Qoshtasý
Áldeqashan qoshtasyp qoisań da, poiyz áli júrmegendikten perronnan kete almai, bailanyp turatynyn bar – biz sondai sátterde bolatyn bir kulazýly kúide edik. Perron kádimgi perron: baiaǵy arly-berli sapyrylysqan jurt, kir-qoqys, ystyń iisi, shý – kisini kereń qylyp tastaityn yzy-qiqy, yń-jyń daýystar, temirdi temirge qajaǵan sostavtar saldyry.
Sharlotta vagonnnyń uzyn koridorynda, tereze aldynda tur, syǵylysqan jurt ony qaǵyp ótedi, olai da, bulai da tyqsyrady, ursady bári, biraq biz osynaý sońǵy ǵumyrymyzdyń minýttarynda, qalai ǵana onyń aýzy-murnynan shyǵa tolǵan kýpesiniń jabyq terezesinen ymdasyp turmaqshymyz...
– Qandai jaqsy boldy! – dedim men osymen úshinshi ret, – Maǵan soqqanyń qandai jaqsy boldy, shynynda...
– Keregi joq, aitpai-aq qoishy... Baiaǵydan beri bilemiz ǵoi biz bir-birimizdi... On bes jyl boldy...
– Iá... iá... ekeýmiz, mine, otyzǵa kelippiz... Degenmen, bul da sebep bola almaityn edi ǵoi...
– Qoishy endi, aitpashy... Ras, otyzǵa kelippiz... Orys revoliýtsiiasyna da otyz jyl... Bizdin Eýropada ashtyq pen boqtyq, bylyq-shylyqtyń bastalǵanyna da sonsha jyl...
– Soǵyspen de qurdaspyz...
– Joq, sál jastaýmyz...
– Ras aitasyń, biz áli óte jaspyz... – Sharlotta kúlip jiberdi. – Sen birdeńe dediń be? – dedi sosyn mazasyndana, óitkeni, dál sol sátte aýyr chemodan súiretken bireý ony tereze aldynan ári yǵystyryp jibergen edi.
– Joq, aiaǵym ǵoi.
– Sen oǵan birdeńe isteýin kerek.
– Iá, mindetti túrde, birdeńe etermin ony, shynynda da tym qaqsap ketti ózi.
– Qinalyp turǵan joqsyń ba?
– Joq...
Men, jańaǵy bir aralyqta, ony súietinimdi aitqym kelgen, biraq, mine, on bes jyl boldy, sony aitýǵa dátim jetpei-ak koidy...
– Ne boldy saǵan?
– Eshteńe... Shvetsiia... Sonymen, Shvetsiiaǵa ketip baramyn de?..
– Iá, azdap yńǵaisyzdaý da siiaqty. Bomba túsip qiraǵan úiler, ashtyq, jyrtyq-jamaý, shoqpyt tirlik – qiynshylyqtardyń bári bizdiń ómirimizge ainalyp ketpedi me? Sodan-aq yńǵaisyzdanam. Men ózimdi bir qashqyn, satqyn sezinem...
– Aqymaktyń sózin aitpa... Sen basqa ómir úshin jaratylǵansyń, Shvetsiiaǵa ketetińine qýan.
– Keide, ras, qýanam da... Bilesiń be, men keide toia tamaq ishý de, sirá, úlken baqyt shyǵar dep oilaimyn... Jáne ainalańda bir de bir qiraǵan úi bolmasa... Ol maǵan bir alyp-ushpa órekpigen kýanyshty hattar jazady.
Kenet radiodan poiyzdyń júretinin habarlaǵan daýys jańǵyryǵyp qoia berdi. Qorqyp kettim, biraq bul bizdiń poiyz emes eken. Daýystyń habarlaýynsha «Rotterdam – Bazel» poiyzy attanbaqshy.
Sharlottanyń kip-kishkene súikimdi júzine kóz almai qarap turǵanymda, nege ekeni belgisiz, kenet jupar ańqyǵan jaqsy sabyn men kofenin iisi esime túsip, men ózimdi sonsha baqytsyz sezindim.
