Nurtóre Júsip bylai sóiledi:
Mádeniet Ulttyq qundylyq qataryna jatady. Bizdiń Ulttyq táýelsizdigimiz Qazaqstandy mekendep otyrǵan barlyq ult pen ulys ókilderin qazaq mádeni keńistiginde ómir súrýge jeteleidi. Bul ne degen sóz?
Túsinikti bolý úshin myna bir nárseni aita keteiin.
Shekara syzyǵy ne úshin syzylady? Bul eldiń qorǵanys shekarasy ǵana emes, mádeniet shekarasy degen sóz. Osy syzyqtyń ishinde mádeni keńistik bolady. Mádeni keńistik aiasynda Ulttyq qundylyqtar qalyptasady.
Biz ál-Farabidiń, Abaidyń jáne basqa tarihi tulǵalardyń mereitoilaryn tek toi toilaý úshin ótkizbeimiz. Bul sharalar Qazaqstan halqyn birtutas bir mádeniet sheńberinde tárbieleýge baǵyttalǵan.
Qazaq tarihyn, ádebieti men mádenietin, turmys saltyn, dástúrin bilý, qurmetteý, moiyndaý – mádeni keńistiktiń alǵysharty.
Osy turǵydan alǵanda, qaraýǵa usynylǵan Zań jobasynda birqatar jańa normalar bar.
Ónerde Tazalyq kerek! Ómirde de solai.
Fonogrammamen án aitý shekteledi. Bul taza talanttarǵa jol ashady. Zań jobasynda tiisti normalar qarastyrylǵan. Muny qoldaimyn.
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy tapsyrmasymen «Mádeni mura» baǵdarlamasy jasaldy. «Qazaqtyń 1000 áni», «Qazaqtyń 1000 kúii» jinaqtaldy.
Sonymen is bitti me? Qazaqtyń 1000 áni men 1000 kúii efirden nege estilmeidi?
Efir – Qazaqstan efiri. Ondaǵy jiilikti memleket beredi. Qazaqstanda jumys isteitin túrli radio arnasy efirlik jiilikti konkýrs arqyly alady. Endeshe, nege biz memlekettiń Mádeni murasyn keńinen nasihattaý máselesin talap ete almaimyz? Radio taratýshylarǵa nege mindettei almaimyz?
Qazaqstan efirinde qazaqtyń án men kúii sańqyldap estilip turýy kerek. Sonda ǵana eldegi Rýhani jańǵyrý erekshe sipatqa ie bolady. Aldaǵy ýaqytta osy talap eskerilse deimiz.
Qoǵamdyq mańyzy bar ádebietti basyp shyǵarý. Bul da mańyzdy másele. Osyǵan deiin sovet kezinde ómir súrgen jazýshylardyń kitaptary ártúrli seriiamen jylda qaita basylyp keldi. Mundai praktikadan ketý kerek. Ómirge, qazirgi tirshilikke suranysy joǵary kitaptardy basyp shyǵarý qajet. Qazaqstandaǵy kitap basý isin ashyq naryqqa jiberý kerek.
Balalar ádebietin qoldaý men damytýǵa salalyq ministrlik basa mán bermese bolmaidy.
Sondai-aq salalyq kórkemdik keńester jumysy durys uiymdastyrylýy tiis. Kórkemdik keńeske bilikti mamandar tartylýy qajet. Talǵam men talap kúshti bolýy kerek.
Bári Mádenietke bailanysty. Ulttyq mádeniet. Rýhani mádeniet. Kúndelikti túrli bylyq-shylyqtyń, jemqorlyqtyń, sybailastyqtyń, ádepsizdiktiń oryn alýy Mádeniettiń bolmaýynan.
Mádeni deńgeiimizdi kótermeiinshe, kóp nárseni joǵaltamyz.
Memleket basshysy Q.K. Toqaev óz Joldaýynda «Ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyrý» týraly aitty.
Qazaqtyń ulttyq jańa bolmysyn – mádenietsiz, mádenietti azamattarsyz elestete almaimyz. Sondyqtan qurmetti áriptester, Sizderden Zań jobasyn qoldaýdy suraimyn, dedi Nurtóre Júsip.
Munyń astarynda qazaqty oilantpaý piǵyly jatyr
Budan buryn Dalanews-ke bergen suhbatynda senator telearnalardyń kontentin synǵa alyp, qazaqqa kerek baǵdarlamalar efirden alynyp tastalynatynyn aitqan.
« Telearnalardaǵy shoý sipatty baǵdarlamalar adamdy oilandyrmaý úshin jasalyp jatqan nárse me dep oilaimyn. Qazaq kórermenderi men oqyrmandarynyń talǵamy tómendep ketken joq. Tómendetýge umtylatyn kúshter bar.
Kezinde «Qazaqstan» arnasyn Ǵalym Doskenov basqaryp turdy. Sol kezde qandai tamasha habarlar dúniege keldi. Telearna – ultty tárbieleýdiń quraly. Biz osy quraldyń pármenin joǵaltyp aldyq.
Qazirgi tańdaǵy qaptaǵan úndi, túrik, korei serialdary qazaqqa eshteńe bermeidi. Úndi serialdarynyń kóbeiýiniń ar jaǵynda ne isterin bilmei otyrǵan qazaq jastarynyń krishnaizmge kirip ketý qaýpi tur. Shoý-baǵdarlamalar reitingti kóterý úshin jasalady. Al sol reitingti túzetin, jasaityndar kimder? Bul yńǵaida qazaq kórermenderiniń tanym, talǵamy qaperge alynyp otyrǵan joq.
Máselen, elimizde «Mádeniet» arnasy ashylǵanda men «Órkeniet» degen baǵdarlamany júrgizdim. 100-ge tarta habar túsirdik. Sonyń qai-qaisysynda bolsyn, qazaqtyń negizgi máselelerin kóterdik. Keiin «Mádenietti» «Habarǵa» qosty. «Túsiretin kran joq» degen jeleýmen álgi habarymyzdyń qarasy batty. El áli kúnge deiin sol habardy izdeidi. Men bul arada keremet telejúrgizýshi boldym nemese telearnada taý qoparyp tastadym dep aita almaimyn.
Alaida qazaqqa kerek habarlar «reitingi tómen» degen syltaýmen efirden alynyp tastalady. Ulttyń sózin sóilegen habarlardyń ǵumyry uzaq bolmaidy.
Munyń astarynda qazaqty oilantpaý, «Nege», «Nege bulai» degen saýaldardy qoiǵyzbaý piǵyly jatqan joq dep aita almaimyn. Biryńǵai shoý arqyly biz ultymyzdy tárbielei almaimyz. Shoýdyń arty qashan da shýǵa ulaspai turmaidy…», – degen edi Nurtóre Júsip.
