǵa qatysýyn keńeitetin birqatar qujat qabyldandy. Nátijesinde Prezidenttiń birneshe ókilettigi alynyp tastaldy, ony sailaý merzimderine shekteý qoiyldy. Konstitýtsiiada Memleket basshysynyń, Konstitýtsiialyq Sottyń tóraǵasy men sýdialarynyń, Ortalyq sailaý komissiiasynyń jáne joǵary aýditorlyq Palatanyń tóraǵalary men músheleriniń ókilettikterin oryndaý kezeńinde saiasi partiialarda bolýyna tyiym salyndy. Bul atalǵan sýbektilerdiń óz qyzmetindegi saiasi partiialardan teń qashyqtyǵy men táýelsizdigin qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Kandidatýralarǵa mindetti balama engize otyryp jáne olardy máslihattarmen kelisýdiń jańa tártibin bekitti, óńirlerdiń ákimderin taǵaiyndaý protsesin demokratiialandyrý jalǵastyryldy.
Qoǵamdy saiasi jańǵyrtý men demokratiialandyrý úderisindegi negizgi reformalardyń biri aýyl ákimderiniń sailaý institýtyn engizý boldy. Sondai-aq 2023 jyly aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderiniń tikelei sailaýy, sondai-aq jańa sailaý júiesi boiynsha máslihattarǵa sailaý ótkizildi.
Memleket basshysynyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádil Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵyty» Joldaýyna sáikes aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalardyń 45 ákimine pilottyq sailaý ótkizildi. «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy sailaý týraly» Konstitýtsiialyq zańǵa sáikes 2025 jyldan bastap Qazaqstanda aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderin sailaý turaqty negizde ótkiziletin bolady.
Ulttyq quryltaidyń birinshi otyrysynyń sheshimine sáikes, respýblika kúnine 25 qazan Ulttyq mereke mártebesi qaitaryldy.
Jer máselesinde de prezident jigerli qadam jasady. Konstitýtsiianyń 6-babyna túzetýler engizildi, oǵan sáikes jer men jer qoinaýy, sý, ósimdikter men janýarlar álemi, basqa da tabiǵi resýrstar halyqqa tiesili. Bul jańa qoǵamdyq qatynastarǵa, menshikti ádil sheshý, zańsyz aktivterdi memleketke qaitarý qajettiligine jańa kózqaraspen qaraýǵa múmkindik berdi. Bul qoǵamdyq suraýlarǵa mańyzdy jaýap boldy.
Memlekettik basqarý júiesin jáne memlekettik apparatty jetildirý Memleket basshysy qyzmetiniń basty basymdyqtarynyń biri boldy.
Prezident óziniń nazaryn quqyqtyq saladaǵy, ásirese, sot-quqyqtyq saladaǵy reformalardyń mańyzdylyǵyna aýdardy. Quqyq, adam quqyqtary ústemdiginiń printsipteri jáne quqyqtyq institýttardy jetildirý - búgingi kúnniń urany.
Quqyq pen tártip - bul órkenietti álemdegi barlyq jerde siiaqty demokratiialyq memlekette basty nárse bolýy kerek. Biliktiń sot júiesi aitarlyqtai reformalandy, onyń ishinde sýdialardyń jekelegen sanattaryn sailaý elementteri engizildi jáne sottyń apelliatsiialyq satysynyń máni boiynsha sheshim qabyldaýdaǵy róli kúsheitildi. Sot organdarynyń jumysyna kózqarasty túbegeili ózgertetin úzdiksiz kassatsiialyq sottar qurý týraly zań qabyldanady.
Sońǵy 5 jylda sot júiesi salasynda azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýdy arttyrýǵa, sot tóreligin beitarap iske asyrý úshin sýdialardyń táýelsizdigin nyǵaitýǵa baǵyttalǵan sharalar kesheni iske asyryldy. Atap aitqanda, jariia-quqyqtyq salada azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan jańa Ákimshilik rásimdik-protsestik kodeks qoldanysqa engizildi.