Bir sátke maǵan osynaý kishkentai ǵana aiaýly jaratylysty sharasyzdyń jankeshtiligimen terezeden sýyryp alyp, jibermei alyp qalýym múmkin siiaqty kórinip ketti. Óitkeni, ol – meniki ǵoi, men súiem ǵoi ony
– Ne boldy saǵan?
– Eshteńe.... Shvetsiiaǵa bara jatqanyńa qýan...
– Árine... Erik-qairaty sumdyq onyń. Óziń oilashy tabandatqan úsh jyl boiy Reseide tutqynda boldy, odan qashyp shyqty, million túrli oqiǵa, qiyn-qyspaqty bastan keshti, endi, túk bolmaǵandai, ana jaqta Rýbenspen shuǵyldanyp jatyr?..
– Sen de birdeńemen ainalysýyn kerek. Tym qursa, ýniversitet bitirip alý kerek.
– Jap aýzyńdy!
– He? – Sharlottanyń esi shyǵyp, júzi qup-qý bolyp ketti.
– He?
– Keshir, – dedim men sybyrǵa jaqyn únmen. – Men muny aiaǵyma aityp turmyn, keide onymen osylai sóilesetinim bar.
Sharlotta Rýbenstiń áielderine uksamaityn edi, odan góri Pikassonykine keletin – álgi Shvetsiiadaǵy jigittiń nege oǵan úilengisi keletinine túsinbei-aq qoidym. Aita berse Sharlotta, tipti, sulý da emes qoi, men ony súiemin ǵoi.
Perron tynyshtalyp, el aiaǵy sirei bastady, biren-saran shyǵaryp salýshylar ǵana kórinedi. Poiyzdyń júretini týraly radiodan mine-mine habarlanýy tiis. Árbir mezet eń sońǵy sát bolýy múmkin.
– Sen birdeńemen ainalysýyn kerek, áiteýir, birdeńemen bulai júre berýge bolmaidy....
– Solai, – dedim men kelisip.
Ol Rýbenstiń áielderine múlde uqsamaityn symbatty aiaqtary da uzyn, júikesi de názik jáne orys revoliýtsiiasymen, Eýropadaǵy kúlli bylyq-shylyq, ashtyq, soǵyspen kurdas.
– Sengim kelmeidi... Shvetsiia... Tús siiaqty.
– Osynyń bári, shynynda, kórgen tús.
– Sen solai oilaisyń ba?
– Árine. On bes jyl... Otyz jyl. Taǵy otyz. Diplomnyń keregi ne? Áýrege tati ma? Jap aýzyńdy qarǵys atqan!
– Sen muny taǵy da aiaǵyna aityp tursyń ba?
– Iá.
– Al ol ne deidi?
– Tyńda.
Biz bir-birimizge qarap kúlimdegen kúii únsiz qaldyq, sol únsiz qalpymyzda, bir sóz qatpastan, bir-birimizge aita almai kelgen aryz-armanymyzdy túgel aqtardyq.
Sosyn ol maǵan karap taǵy kúlimsiredi.
– Endi túsindiń be... Solai bolsyn, iá ma?
– Iá, iá...
– Shynymen be?
– Iá, iá...
– Bilesiń be, – dedi ol aqyryn ǵana sózin jalǵastyryp, – másele tek birge bolýda emes qoi. Másele tek onda emes qoi, ras pa?
Radiodan poiyzdyń júretini týraly habarlaǵan daýys endi týra tas tóbemnen sambyrlap qoia berdi. Resmi, qatqyl daýystan kúzetshiniń maǵan siltep qalǵan aiyrkuiryq shybyrtqysynan seskengendei, dir ete kaldym.
– Kóriskenshe saý bol!
– Cay bol!
Poiyz ornynan aqyryn ǵana qozǵalyp, perrondy boilai baiaý syrǵyp bara jatty da, vokzaldyń kúmbezdene kóterilgen áinek jappasy astynan úzilip shyǵa bere, túnekke batyp ketti.
