Eger sizge ishki týrizm unaityn bolsa jáne jazdyń sońǵy aiynda ýaqytty qalai ótkizýdi oilap júrseńiz, onda tamasha usynys – 13 tamyzda Qostanaida qalanyń 145 jyldyǵyna arnalǵan merekelik sharalar bastalady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ákim Marat Júndibaev qala qonaqtary kelgen sátte – áýejaidan (aitpaqshy, tolyq jóndeýden ótken) jáne saparjaidan bastap-aq merekelik kóńil-kúidi sezindirýge ýáde berdi. Barý-barmaýdy ózińiz sheshińiz, biraq Qostanaidyń týǵan kúnin qandai aýqymda atap ótetinin biz bilip aldyq.
Astyq ólkesi
Kóptegen adamdar Qostanaidy Qazaqstannyń astyq ólkesi retinde tanidy. Prezident Qasym-Jomart Toqaev Reseimen aimaqaralyq forýmda sóilegen sózinde qalany dál osylai sipattady:
"Búgingi aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan forýmnyń Qazaqstannyń naǵyz astyq ólkesinde ótip jatqanynyń simvoldyq máni bar. Qostanai oblysy elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge zor úles qosýda".
Qostanailyqtardyń ózderi bul mártebeni maqtan tutyp, elimizdiń asyraýshysy ataǵyn jyldar boiy ustap turýdy armandaidy. Biraq, bai aýylsharýashylyq tarihymen qatar, qala mashina jasaý salasyn da damytýda.
Jańa kórnekilik
Birneshe jyl buryn qala «Qazaqstan Detroity» dep ataldy. Jergilikti turǵyndar munymen kelisedi, óitkeni olardyń barlyǵynyń derlik dostary nemese otbasy músheleri jergilikti kásiporyndarda jumys isteidi. Qalada jergilikti zaýyttarda alǵan biliktiliginiń arqasynda injener atanǵan jas mamandar turady. Bul Qostanaimen alǵash tanysqanda-aq seziledi. Qonaqtardy oblys ortalyǵyna kire beriste mashina jasaýshy beinelengen úlken túrli-tústi mýral qarsy alady. Mýral áleýmettik jelilerde hitke ainalyp, qai qalaǵa baratynyńyzdy meńzeidi.
Mýraldyń avtory Nikolai Seliýtin bul ideianyń oǵan óte ońai kelgenin aitady:
"Men Qostanaidy basqa qalalardan erekshelendiretin mýral jasaǵym keldi. Qostanai – mashina jasaý ortalyǵy, sondyqtan men osyǵan toqtalǵandy jón kórdim. Men jergilikti turǵyndardyń reaktsiiasyna óte riza boldym, sondyqtan ideia men onyń júzege asyrylýynyń joǵary baǵalanǵanyna óte qýanyshtymyn".
Bul ataq qalai paida boldy?
Jastar Qostanaidyń mashina jasaýdyń astanasy degen ataǵyn maqtan tutady. Qalada avtomobil ónerkásibi 1982 jyly dizel zaýyty jumys istei bastaǵan kezde dami bastady. Jergilikti turǵyndar sol jyldary Qostanaidyń «kelinder qalasy» ataǵyna ie bolǵanyn da aitady, óitkeni munda «Bolshevichka» iri tigin fabrikasy jumys istegen (áli de jumys istep tur) deidi. Estýimiz boiynsha, ol jerden er adamdar da jumys suraǵan eken. Demek, suraýlary jerde qalmady. Táýelsizdik jyldarynda dizel zaýyty qalpyna kele bastady jáne búginde óz salasy boiynsha elimizdiń eń iri eki zaýytyna ainaldy.
Al Allur jáne Agromash zaýyttarynyń jumysshylary Qostanaiǵa qazirgi "Qazaqstan Detroity" ataǵyn alyp keldi. Ekeýi de óz salalarynda kóshbasshy. Birinshisi – jeńil kólikter shyǵarý boiynsha, al ekinshisi – aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn óndirý salasynda.
Indýstriiadaǵy tabys
Qostanailyqtardyń qol jetkizgen tabysynyń aýqymyn túsiný úshin statistikaǵa júgingen jón. Mysaly, bir jarym jyl buryn 2000-ǵa jýyq jumysshy bolǵan Allur zaýytynda búgingi tańda 3500-ge jýyq adam jumys isteýde. Ótken jyly zaýyt 90 myńnan astam avtokólik shyǵardy.
