Sovet úkimetinen burynǵy ýaqytta bilimdi, ónerdi qoldaǵan, tutas aýylǵa qamqor bolǵan qazaq bailary ótkeni belgili. Batysta Endriý Karnegi, Genri Ford, Stiv Djobs sekildi bailar ózgeshe oilaityn, halyqshyl millioner retinde málim boldy. Bizde bundai kisilerdi Qudaiǵa qaraǵan adam deidi demeseńiz, arnaiy termin joq, al batysta ondai bailardy social entrepreneur dep ataidy eken.
Social entrepreneur degendi aýdarsaq, áleýmeti kásipker bolady (qazirgi qazaq sózjasamy «i» jurnaǵyn kóp qoldanbai, onyń ornyna «dik», «dyq», «lik», «lyq» jurnaǵyna erekshe belsendilik bergen; týra osy jerde «áleýmettik kásipker» degennen góri, «áleýmeti kásipker» degen durysyraq bolatyn sekildi; osylai qoldanýǵa ruqsat etińiz, mártebeli oqyrman). Bul, qysqasha aitqanda, aqshasyn qyzyq pen ataqqa ǵana emes, izgilikke de, nemese tek izgilikke jumsaityn, qaiyrymdy, halyqshyl adam degen maǵynany beredi. Qaiyrymdylyqqa aralasyp, metsenat degen ataq alyp júrgenderdiń bári bul kategoriiaǵa ene almaidy. Áleýmeti kásipker, iaǵni, social entrepreneur bolý úshin kásibińizdi el qamyna qarai baǵyttaýyńyz kerek, siz shyǵaratyn ónim nemese usynatyn qyzmetińiz qoǵamǵa paidaly bolýy tiis. Áleýmeti kásipker qyzmetke múmkindigi shekteýli, az qamtylǵan jandardy alýǵa tyrysady. Qaltasyna túsetin aqshadan buryn, áleýmetke paida tigizýdi, odan da buryn ziian tigizip almaýdy oilaidy. Olar Genri Fordtyń myna sózine toqtaidy: «adam qoǵamǵa qanshalyq paida tigizse, týra sonshalyq tabys tabýy shart».
Itshah Adizestiń aitýynsha, kásibiniń ideiasyna berik adam – kásipker, Al Robert Kiosaki ózi aralaspasa da júre beretin kásibi bar adam ǵana kásipker deidi. Qazaqstanǵa túgel tanylyp, eń bai adamdardyń qataryna kirmese de, joǵarydaǵy eki talapqa tolyq jaýap bere alatyn bir azamatty áleýmeti kásipkerdiń mysaly retinde áńgimelegim kelip otyr. Ol – Jezqazǵan Biznes jáne Kólik kolledjiniń quryltaishysy Bekzat Altynbekov.
Ol óz ieligindegi kolledj mamandarynyń sapasyn jaqsartpaqqa únemi talpynyp júredi. Onysy stýdentter aldyndaǵy jaýapkershilikti sezingeninen. Jańa bastamalardy qoldap, oǵan múmkindiginshe kómekke muqtaj jastardy tartady. Tapqan aqshasyn jumsarda ózine ǵana qatysty etip emes, ainalasyndaǵylardyń da aqysyn eskerip josparlaidy. Onyń bul ádetine alys-jaqyn tanystarynyń bári qanyq. Osy jerden biraz lirikalyq sheginis jasaǵan jón. Óitkeni, Bekzat Altynbekov jasaǵan árbir izgi istiń astarynda onyń balalyq shaǵynan qalǵan áserler jatady...
Byltyr kúzde Almatydaǵy Abai atyndaǵy Opera jáne balet teatrynda «Altyn júrek» syilyǵynyń «Bilimge qosqan úlesi úshin» nominatsiiasyn alyp turyp bul kisi myna mazmundaǵy sózdi aitty: «Osy kúnge jetkenim úshin, 41 jas ǵumyrynda bizge úlgi kórsetip ketken Ǵomar ákeme, 37 jasynda 13 balamen jesir qalyp, olardy aman-esen ósirgen asyl anam Qaiynjamalǵa raqmet aitamyn». Bul on úsh balanyń ortanshysy bolǵan, on bir jasynda ákeden jetim qalǵan balanyń sózi edi.
Aldymda aǵalarym bar ǵoi dep alańsyz ketpei, keiingi ini-qaryndastary úshin júregi syzdaǵan bala Bekzat oinaýdan erte tiylǵan. Tańerteń tura sala siyr saýyp, úidiń ony-muny sharýasyn rettep, tús bolyp qalǵan kezde nan ákelý úshin dúkenge júgiredi eken. Sonda dúkende kezdesken áielder «Siyr saýyp kelipsiń ǵoi, ainalaiyn» dep riza bolysyp jatsa, yńǵaisyzdanyp «Saýǵan joqpyn» deitin kórinedi. Siyrdyń jelinin tarta bergennen saýsaqtary appaq bolyp qalatynyn baiqaýǵa ol kezde ómir tájiribesi jetpegeni ǵoi...