Prokýratýra organdary jáne adam quqyqtary jónindegi ýákil siiaqty quqyq qorǵaý institýttarynyń konstitýtsiialyq mártebesi kúsheitildi.
Jańa organ – Konstitýtsiialyq sot quryldy. Endi árbir azamat konstitýtsiialyq sotta óziniń konstitýtsiialyq quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýǵa quqyly. Sonymen qatar Bas prokýror jáne Adam quqyqtary jónindegi ýákilge Konstitýtsiialyq Sotqa júginý quqyǵy berildi.
Respýblikalyq biýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komiteti joǵary aýditorlyq palata bolyp qaita quryldy. «Memlekettik apparattyń qyzmetin biýrokratiiadan shyǵarý jónindegi sharalar týraly» Jarlyq qabyldandy.
Memlekettik apparattyń qyzmetin biýrokratiiadan shyǵarý boiynsha sharalar kesheni júzege asyryldy, onyń ishinde Úkimettiń 470-ke jýyq fýnktsiiasyn ortalyq memlekettik organdardyń deńgeiine berý jáne eseptilikti qysqartý.
Adam quqyqtaryn qorǵaý institýty nyǵaityldy. «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákil týraly» Zań qabyldandy.
Buǵan deiin ol BUU-nyń Parij qaǵidattaryna qaishy, zańǵa táýeldi aktimen retteldi jáne quzyreti boiynsha halyqaralyq standarttarǵa sáikes kelmedi.
Memleket basshysy elimizdegi ombýdsmen institýtynyń damýyna serpin berip, oǵan konstitýtsiialyq mártebe berdi. «Qazaqstan Respýblikasynyń Adam quqyqtary salasyndaǵy odan ári sharalary týraly» Jarlyqty qabyldaý óte mańyzdy boldy. Úkimet adam quqyqtary salasyndaǵy, onyń ishinde sóz bostandyǵy, qylmystyq sot tóreligi, áielderdi kemsitýdi joiý jáne basqa da máseleler boiynsha birinshi kezektegi sharalar josparyn bekitti. Qoǵamdaǵy áielderdiń quqyqtary men múmkindikterin ilgeriletý úshin otbasylyq jáne genderlik saiasat tujyrymdamasyna tiisti ózgerister engizildi. Memleket qatysatyn kompaniialardyń basshy organdarynda áielderdiń úlesin 30%-ǵa deiin kezeń-kezeńimen arttyrý boiynsha 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy qabyldandy.
Adam quqyqtaryn qorǵaý jáne demokratiiany damytý salasyndaǵy birqatar halyqaralyq mindetteme oryndaldy, onyń ishinde áielderge tyiym salynǵan mamandyqtardyń tizimi men eskertýsiz ólim jazasyn alyp tastaý, azaptaýlardyń bolýyn baǵalaýǵa BUU standarttaryn engizý, sottalǵandardy meditsinalyq qamtamasyz etýdi Ishki ister ministrliginen Densaýlyq saqtaý ministrligine aýystyrý. Úkimet adam saýdasyna bailanysty qylmystardyń aldyn alý jáne onymen kúresý jónindegi is-sharalar josparyn qabyldady.
2019 jylǵy qyrkúiekte BUU Bas Assambleiasynyń 74-shi sessiiasy barysynda Memleket basshysy Ortalyq Aziia men Aýǵanstan úshin TDM boiynsha BUU Óńirlik ortalyǵyn qurý týraly bastama kóterdi. BUU Bas Assambleiasynyń 2020 jylǵy qyrkúiektegi 75-shi sessiiasy barysynda Prezident Qasym-Jomart Toqaev biologiialyq jáne toksindik qarýǵa tyiym salý týraly Konventsiia (QBTO) negizinde biologiialyq qaýipsizdik jónindegi halyqaralyq agenttik (MABB) qurý týraly bastama kóterdi. Memlekettik qyzmetti jáne kadr saiasatyn jetildirýge qatysty memlekettik organ basshylyǵynyń qaramaǵyndaǵylarǵa sybailas jemqorlyq qylmys jasaǵany úshin jaýapkershiligi zań júzinde belgilengen.