"Biz birte-birte óndirýshiler men brend ieleriniń senimine ie bolyp kelemiz. Biz shaǵyn qadamdardan bastap, sapaǵa asa mán berdik. Maqsatymyz – qazaqstandyqtardy joǵary sapaly ónimmen qamtamasyz etý. Birte-birte bizdiń jumysymyzdy iri brendter men avtokólik áýesqoilary moiyndai bastady», – deidi óndiristi oqshaýlaý bóliminiń basshysy Ádil Shaikemelov.
Zaýyttyń arqasynda Qostanaida álemge áigili Chevrolet, Kia, JAC, Hongqi, Jetour jáne Skoda markalarynyń kólikterin shyǵarýǵa múmkindik týdy. "Qazaqstannyń avtokólik odaǵy" reitingi boiynsha olardyń barlyǵy qazaqstandyqtar arasynda eń tanymal ondyqqa kiredi, al alǵashqy eki brend eń kóp satylatyn úshtiktiń qatarynda.
Jas injenerler zaýyttaǵy ortasha jalaqy oblystaǵy ortasha deńgeiden áldeqaida joǵary ekenin, qazirgi tańda shamamen 378 614 myń teńgeni quraitynyn aitady. Qala quraýshy taǵy bir kásiporyn Agromash búkil eldi aýyl sharýashylyǵy tehnikasymen qamtamasyz etedi, sondyqtan ol tanystyrýdy qajet etpeidi. Máselen, ótken jyly munda 1200-den astam otandyq traktorlar men kombaindar shyǵaryldy. Al LOVOL markaly traktorlar elde eń kóp satylǵan traktorǵa ainaldy.
Jyl saiyn zaýytta 250 myń birlikke jýyq toraptar men bólshekter shyǵarylady, olardyń bir bóligi óz quiý tsehynda jasalady.
"Ótken jyly biz filialdyq jelini damytýdyń jańa vektoryn belgiledik, al biylǵy jyl «Servis jyly» aiasynda ótýde. Bizde elimizdiń barlyq astyqty aimaqtarynda 200-den astam joǵary bilikti qyzmetkerler jumys isteitin eń iri servistik jáne satý jelisi bar. Qazirgi ýaqytta biz filialdarymyzdy damytyp, jetildirip, qosalqy bólshekter qoimalaryn keńeitýdemiz, sonymen qatar qyzmet kórsetý bólimsheleriniń jumysyn odan da tiimdi etýdi kózdep otyrmyz, bul úshin jańa avtokólikter satyp aldyq", - deidi Agromash holding KZ kommertsiialyq direktory Nikolai Parhomenko.
Jalpy, Qostanaida iri investorlar tynbai igerip jatqan indýstriialyq aimaq ornalasqan. Munda elde óndiristik tóńkeris jasaýǵa ýáde beretin zaýyttar birinen soń biri paida bolýda.
Munyń syry nede?
Ulttyq statistika biýrosynyń málimetinshe, Qostanaida 265 myńǵa jýyq adam turady. Al olardyń aitarlyqtai bóligi mashina jasaýshy mamandyǵyn igergen. Olardy ne yntalandyrady?
Biz zaýyttardyń baspasóz qyzmetinen áleýmettik paket jóninde derekterdi suradyq. Zaýyttar jumyskerlerdi kóptegen qundy usynystarmen qyzyqtyratyny belgili boldy. Zaýyt jumysshylary úshin tegin jol júrý jáne tamaqtandyrý tańsyq emes. Oǵan qosa jumyskerlerge kóptegen seriktesterdiń qyzmetterine jeńildikter beriledi.
Sonymen qatar mashina jasaýshylar birigip, qyzmetkerler men olardyń otbasylaryna arnalǵan 9 qabatty kampýstyń qurylysyn aiaqtady. Jaqyn arada balabaqsha qurylysyn bastaimyz dep ýáde berip otyr.
Taǵy bir erekshe tus – kásiporyndardyń óz qyzmetkerlerin oqytatyndyǵy. Bul isti Allur zaýyty bastady, onyń óz ýniversiteti bar. Ol eldegi joǵary oqý oryndarymen jáne kolledjdermen yntymaqtasady, sonyń ishinde stýdentterdi óz qarajaty esebinen oqytady. Al tájiribeli sheberler biliktiligin óndiristen qol úzbei shyńdaidy.
