«Si Tszinpin – diktator. Ol búgingi tehnologiiany paidalanyp qytai qoǵamyna quldyq qamytyn kigizgisi keledi. Al Eýroodaq Qytaidy mańyzdy biznes áriptes kóredi.
Qazirgi Qytai basshysy ornatqan júie, osy júieniń baǵyt-baǵdary Batystyń qundylyqtaryna qarama-qaishy», – deidi Soros.
Aitýynsha ázir Beijińmen dostastýǵa Britaniia elden erek qulshynyp júr.
«Premer Boris Djonsonnyń esil-derti Ulybritaniiany Eýroodaqtan birjolata qol úzdirip, osy odaqtyń erejesine baǵynbaityn erkin naryq ekonomikasyn qurý. Bul onyń qolynan kele qoiýy neǵaibyl. Búiter bolsa Eýroodaq buǵan jaýap-shara qabyldaidy.
Britaniia Qytaimen iskerlik áriptestik ornatýǵa múddeli. 2010-2016 jyldary eks-qarjy ministri Djordj Osborn negizin qalap ketken áriptestikti qaita qalpyna keltirýge dámeli», – deidi ol.
Onyń pikirinshe Qytaidyń tábetin tejep otyrǵan birden-bir el – AQSh.
"Tramp ákimshiligi Qytaidy strategiialyq qarsylas dep tanydy. Osy eldiń tehnologiialyq alyby Huawei-di jáne taǵy birneshe qytai kompaniiasyn amerikalyq firmalarǵa Úkimet ruqsatynsyz alys-beris ornatýǵa tyiym salynǵan "Uiymdar tizimine" engizdi.
Bir áttegen-aiy Tramptyń sózinde pátýá bolmai tur. Si Tszinpinmen saýdalasyp, ózderi qabyldaǵan zańdy ózderi birneshe ret buzdy.
Huawei-di ilgeride aitqan «Uiymdar tizimine» engizgizgeli Saýda ministrligi Qytai kompaniiasyna qosymsha jabdyqtar jetkizetin amerikalyq firmalarǵa qiyndyq týǵyzbaý úshin Huawei-ge ýaqytsha ruqsat berdi (úsh aiǵa deiin).
Huawei – erekshe kompaniia. Onyń negizin qalaǵan Jen Chjenfei Qytaidyń halyqtyq azat etý armiiasynda injenerler sapynda boldy, keiinnen dál osy armiia Chjenfeidiń alǵashqy tapsyrys berýshisi atandy.
Huawei-diń qabyrǵasy qalanǵan 1987 jyly Qytaidyń qajetine jaraityn tehnologiia túgeldei syrttan tasymaldanatyn. Jenniń maqsaty jergilikti mamandar kúshimen sheteldik tehnologiiany Qytaidyń ózinde óndirý-tuǵyn. Ol bul maqsatyna jetti.
1993 jyly Huawei telefon stantsiialaryna arnalǵan qýatty qurylǵy jasap shyǵardy. Artynsha Qytaidyń halyqtyq azat etý armiiasynan tapsyrys túsip, kompaniia alǵashqy ulttyq telekommýnikatsiia jelisin júrgizýge kiristi.
1996 jyly memleket jergiligi telekommýniatsiialyq qurylǵylar óndiretin kompaniialardy sheteldik baqtalastarynan qorǵaityn mem.baǵdarlama qabyldady. Bul da Huawei-di qoldaýǵa baǵyttalǵan shara-tyn.
2005 jyly Huawei kompaniiasynyń eksportqa shyǵaratyn ónim kólemi el ishindegi tabysynan asyp tústi. 2010 jyly Fortune jýrnaly Huawei-di álemniń úzdik 500 kompaniiasynyń tizimine engizdi.
Qytai biligine Si Tszinpin kelgeli Huawei birjolata bas erkinen aiyryldy. Avtonomiia degen aty ǵana qaldy. Basqa da qytai kompaniialary sekildi ol Kommýnistik partiianyń buiryǵyn oryndaýy tiis.
2017 jylǵa deiin bul sóz júzindegi ýaǵdalastyq retinde saqtalyp keldi, dál osy jyly «Ulttyq barlaý» týraly zań qabyldanyp, qytai kompaniialarynyń barlyǵy resmi túrde Kompartiiaǵa baǵyndy.
Kóp uzamai Huawei-diń qyzmetkeri Polshada tyńshylyqpen ainalysty degen daýǵa qaldy. Kompaniiany tyńshylyqpen ainalysty dep taǵy birneshe el aiyptady.
Ázir Batys úshin tyńshylyqtan kelip-keter bálendei qaýip joq.
Eýropanyń negizgi infraqurylymdary Qytai tehnologiiasyna túgeldei táýeldi bolyp qalsa astamshyldyq men bopsalaýdyń kókesin sonda kóremiz.
Si Tszinpin basshylyq etetin qazirgi Qytai Batystyń ǵasyrlar boiy qundylyqtaryn qater tóndirip tur. Kórmes túieni de kórmes... Eýropadaǵy jetekshi elder Qytaidan keletin keseldi tolyqqandy baǵalai almaýda.
Eýroodaqty Qytaiǵa qaraǵanda klimattyń ózgerýi kóbirek tolǵandyrady. Eýropa elderini óz ishinde aýyzbirshilik joq. AQSh-pen qoiyn-qoltyqtasyp Si Tszinpindi tejeýdiń ornyna, Qytai basshysynyń kóńilin taýyp áýre.
5G jelisinde Huawei-ge qarsy turý Batysqa Ericsson jáne Nokia kompaniialaryn «tiriltip», olardyń básekeles retindegi naryqtaǵy ornyn nyǵaitý kerek.
Biyldyń qyrkúieginde Si Tszinpin EýroOdaqtaǵy 27 eldiń memleket jáne úkimet basshylarymen Leiptsigtegi EO-Qytai alańynda júzdesedi.
Eýropalyqtar, senderge eskertem, eger Si Tszinpinniń Tibettegi, Shyńjańdaǵy jáne Gongonktegi adam quqyǵyn aiaqqa taptaǵan bylyǵyn betine baspasańdar erteńgi kúni ońbai ókinesińder. Bul tilin tistep qalǵan Batys órkenietiniń súiegine tańba, al Qytai basshysynyń saiasi jeńisi bolady.
Si Tszinpin koronavirýsti asqyndyryp aldy. Bileýshi retinde keshirilmeitin qatelik jiberdi. Onyń basqarýshylyq qabiletiniń tym tómen ekenin Qytai qoǵamy beske bilip otyr, Saiasi biýro da Si Tszinpinniń iske alǵysyz basshy ekenin moiyndaýy kerek.
Al Batys saiasi mansabyn saqtap qalǵysy keletin qazirgi Qytai basshysyna sanaly túrde qol ushyn sozbaýy tiis» – deidi Soros.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