Sybailas jemqorlyq qylmystary úshin jaýapkershilikti qatańdatý, onyń ishinde shartty túrde merziminen buryn bosatýdy joiý, kvazimemlekettik sektorda jumys isteýge ómir boiy tyiym salýdy engizý, sondai-aq memlekettik qyzmetshilerdiń sheteldik bankterde shottardy ielenýin shekteý jóninde birqatar zańnamalyq shara qabyldandy. Memlekettik qyzmetshilerdiń jaýapkershiligin arttyrý úshin olardy baǵalaý tártibi ózgertildi, jańa Ádep kodeksi qabyldandy jáne ýákiletti organnyń Ádep jónindegi komissiiasynyń ókilettikteri keńeitildi. Jyl saiynǵy negizde prezidenttik Jastar kadrlyq rezervine irikteý jáne olardy jumysqa ornalastyrý júrgiziledi. Barlyǵy 271 rezervshi (67,7%) jaýapty laýazymdarǵa taǵaiyndaldy, onyń ishinde 34-i saiasi laýazymdarǵa taǵaiyndaldy. Jergilikti atqarýshy organdar úshin Óńirlik kadr rezervi engizildi, oǵan irikteý 2023 jylǵy 1 naýryzda bastaldy. Oǵan irikteýdiń sońǵy kezeńinde prezidenttik Jastar kadrlyq rezervine joǵary nátije kórsetken tulǵalar qabyldanýy múmkin ekeni anyqtaldy.
Prezident qaýipsizdik pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etýge erekshe nazar aýdardy. Jeke adamǵa qarsy aýyr qylmystar (jynystyq zorlyq-zombylyq, pedofiliia, esirtki taratý, adam saýdasy, janýarlar dúniesin qorǵaý jónindegi memlekettik inspektorlarǵa qatysty) úshin qylmystyq jazalar kúsheitildi.
Erekshe tsinizmmen jasalǵan kisi óltirý men banditizm úshin, sondai-aq buqaralyq tártipsizdikterge, sonyń ishinde buqaralyq aqparat quraldaryn nemese telekommýnikatsiia jelilerin paidalaný úshin jaýapkershilik artady.
Zańnamalyq deńgeide qarý ainalymy salasyndaǵy retteý kúsheitildi.
Kásipkerlerdi salyqtyq quqyq buzýshylyqtar úshin qylmystyq jaýapkershilikke tartý shegi qaita qaraldy. Qylmystyq kodekstiń 130-baby «jala jabý» qylmyssyzdandyryldy, bul buzýshylyqtyń osy túri úshin qylmystyq jaýapkershiliktiń joiylýyna ákeldi. Osy salada kóptegen mańyzdy ózgeris boldy. Otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy turý memlekettiń quqyq qorǵaý qyzmetiniń mańyzdy baǵyty boldy.
2024 jylǵy 15 sáýirde «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine áielder quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoiyldy, ol áielder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen kórinisi úshin jaýapkershilikti qatańdatýǵa, otbasy institýtyn nyǵaitýǵa jáne kámeletke tolmaǵandardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Zańmen densaýlyqqa qasaqana jeńil ziian keltirý jáne uryp-soǵý qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy.
Kámeletke tolmaǵandy óltirý, kámeletke tolmaǵandy zorlaý, kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty seksýaldyq sipattaǵy zorlyq-zombylyq siiaqty asa qaýipti jáne qoǵamdyq rezonans týdyratyn qylmystar jasaǵan adamdar úshin jasalǵan jazaǵa barabar jáne proportsionaldy jaza belgileý úshin ómir boiyna bas bostandyǵynan aiyrý túrindegi eń aýyr jaza belgilendi.
