Kertartpa oi
Iá, kópbalaly otbasylarǵa kómektesý kerek. Biraq sailaýǵa jumsalatyn aqshany basqa maqsatqa jumsap, únemdeý tutas eldi qurdymǵa bastaityn jol ekenin jadymyzdan shyǵarmaiyq.
Dál qazir qarapaiym halyqtyń bilikke degen senimi az ekenin de bilemiz. Tipten, sailaýdyń kópshilik oilaǵandai ádil ótetinine de kúdikpen qaraýǵa bolady.
Biraq eshqashan sailaýǵa baǵyttalǵan qarjyny áleýmettik máselelerge jumsap, máseleni sheshý tyǵyryqtan shyǵýdyń joly emes ekenin bárimiz túsingenimiz abzal.
Sailaý qalai ótse de ol halyq pen biliktiń arasyn jaqyndatatyn, eki tarapqa oi salatyn mańyzdy saiasi shara. Árbir sailaý arqyly biz mysyqtabandap bolsa da alǵa jyljitynymyzdy umytpaýymyz kerek.
Ýkrainder qalai daýys berdi?
Kúni keshe ǵana Keńes Odaǵynyń shekpeninen shyqqan Ýkrainada Prezident sailaýynyń eki kezeńi ótipi, komik Vladimir Zelenskii jeńiske jetkenine kýá boldyq. Kóptegen saiasi sarapshylar bul Ýkrainanyń úlken jetistigi ekenin aitty. Buǵan eshqandai talasymyz joq.
Sol kóp oi-pikirlerdiń arasynan bizge belgili jýrnalist, saiasi sarapshy Vitalii Portnikovtyń aitqan áńgimesi nazarymyzdy aýdardy. Ol bylai deidi:
– Ýkrainanyń qarapaiym halqy V.Zelenskii prezidenttik sailaýda jeńiske jetse, eldegi jemqorlyqqa tosqaýyl qoiyp, sharyqtaǵan kommýnaldyq tarifterdi tómendetip, halyqtyń jaǵdaiyn jasaidy» degen áńgimege senip, daýys berdi. Halyq elimizde oryn alǵan saiasi kúresterdiń arqasynda sailaýǵa qatysýdyń mańyzdylyǵyn túsindi. Biraq úmitkerlerge qalai daýys berý máselesin áli úirengen joq.
Jasyratyny joq, kópshilik V.Zelenskii kommýnaldyq qyzmettiń baǵasyn tómendetedi degen ertegi áńgimege senip daýys berdi. Búginde jurt Prezidenttiń tarifterdi tómendetýge eshqandai qatysty joq ekenin túsinbeidi. Tipti, túsingisi kelmeidi.
Eger prezidenttik sailaýda jeńiske jetken V.Zelenskii buǵan deiingi basshylar sekildi belden basyp, biraz ýaqytqa deiin tarifterdi tómendetse, onda onyń Viktor Ianýkovichten qandai aiyrmashylyǵy bar?
Sailaýshylar ózderi daýys bergen úmitkerdiń túitkildi máselelerdi oń baǵytta sheshetin bazalyq baǵdarlamasy, saiasi qurylymdarǵa sózin ótkize alatyndai múmkindigin esepke alyp daýys berýi kerek qoi. Al bizder bolsaq, bolmashy nársege úmittenip, daýys berdik.
Eger V.Zelenskii tarifterdiń baǵasyn aýyzdyqtai almasa, odan teris ainalamyz ba? – dep oiyn ashyp aitqan edi.
Sailaýdyń qadirin túsindik pe?
Iá, ýkraindyqtar sailaýǵa qatysýdyń mańyzyn túsindi. Biraq olar Batys elderindegidei qalai daýys berýdi áli meńgergen joq.
Al biz bolsaq, sailaýǵa bólingen qarjyny áleýmettik máselelerge jumsaiyq dep, eldi orta ǵasyrǵa súireitin áńgimeni aitýymyz ne sasqandyq?
Bul rette biliktiń sailaýdy ádil ótkizbeitini jaiynda tańdy tańǵa uryp áńgime aitýǵa bolady. Biraq budan ne ózgeredi? Eshteńe ózgermeidi.
Bizge bilik qalaǵan kandidatymyz ben partiiamyzǵa daýys berý múmkindigin berip otyr.
Halyq osy múmkindikti paidalanýy kerek. Sailaýǵa qatysýǵa, daýys berýge, daýysty qorǵaýǵa basa mán beretin kez jetti. Sol kezde mereimiz ústem bolady.
Kez kelgen sailaý halyqtyń saiasi belsendiligin arttyryp, erteńgi kúnge degen senimin oiatady. Sondyqtan ózin Táýelsiz Qazaqstannyń azamaty sezinetin árbir adam sailaýǵa belsendi túrde qatysýdy óziniń azamattyq paryzy sanaýy tiis.
Qazaqstanda Prezidenttiń ornynan ketip, elde úlken saiasi ózgerister oryn alatyny jaiyndaǵy áńgimeniń sheti shyqqanyna bir-eki jyldyń júzi boldy.
Mine, sol ýaqyttan beri bilik halyqtyń áleýmettik jaǵdaiyna kóńil bólip, eldegi elektorattyq kóńil kúidi jaqsartýǵa negiz bolatyn birneshe sharalardy qabyldaǵanyn bilemiz.
Bilik sailaýǵa daiyndalady, halyq she?..
Sonyń biri retinde ótken jyldyń kúzinde Elbasy Nursultan Nazarbaev Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda elimizdegi monopolisterdiń kommýnaldyq tarif baǵalaryn negizsiz ósirgenin kóterip, tiisti oryndardy qazanǵa salyp, qýyryp alǵany esimizde.
Osy bir oqiǵadan keiin joǵary shendiler eskertý alyp, aýdan deńgeiindegi basshylardyń ústinen qylmystyq is qozǵaldy. Sol kezde halyq ta biliktiń bul áreketin qoldady.
Budan basqa Almatyda Kókjailaý máselesiniń toqtatylýyn da elektorattyq kóńil kúidi retteýge baǵyttalǵan shara dep qabyldaýǵa bolady.
Demek, bizdiń bilik te sailaý qarsańynda bas-aiaǵyn jinap, saiasi naýqanǵa azdy-kópti daiyndyqpen aiaq basatynyn baiqaýǵa bolady.
Mundai jaǵdaida halyqtyń sailaýǵa atústi qaraýyna qaqysy joq.
Sailaý – negizgi kúsh halyqtyń qolynda ekenin biliktiń esine salyp turatyn basty nusqaýlyq.
Mundai jaǵdaida «sailaýdyń aqshasyn basqa máselege jumsaiyq» degen bura tartýshylarǵa áleýmettik jelide laik basyp, qoldap pikir jazýymyz uiat.
Nurlan Jumahan
