Premer-ministr Asqar Mamin, Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaev, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Birjan Nurymbetovter baiandama jasady.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, jalpy eldegi makroekonomikalyq jaǵdai turaqty, Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomikalyq damý kórsetkishteriniń dinamikasy oń nátije kórsetip tur. Alaida, otandyq ekonomikany ártaraptandyrý, ónimdi jumyspen qamtý, halyqtyń tabysyn arttyrý, áleýmettik kómekterdiń qol jetimdigi sekildi máseleler áli kúnge tolyq sheshimin tapqan joq.
Memleket basshysynyń pikirinshe, strategiialyq baǵdarlamalardy sapaly júzege asyrýdyń negizgi mindeti – halyqtyń ómir súrý deńgeiin arttyrǵanda ǵana oryndalady.
Prezident álemdegi ártúrli jaǵdailardy eskere otyryp, naqty eseptelgen, eldiń makroekonomikalyq, qarjylyq jáne áleýmettik turaqtylyǵyn saqtaý jóninde keshendi sharalar ázirleýdi tapsyrdy. Sonymen qatar, «Qazaqstan-2050» Strategiiasynyń qazirgi kezeńde iske asýy tiis mindettemelerin oryndaý qajet ekenin aitty.
Prezident memlekettik sheshimder qabyldaǵanda saraptamalyq jumystardy túbegeili kúsheitý kerek ekenin atap ótti.
Prezident shaǵyn jáne orta biznes ekonomikany ártaraptandyrý isinde tirek kúshke ainalý kerek dep sanaidy. Memleket basshysy indýstrialandyrý baǵdarlamasy ónerkásip óndirisi men óńdeý sektoryndaǵy quldyraýdy toqtatyp, jańa ónimderdi shyǵarýǵa múmkindik ashqanymen, ekonomika salasynda túpkilikti serpilis bolǵan joq dep esepteidi.
– Eńbek ónimdiligin keminde 1,7 esege arttyrýǵa jáne óńdelgen qazaqstandyq ónimniń eksportyn edáýir ósirýge basymdyq berilýi tiis. Úkimet daiyn ónimniń eksportyn 2022 jyly – 1,5 esege, 2025 jyly – 2 esege arttyrýy qajet, – dep tapsyrdy Prezident.
Memleket basshysy óńirlik deńgeide básekege qabiletti tehnologiialyq damyǵan eń keminde 3-5 salany qalyptastyrý kerek ekenin aitty.
– Indýstrialandyrý barysyn jergilikti jáne sheteldik sarapshylar jiti baqylap otyr. Buǵan deiingi baǵdarlamalarǵa olar baisaldy qaraǵan edi. Bizge indýstrialandyrý ideiasynyń bedeline nuqsan keltirýge bolmaidy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, EAEO aiasyndaǵy ekonomikalyq integratsiia elimizdiń ekonomikalyq áleýetin damytýǵa septigin tigizedi. Prezident EAEO uiymynda bizdiń eldiń múddesin nyǵaitý maqsatynda saraptamalyq jumystardy kúsheitip, ónimderin eýraziialyq naryqqa eksporttaityn otandyq taýar óndirýshilerdi qorǵaý qajettigin atap ótti. Sondai-aq ol investitsiia tartý el ekonomikasyn jańǵyrtýdyń asa mańyzdy mindeti bolyp sanalatynyn aitty.
– Biz investitsiialyq ahýaldy únemi jaqsartyp kelemiz. Biraq mundai jaǵdai investitsiia kólemine qanshalyqty áser etip otyr? Nege aitarlyqtai serpin baiqalmaidy?
Shetel investitsiiasyn tartýda tek fiskaldy yntalandyrýlar ǵana mańyzdy emes. Ishki naryq aýqymynyń tarlyǵy, taýardy eksportqa shyǵarýdyń qiyndyǵy, ortalyq jáne jergilikti deńgeilerdegi memlekettik organdar is-áreketterin úilestirýdiń jetkiliksizdigi – júieli problemalar bolyp sanalady, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń búkil óńirlerinde ónimdi sórelerge deiin jetkizýdiń tetikterin damytýdy qamtamasyz etýdi, sondai-aq, ekonomikanyń barlyq salalarynda ulttyq taýarlardy jetkizý júiesin qalyptastyryp, ony damytý úshin keshendi qadamdar jasaýdy tapsyrdy.