Qazir qaladaǵy barlyq mashina jasaý kásiporyndary birigip, joǵary oqý oryndarymen jáne kolledjdermen yntymaqtasady, sonymen qatar aqyly óndiristik tájiribeler uiymdastyryp, qural-jabdyqtar satyp alýda.
Mysaly, jergilikti avtomobil kóligi kolledjinde Quzyrettilik ortalyǵy salyndy. Onda stýdentter diplomdy alǵannan keiin olardyń jumysynda paidalanylatyn jabdyqta tájiribe alyp, is-áreketterdi úirenedi. Buryn-sońdy elde mundaidy eshkim jasaǵan emes.
Investorlar
Óziniń 145 jyldyq mereitoiynda Qostanai barlyq qalalar armandaityn, biraq kez kelgenniń qolynan kele bermeitin nárseni jasady – bul investorlardyń úlken qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. Jáne bul bos sóz emes, óitkeni Kia tarihta alǵash ret Koreia Respýblikasynan tys jerde birlesken kásiporyn qurýǵa jáne zaýyt salýǵa tikeleiinvestitsiia quidy.
Jalaqysy joǵary 1500 jumys ornyn qurý josparlanyp otyrǵan jańa zaýyttyń óndiristik qýaty jylyna 70 myń avtokólikti quraidy. Al qyzmetkerler qazirdiń ózinde qundy usynystar arqyly izdestirilýde jáne tartylýda.
Qostanailyqtardyń ózderi mashina jasaýda bir jumys ornynyń ashylýy sabaqtas salalarda taǵy birneshe jumys ornyn ashýǵa ákeletinin aitady. Qostanailyqtardyń alǵa umtylǵany sonsha, olar qazirdiń ózinde Avtokólik bólshekterin shyǵaratyn oqshaýlaý ortalyǵynyń qurylysynyń aiaqtalýyn kútip otyr.
"Biz oryndyqtardy, gaz shyǵarý júiesin, elektr symdaryn lokalizatsiialaýdy josparlap otyrmyz, tósenishter de bar, mundai elementter kishkentai bolǵanymen, logistikany únemdeý turǵysynan alǵanda, bul zattardy 2-3 myń shaqyrymǵa tasymaldamaǵansha, olardy konveierge jaqyn etip shyǵarǵan durys", - deidi Allur zaýytyn oqshaýlaý bóliminiń bastyǵy Sergei Mogilatov.
Hab
Taǵy da, sabaqtas salalar jóninde. Óndiristiń kóp bolǵany sonsha, qala bolashaqta júk kólikteriniń keptelisi bolady dep qaýiptenedi. Kásiporyndar endi óz ónimderin el naryǵyna jáne eksportqa jóneltýge úlgere almai qalady. Bul máseleniń sheshimi 2022 jyly alǵash ret sóz bolǵan qurǵaq porttyń qurylysy bolmaq. Logistikalyq ortalyqty sol iri kásiporyndardyń janynda ornalastyrý josparlanýda.
"Logistikalyq ortalyq júk tasymaldaý máselelerin sheship qana qoimai, sonymen qatar 500 jańa jumys ornyn ashady. Kólik apatynyń aldyn alý úshin, qurylysyn osy jyldyń aiaǵynda nemese kelesi jyldyń basynda bastaý josparlanýda", - deidi oblys ákimi Qumar Aqsaqalov.
Týǵan kúnińmen!
Osylaisha Qostanai óziniń 145 jyldyǵyn Qazaqstannyń indýstriialyq astanasy retinde beiresmi mártebesimen atap ótýde. Qala turǵyndary ózderiniń dástúrlerin saqtap, astyqty ólke ataǵyn qorǵai aldy, bolashaqty ta oilap, shaǵyn Otanyn mashina jasaý qalasyna ainaldyrdy.
Qostanailyqtardyń ózderi qalanyń basty qundylyǵy – halqy ekenin aitady. Meiirimdi, bir-birine kómektesýge jáne árdaiym qoldaýǵa daiyn. Qostanai oblysyna da jetken sý tasqyny muny taǵy bir dáleldedi. Astyqshylar men mashina jasaýshylar óńiriniń turǵyndary óz merekelerin maqtanyshpen, bolashaqqa úlken josparlarmen qarsy alady.