Óz-ózine qol jumsaýǵa itermeleý jáne járdemdesý úshin qylmystyq jaýapkershilik engizildi. Bul rette kámeletke tolmaǵanǵa qatysty jasalǵan áreketter úshin 5 jyldan 9 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrý kózdelgen.
Sonymen qatar kommýnikatsiialyq jelilerdiń óskeleń urpaqqa áserin eskere otyryp, óz-ózine qol jumsaýdy nasihattaǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik engizildi. Kámeletke tolmaǵandy urlaǵany jáne zańsyz bas bostandyǵynan aiyrǵany úshin jazalar aitarlyqtai kúsheitildi.
Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda halyqtyń oiynǵa táýeldiliginiń ózekti máselelerin qaraý qorytyndysy boiynsha lýdomaniianyń odan ári damýyna jol bermeý jónindegi zańnamalyq jáne ózge de sharalar keshenin iske asyrý bastaldy.
Memlekettik qyzmetshilerge, áskeri qyzmetshilerge jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine oiyn mekemelerine barýǵa shekteý qoiyldy.
Prokýrorlarǵa negizgi is júrgizý sheshimderin kelisý boiynsha ókilettikter bere otyryp, qylmystyq protsestiń úsh býyndy modeli kezeń-kezeńimen engizilýde.
Quqyq qorǵaý júiesin reformalaýdy iske asyrý sheńberinde jumystyń servistik modeli engizildi. Ýchaskelik inspektor mártebesi zań júzinde kóterildi.
«Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý jariia-quqyqtyq daýlardy qaraý kezinde azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń tiimdi tetikterin engizýge jáne olardyń jumys isteýine, sondai-aq azamattarǵa bilik organdarynyń sheshim qabyldaý protsesine qatysýǵa múmkindik beretin kepildikterdi belgileýge baǵyttalǵan alǵash ret qabyldanǵan Ákimshilik rásimdik-protsestik kodekste kórinis tapty.
Bilik organdarynyń ashyqtyǵy men qoǵamǵa esep berýin arttyrýǵa, sondai-aq azamattyq belsendilikti yntalandyrýǵa baǵyttalǵan «qoǵamdyq baqylaý týraly» Zań qabyldandy. Azamattardyń reformalar men usynystardy bastaýy úshin onlain-petitsiialardyń biryńǵai zańdy institýty quryldy.
Ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdarda turaqty jumys isteitin qoǵamdyq jáne onlain-qabyldaý bólmelerin qurý aiaqtaldy, jergilikti biýdjetterde «Halyq qatysatyn biýdjet» jobasy boiynsha turǵyndardyń usynystaryn iske asyrýǵa qarajat kózdelgen.
Budan basqa, zań shyǵarýshy organ qyzmetiniń ashyqtyǵy men ashyqtyǵy qaǵidattaryn iske asyrý úshin Parlament palatalarynyń otyrystaryn memlekettik telearnalardyń tikelei efirinde kórsetý qamtamasyz etildi.
Halyq Parlamenttiń halyq biliginiń naqty institýty, Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń konstitýtsiialyq-quqyqtyq reformalarynyń mańyzdy institýty bolyp tabylatynyn óz kózimen kórip, estidi.
«Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrýdyń airyqsha mysaldarynyń biri Prezidenttiń «Kókjailaý» jobasyn salýǵa tyiym salý týraly sheshimi boldy.
2022 jyly Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń jumysyn jalǵastyrý úshin Ulttyq quryltai qurý týraly sheshim qabyldandy. Búgingi tańda Ulttyq quryltaidyń úsh otyrysy ótti, olardyń alańynda Memleket basshysy qoǵamdaǵy Adal azamat, Adal adam, Adal eńbek, Adal tabys siiaqty negizgi qundylyqtardy aiqyndady, olar ádil Qazaqstan qurylysy ideiasynyń jolynda tirek bolýǵa tiis.
Áleýmettik saiasatqa keletin bolsaq, eńbek naryǵyn, adami kapitaldy damytý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý - memlekettik saiasattyń negizgi basymdyqtary.