Sonda qarasy kóp otbasy bir túski astyń ózinde tórt bólke nan jeidi eken. Árine, bir qozy artyq týsa, bir túp jýsan artyq shyǵady. Biraq pendege tán bir qasiet, moiyndaǵy jaýapkershilikti sezinip, sol úshin ýaiym jeý ǵoi. Shai ústinde osy bala-shaǵany qalai ashyqtyrmaimyn, qalai qatarǵa qosamyn dep áli qyryqqa kelmegen kelinshek ýaiymdap otyrsa, sony erekshe sezip on bir jasar ortanshy ul da qamyǵyp ári shiryǵyp otyrady eken. Shiryqqany ǵoi, ózimnen keiingi balalar basqa úidiń dastarqanyna qyzyqpasa eken dep, tamaqtyń neshe túrin pisirýdi úirenip, shamasy jetkenshe dastarqandy toltyrýǵa tyrysyp júredi. Solaisha, elgezektigimen kópshilikke jaqqan bala Ǵomar ákesiniń abyroily atyna kir keltirmei er jetedi.
Mektepti bitirgen soń, kásibi tehnikalyq mektepke túspek bolypty. Alaida anasy úmit etken uly joǵary bilim alsa eken deidi, sol úshin de emtihan tapsyrýǵa ýniversitetke attandyrady. Sóitse de, ol joly túsý buiyrmai tur eken. Oǵan, biraq bozbala Bekzat qýanbasa, muńaimaidy. Oqýǵa jumsa dep bergen aqshaǵa sol jyly turmysqa shyqqaly jatqan apasynyń toiyna kerekti zattardy alyp, elge qaitady. Sóitip, Robert Kiosaki aitatyn, sátsizdikti qýanyshqa, súrinisti jeńiske ainaldyrý printsipin bolashaq kásipker birinshi ret basshylyqqa alady.
Oqýǵa barmai qalǵan jyly júkshi bolyp jumys istei bastapty. Degenmen, kóp uzamai bir kezderi Ǵomar marqumnyń jaqsylyǵyn kórgen aýdandyq gazettiń bas redaktory jumysqa shaqyrǵan eken. Bul jańa ómirdiń, aǵartýshylyq-qairatkerlik ómirdiń basy edi. Odan azdaǵan jyl ótken soń Bekzat Altynbekov Jezqazǵan qalasyna kelip, «Didar» telearnasyna jumysqa turady, taǵy az ýaqyt ótkennen keiin Jezqazǵan ýniversitetin tarih mamandyǵy boiynsha bitirdi. Diplomy bar maman retinde qyzmet jolyn mektepte bastap, aqyry jekemenshik oqý ordasyn ashady. Bul aralyqta qyzmet jolynan kásip jolyna bet burýǵa sebep bolǵan bir oqiǵa bar...
«Bir joly jumysqa ketip bara jatyp, báteńkemniń baýyn bailamaq bolyp eńkeigende qan qysymym kóterilip, qulap qala jazdadym», – deidi Bekzat Ǵomaruly: «Sonda men bir kúni osylai ólip qalsam, bala-shaǵam kedeilikte qala ma degen oi keldi. Sóitip, esik aldynan shaǵyn dúken ashtym, sodan qiyndyǵy men qyzyǵy aralas kásip joly bastalyp ketti».
Taǵy sol byltyrǵy jyly jazda osy jezqazǵandyq Biznes jáne kólik kolledjiniń dástúrli jiyny ótti. Serke Qojamqulov atyndaǵy mýzykalyq drama teatrynyń ǵimaratynda kolledjdiń ustazdaryna, stýdentterine, sondai-aq qala mektepterinde oqityn oqýshylarǵa Bekzat Altynbekovtiń atynan stipendiialar tabystaldy. Eń úlken syilyq – páterdiń kilti boldy. Kolledjde qyzmet isteitin erli-zaiypty eki qyzmetkerge Jezqazǵan qalasynan bir bólmeli páterdiń kilti berildi. Shaǵyn bolmasa da jeke baspanaǵa qol jetkizgen adamnyń sahnaǵa shyqqanda tolqyǵannan raqmetti ázer aityp, basqa sózge shamasy kelmei qýanyshtan kúlip jibergenin kóz aldyńyzǵa elestetken bolarsyz.
Osylaisha, bir kezderi ózi qalamaqy úshin jazý jazǵan jas jýrnalist búginde jastarǵa stipendiia, ártúrli syiaqy, tipti qalamaqy berip otyr. Endi-endi qaz-qaz basyp ornynan turyp kele jatqan, respýblikaǵa tarai bastaǵan «Bekzada» jýrnaly osy áleýmeti kásipkerdiń ieliginde. Aqparattyq keńistikte jaǵymdy málimetterdi kóbeitýdi kózdegen jýrnal, avtorlaryna qalamaqy berýmen de erekshelenedi.
Bekzat Altynbekov bastaǵan árbir izgi iske sáttilik tileimiz jáne budan da zor jumystar kútemiz.
Arman ÁLMENBET
