Freedom Inside '26

Shyǵys Qazaqstan – innovatsiialyq ekonomikaǵa qulash urýda

Shyǵys Qazaqstan – innovatsiialyq ekonomikaǵa qulash urýda
Keshe Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danial Ahmetov Astanada Ortalyq kommýnikatsiialar qyzmetinde aimaqtyń ústimizdegi jyldyń birinshi toqsanyndaǵy áleýmettik-ekonomikalyq damý barysy jaiynda jýrnalister qaýymyna jan-jaqty áńgimelep berdi.

 

Ǵylym men óndiris

Shyǵys Qazaqstan oblysy elimizdegi óndirisi órkendegen jetekshi aimaq ekeni belgili. Sondyqtan, Shyǵystaǵy árbir jetistik otandyq óndiris pen ǵylymǵa erekshe serpilis beretini aitpasa da túsinikti.

Jýrnalistermen júzdesýde aimaqtyń ekonomikalyq damýy jaiynda keńinen sóz qozǵaǵan oblys ákimi Danial Ahmetov Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń biylǵy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýyn basshylyqqa alyp, aimaq ekonomikasyn órkendetýge bar kúsh-jigerlerin jumsap jatqandaryn atap ótti.

– Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev memleket damýynyń aiqyndyǵyn biylǵy Joldaýynda el ekonomikasyn qai baǵytta damytýdyń baǵyt-baǵdaryn qolmen qoiǵandai atap kórsetti. Prezident óz sózinde álemde tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiia bastalǵanyn aitqan edi. Qazir ekonomikany jappai tsifrlandyrý tutas salanyń ózgerip, jańa salanyń paida bolýyna negiz bolyp otyrǵanyn bárimiz bilemiz. Mundai jaǵdaida bizder óndiris pen ǵylymnyń arasyn bailanystyryp, innovatsiialyq ekonomika qurýǵa kúsh salýymyz kerek. Búginde Shyǵys Qazaqstanda bul baǵyttaǵy basty jumystar qolǵa alynyp, naqty jumystar iske asa bastady. Biylǵy jyldyń alǵashqy toqsanynda oblystyń JIÓ 104 paiyzǵa ósti. Óńir úshin negizgi sala sanalatyn óndiristiń ósimi 141 paiyzǵa jetti, – dedi oblys basshysy Danial Ahmetov.

Baspasóz máslihaty barysynda Danial Kenjetaiuly óndiris pen ǵylymnyń arasyn jaqyndatý úshin qolǵa alǵan naqty sharalary jýrnalisterdiń qyzyǵýshylyǵyn oiatqanyn baiqadyq. Óz kezeginde oblys basshysy Shyǵys Qazaqstan oblysy Memlekettik ýniversitetiniń ǵalymdarymen jáne aimaqtaǵy jetekshi óndiris oryndarymen birlesip, mańyzdy tórt birdei  Ǵylymi-zertteý jáne tájiribelik-konstrýktorlyq jumystardy (ǴZTKJ) iske asyryp jatqandaryn tilge tiek etti.

Áńgime barysynda Danial Ahmetov búginde álemdik ǵarysh, aviaqurylys salasynda keńinen qoldanylyp júrgen titan metalyn stomatologiia salasynda qoldanýǵa qatysty ǵylymi-zertteý jumysyn qolǵa alǵandaryn jýrnalister qaýymyna jetkizdi.

Aldaǵy ýaqytta Shyǵys Qazaqstan ǵalymdarynyń qolǵa alǵan ǵylymi jumystary tabysty iske asqan jaǵdaida Qazaqstannyń stomatologtary tis salýǵa qajetti metaldy Ońtústik Koreiadan qymbat baǵaǵa satyp almai, irgedegi Óskemennen aldyra bastaityn kún de alys emes.

Danial Ahmetov qolǵa alynyp jatqan ǵylymi jobalar arqyly sapaly, básekege qabiletti ónim alýǵa basymdylyq berilgenin tilge tiek etti. Nysanaly ǵylymi jumystardy júzege asyrýǵa 3 mlrd. teńge bólinipti. Osy rette óndiris pen ǵylymnyń arasyn jaqyndatyp, básekege qabiletti óndiris qurýǵa baǵyttalǵan mundai joba eń alǵash Shyǵys Qazaqstan oblysynda qolǵa alynǵanyn aita ketýimiz kerek.