2023 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstanda jumys rejiminde otbasynyń tsifrlyq kartasy iske qosyldy, ol azamattardyń ótinishterinsiz nemese proaktivti formatta memlekettik qoldaý sharalaryn taǵaiyndaýǵa múmkindik beredi.
Qoǵam 2021 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstan Respýblikasynyń azamattaryna turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartý, aqyly emdelýge nemese jeke basqarýshy kompaniialardy basqarýǵa berý maqsatynda ózderiniń zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin alý quqyǵy berilgenin qoldady.
2023 jylǵy 1 shildeden bastap BJZQ-da zeinetaqy jinaqtary bar eńbek sińirgen jyldary boiynsha zeinetkerlerge ózderiniń zeinetaqy jinaqtarynyń barlyq somasyn turǵyn úi jaǵdailaryn jaqsartýǵa nemese zeinetkerlik jasqa deiin emdelýge aqy tóleýge paidalanýǵa quqyq berildi.
Memleket basshysynyń 2023 jylǵy qyrkúiekte Qazaqstan halqyna Joldaýynda berilgen tapsyrmasyn iske asyrý úshin 2024 jylǵy 1 qańtardan bastap ziiandy eńbek jaǵdailarynda jumys isteitin qyzmetkerler úshin arnaiy áleýmettik tólem engizildi. Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý boiynsha 2022 jyly kámeletke tolmaǵandardy qorqytýdan qorǵaý, onyń ishinde internettegi quqyqqa qarsy kontentke qarsy is-qimyl boiynsha zańnamalyq sharalar engizildi. Balalardyń qumar oiyndarǵa jáne kompiýterlik oiyndarǵa (lýdomaniiaǵa) táýeldiliginiń aldyn alý, oqýshylar men jastar arasynda elektrondy temeki/veip qoldanýdyń aldyn alý, «Balalar – internet – media qaýipsizdik» balalardyń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý boiynsha Jol kartalary qabyldandy.
2022 Qazaqstanda Balalar jyly boldy. 2023 jyly balalardy zorlyq-zombylyqtan, sýitsidtiń aldyn alýdan qorǵaý jáne olardyń quqyqtary men ál-aýqatyn qamtamasyz etýdiń 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar qabyldandy.
2023 jyly bilim berý uiymdaryn beinebaqylaý kameralaryn JBO-ǵa qosýdy, dabyl túimesi men litsenziialanǵan kúzettiń bolýyn, týrniketterdi ornatýdy qamtityn qaýipsizdik júielerimen 100% jaraqtandyrý qamtamasyz etildi.
«Ulttyq qor – balalarǵa» jobasy iske qosyldy, onyń sheńberinde Ulttyq qordyń investitsiialyq tabysynyń 50%-y barlyq bala arasynda bólinetin bolady. Kámeletke tolǵannan keiin qarajatty bilim alýǵa nemese turǵyn úi satyp alýǵa paidalanýǵa bolady. «Keleshek» biryńǵai erikti jinaqtaý júiesi engizildi, ol memleketten bastapqy bilim berý kapitalyn, bes jastan bastap balalardy qamti otyryp, memlekettik syiaqynyń jyl saiynǵy tólemin, investitsiialyq tabysty kózdeidi.
2020 jyl Qazaqstanda eriktiler jyly boldy. 2023 jyly Memleket basshysynyń qatysýymen Birinshi halyqaralyq eriktiler forýmy ótti.
Bilim berýdi damytý salasynda 2019 jyly «Pedagog mártebesi týraly» Zań qabyldandy, onyń eń mańyzdy normalary: pedagogterdiń jalaqysyn arttyrý, pedagogtardy ózine tán emes fýnktsiialar men tekserýlerden bosatý, pedagogtardyń áleýmettik mártebesin arttyrý, oqý júktemesin qysqartý boldy.