– Bizde eksportqa qoldaý kórsetetin negizgi 3 operatordyń, atap aitqanda, "Atameken" ulttyq kásipkerler palatasy, "KazakhExport" ulttyq kompaniiasy jáne QazTrade kompaniiasynyń kóptegen tetikteri bar. Eksportqa qoldaý kórsetýdiń barlyq sharalaryn "biryńǵai terezege" biriktirýdiń qajettiligi jóninde aityp júrmiz. Men Úkimetke shetelge taýar shyǵarýshylar arasynda kásibi saýalnama júrgizip, problemalyq tustary men qordalanǵan máselelerdi anyqtaýdy, osynyń negizinde memlekettik qoldaýdyń tetikterin qalyptastyrýdy tapsyrdym. Sizder uiymdastyrýshylyq sheshimder de qabyldaidy dep senemin, – dedi Prezident.
Memleket basshysy fiskaldy saiasat jóninde aita kele, Ulttyq qordan bólinetin transfertterdi birtindep azaitý qajet degen pikir bildirdi. Degenmen oǵan asa qajettilik týyndaǵan jaǵdaida ǵana júginý kerek ekenin aitty.
– Úkimet birinshi kezekte respýblikalyq biýdjettiń kiris bóligine nazar aýdarýy qajet. Ulttyq bank Ulttyq qordaǵy investitsiialyq tabystyń túsimin arttyrý maqsatynda qarajatty basqarý joldaryn qaita qarastyrýǵa mindetti. Aktivterdi durys basqarý Ulttyq qordyń kólemin aitarlyqtai arttyra alady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident kommertsiialyq bankterdiń paida tabý maqsatynda qarjyny tutynýshylyq nesiege qarai buryp, biznesti nesieleý kólemin tómendetip jibergenin synǵa aldy.
– Ulttyq bank osy saiasatqa shuǵyl ózgeris engizýi tiis. Qarjy retteýshisiniń málimeti boiynsha, ekonomikanyń ár sektorynyń 50 paiyzdan astamy – bankterdiń múddelerin kózdeitin ornyqty ári qarjylai táýelsiz kásiporyndar. Alaida olar bank nesielerin tartýǵa qulyqsyz. Nege? Múmkin kommertsiialyq bankter belgileitin sharttardy ol kásiporyndar tartymsyz dep sanaityn shyǵar. Qarjy sektorynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý men naqty sektordy nesieleýdi damytý týraly tańdaýdyń aldynda turǵan Ulttyq bank tiimdi sheshimder qabyldaýy kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident 2030 jylǵa deiingi aqsha-kredittik saiasat Strategiiasyn jasaýdy tapsyrdy. Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq bankti kommýnikatsiia men aqparattyq-túsindirý jumystaryn jaqsartýǵa shaqyrdy. Bul óz kezeginde naryqqa qatynasýshylar men turǵyndardyń senimin arttyryp, devalvatsiia jaiyndaǵy daqpyrttardyń aldyn alady.
Memleket basshysy biryńǵai turǵyn úi saiasatyn iske asyrý máselesin de nazardan tys qaldyrǵan joq.
– Árbir qazaqstandyq azamat baspanany satyp nemese arendaǵa alý perspektivasyn, ony satyp alý sharttaryn anyq túsinýi kerek. Ol úshin turǵyn úidiń qoljetimdilik ólshemderin anyqtap, qurylystyń ózindik qunyn júieli túrde tómendetip, kóppáterli jáne jeke baspananyń arajigin ajyratyp, páterdi jalǵa berý naryǵyn retteý qajet,– dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sóz sońynda Prezident negizgi basymdyqtar men qabyldanǵan sheshimder óz dárejesinde iske assa, ekonomikalyq ósimniń qarqyny men sapasyn arttyrýǵa, sonymen qatar, halyqtyń ómir súrý deńgeiin jaqsartýǵa múmkindik beretinin aitty.