Budan basqa Danial Ahmetov Aqtoǵai taý-ken metallýrgiia zaýytynda zamanaýi, innovatsiialyq óndiris oshaǵy qurylyp, jylyna 25 mln. tonna ken óńdeitin deńgeige jetkenin atap ótti. Dál osyndai óndiris oshaǵynda 12 myń adam jumys istese, zamanaýi tehnologiialyq jetistikterdi paidalanyp salynǵan Aqtoǵaidaǵy jańa óndiris oshaǵynda 1,5 myń adam eńbek etip jatyr eken. Osy bir jaittan-aq Shyǵys Qazaqstan oblysynda 4,0 Indýstrialdy jańǵyrý isi sátti júzege asyp jatqanyn baiqaýǵa bolady.

 

Bolashaqta Semeidiń kelbeti qandai bolady?

Basqosýda Shyǵys Qazaqstan  oblysynyń áleýmettik-ekonomikalyq damý máselelerine keńinen toqtalǵan óńir basshysy:

– Semei qalasynda mádeni qundylyqtar óte kóp. 2014 jyly qala biýdjeti 21 mlrd.  teńge bolsa, aǵymdaǵy jyly jiyntyq biýdjeti 49 mlrd. teńgege jetip otyr. Búginde qalanyń áýejaiy 10 mlrd. teńgege jańǵyrtylýda. Mundai jait buryn-sońdy bolmaǵan. «Abai Arena» atty biregei mádeni-sporttyq keshenniń jobalyq-smetalyq qujattamasyn da aiaqtap qaldyq. Shyndyǵyna kelgende Semei qalasynyń jalpy injenerlik-kommýnikatsiialyq júiesi syn kótermeidi. Sondyqtan, búginde jańbyr sýyna arnalǵan kárizdiń jobalyq-smetalyq qujaty ázirlenip jatyr, injenerlik kommýnikatsiialary, sýmen qamtamasyz etý, káriz jáne jylý boiynsha da úlken ister atqarylýda, – dedi. Onyń sózine qaraǵanda, aǵymdaǵy jyldyń ózinde ǵana qalanyń joldaryn salýǵa, aǵymdyq jáne kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizýge 3 mlrd. teńge bólingen. Bul jumystarǵa qalanyń barlyq  jol salatyn kompaniialary jumyldyrylǵan.

Sonymen qatar búgingi zamanaýi talaptarǵa tolyqtai sai keletin «Qaraǵaily» dep atalatyn shaǵynaýdan da boi kóterýde. «Semei aqyr sońynda sáýlet-qala qurylysy qundylyqtaryna sai keletin shaǵynaýdanǵa ie bolǵanyn qalaimyn. ShQO-nyń barlyq qalalarynda jáne Semeide jańadan salynatyn árbir úidiń, árbir páterdiń kólik qoiýǵa arnalǵan turaqtary bolady. Júretin joldyń eni 3,6-dan 6 metrge deiin salynady. Iaǵni, múldem bólek parametrler qoldanylady. Munan bólek, barlyq úilerge japsarlas áleýmettik nysandar bolady», – dedi ShQO ákimi.

Ahmetovtiń aitýynsha, taiaý aralyqta Semei qalasy adam tanymastai ózgeriske ushyraidy.

– Taiaý aralyqtaǵy qysqa ǵana ýaqyttyń ishinde Semei qalasynyń tanymastai ózgeretindigine sendirgim keledi. Semei qalasyna kelińizder, jaǵalaýdyń qalai ózgergendigin ózderińiz de kóresizder. Ortalyq alań da ózgeriske ushyraidy. Ai saiyn jeke ózim bul qalamen ainalysamyn jáne áli kúnge deiin oryn alyp otyrǵan problemaly jerlerdi de naqty bilemin, – dedi ol.

 

Kólik eksportyn jolǵa qoiǵan oblys

Endi Shyǵys Qazaqstan oblysynda qurastyrylǵan kólikter Tájikstan men Qyrǵyzstanǵa eksporttala bastaidy. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi  Mońǵoliiada, Qyrǵyzstanda, Tájikstanda bolyp, Úkimet basshylarymyz bizdiń avtomobilderdiń sol naryqtarǵa shyǵýy jaiynda ýaǵdalastyqqa qol jetkizipti. Ákim tilshilerdiń qazaqstandyq kólikterdi Aýǵanstan naryǵyna jetkizý múmkindigine qatysty saýalyna jaýap berdi.

– Eger bizde Aýǵanstanǵa shyǵý múmkindigi bolsa, onda ózimizde qurastyrylǵan kólikterdi Aýǵanstan naryǵyna da zor qýanyshpen jetkizýge daiynbyz. Biraq, ókinishke orai ázirshe mundai belgi  baiqalmaidy. Biraq, biz daiyn ekenimizdi aitqym keledi. 100-den astam «Niva» kóligin Qytaiǵa jiberdik. Aýǵanstanǵa da zor qanaǵattanýshylyqpen jibere alar edik, – dedi Danial Ahmetov.

Nurlan Jumahan