Mektep pedagogteriniń jalaqysy 2019 jylmen salystyrǵanda eki esege ósti (2023 jylǵy qańtardan bastap 25%-ǵa ósýdi eskere otyryp).
Apatty mektepterdiń problemalaryn, oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn sheshýge baǵyttalǵan «Jaily mektep» ulttyq jobasy iske asyrylyp jatyr.
2024-2025 jyldary joba aiasynda 740 myń oqýshyǵa arnalǵan 369 mektep salynady. 461 myń oryndyq 217 mekteptiń qurylysy bastaldy. 2021 jyldan bastap 3 myńnan astam aýyldyq mektep jańǵyrtyldy, mektepterdiń 65%-y joǵary jyldamdyqty internetpen qamtamasyz etildi.
Otandyq ǵylym qoldaý tapty. Aldaǵy bes jylǵa arnalǵan ǵylymdy damytý tujyrymdamasy bekitildi. 2023 jyly Ulttyq Ǵylym akademiiasynyń mártebesi kóterildi, sondai-aq Prezident janyndaǵy Ǵylym jáne tehnologiialar jónindegi Ulttyq keńes quryldy. Ǵalymdardy qoldaý úshin osy jyldan bastap pedagogtarǵa, sondai-aq ǵylymi-zertteý jáne tájiribelik-konstrýktorlyq jumystardy júzege asyratyn ǵylymi qyzmetkerlerge ǵylymi ataqtar úshin qosymsha aqylar zańnamalyq túrde belgilendi.
Aýyldyq densaýlyq saqtaý jańǵyrtyldy. Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha aýyldardy meditsinalyq infraqurylymmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy bekitildi. 2019-2023 jyldar kezeńinde 558 densaýlyq saqtaý nysany salyndy. Densaýlyq saqtaý júiesin kadrlyq qamtamasyz etý kúsheitildi. El basshylyǵynyń qoldaýynyń arqasynda jáne mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesin engizýdi, joǵary tehnologiialyq meditsinalyq qyzmetterdi, aýyl meditsinasyn, densaýlyq saqtaý obektileriniń infraqurylymyn damytý boiynsha júrgizilip jatqan jumystardy eskere otyryp, 2019 jylmen salystyrǵanda densaýlyqtyń negizgi kórsetkishteri jaqsardy.
Jalpy ólim-jitim 9%-ǵa tómendedi. Qazaqstandyqtardyń ómir súrý uzaqtyǵy 2023 jyly 75,09 jyl, al 2019 jyly 73,2 jyl boldy.
Zańsyz aktivterdi memleketke qaitarý óte mańyzdy, sondyqtan «Zańsyz satyp alynǵan aktivterdi memleketke qaitarý týraly» Zań 2023 jylǵy 12 shildede Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý úshin qabyldandy. Onyń negizgi maqsaty - áleýmettik ádilettilikti jáne eldiń turaqty ekonomikalyq jáne áleýmettik damýyn qamtamasyz etý. Ol el aýmaǵynda da, odan tys jerlerde de zańsyz satyp alynǵan aktivterdi qaitarýdyń, aktivterdi erikti túrde qaitarýdy yntalandyrýdyń, sondai-aq olardy zańsyz satyp alýǵa jáne shyǵarýǵa yqpal etken jaǵdailardy joiýdyń quqyqtyq negizin anyqtady.
Ekonomikalyq resýrstardy zańsyz shoǵyrlandyrýǵa qarsy is-qimyl máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komissiia quryldy. Bas prokýratýranyń qurylymynda aktivterdi qaitarý jónindegi komitet, Úkimet janynda arnaiy komissiia jumys isteidi, sondai-aq qaitarylǵan aktivterdi basqarý jónindegi kompaniia quryldy.
Toqsan aýyz sózdiń tobyqtai túiini, bul - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qyzmetke kiriskennen keiingi bes jyldaǵy mańyzdy qyzmet baǵyttarynyń bir bóligi ǵana. Endeshe elimizdi alda orasan zor jumystar kútip turǵany anyq.
