Erekshe sham QazUÝ janyndaǵy Eksperimenttik jáne teoriialyq fizika ǵylymi-zertteý institýtynda jasalǵan.
Joba avtorlary – fizika-matematika ǵylymdarynyń kandidaty, Qazaqstan Respýblikasy Memlekettik syilyǵynyń laýreaty Merlan Dosbolaev, ýniversitettiń jas ǵalymdary Saǵi Orazbaev, Erbolat Úsenov, Almasbek Ótegenov jáne Aizada Qojahmetova.
Ǵalymdardyń aitýynsha, shamdy jasap shyǵarý tehnologiiasynda aitarlyqtai ózgeris joq. Eń bastysy – energiiany únemdi paidalanýǵa basymdyq berý jáne resýrstardy utymdy ári tiimdi paidalaný.
– Bul innovatsiialyq óndiristiń basty ereksheligi – liýminestsentti shamdardyń tehnikalyq sipattamalaryn jaqsartatyn nanobólshekterdi qosý tehnologiiasyna negizdelgen. Ol úlken shyǵyndy qajet etpeidi. Bul tehnologiianyń Qazaqstanda balamasy joq. Bizdiń ónimniń basty ereksheligi men jańalyǵy osynda. Energiia únemdegish shamnyń úlgileri barlyq synaqtardan sátti ótip, arnaiy sertifikattarǵa ie boldy, – deidi joba avtorlarynyń biri Merlan Dosbolaev.
Búginde ýniversitettiń Eksperimenttik jáne teoriialyq fizika ǵylymi-zertteý institýty jylyna úsh myń shamǵa deiin shyǵarýǵa qaýqarly. Shamdardyń formalary men úlgileri de ártúrli. Ǵalymdardyń boljamynsha, jylyna jańa ónimniń 200 myń danasy tutynýshylarǵa jetpek.
– Joǵary sapa, ónimniń naryqtaǵy qunynyń tómendigi men shamnyń innovatsiialyq komponentiniń bolýy – onyń básekelik qabiletin arttyrady, – deidi joba avtorlary.
Ideia avtorlarynyń biri – QazUÝ-dyń postdoktoranty jáne institýttyń aǵa ǵylymi qyzmetkeri Saǵi Orazbaev. Ol Frantsiia, Germaniia, Vengriia, Japoniia, Resei, Belarýs elderiniń kóptegen jetekshi ǵylymi ortalyqtaryndaǵy ǵalymdarmen tyǵyz shyǵarmashylyq qarym-qatynas jasaidy. Onyń 100-den asa ǵylymi jumysy sheteldik basylymdarda jariialanǵan. Sondai-aq ol 4 innovatsiialyq patent pen bir Eýraziialyq patenttiń iegeri. Saǵi Orazbaev Frantsiianyń Orlean politehnikalyq ýniversitetinde ǵylymi taǵylymdamadan ótken. Izdenýshi jaratylystaný ǵylymdary salasyndaǵy úzdik jumysy úshin jas ǵalymdarǵa arnalǵan D. A. Qonaev atyndaǵy syilyqtyń jáne talantty jas ǵalymdarǵa arnalǵan Ǵylymi stipendiianyń jáne «QazUÝ-dyń úzdik jas ǵalymy» diplomynyń iegeri. Sondai-aq birneshe úzdik jobalardyń jeńimpazy.
Al PhD doktor Almasbek Ótegenov Vigner atyndaǵy Vengriia akademiiasynda jáne Japoniianyń Kioto tehnologiialar institýtynda ǵylymi taǵylymdamalardan ótken. Birneshe ret bedeldi halyqaralyq konferentsiialarda baiandamalar jasaǵan. Ol – jas ǵalymdarǵa arnalǵan D. A. Qonaev atyndaǵy syilyqtyń jáne talantty jas ǵalymdarǵa arnalǵan Ǵylymi stipendiianyń iegeri. Birneshe ónertabys patentiniń avtory.
Aita keteiik, erekshe shamdy shyǵarǵan Eksperimenttik jáne teoriialyq fizika ǵylymi-zertteý institýty fizikanyń ártúrli salasynda ǵylymi jáne ǵylymi-tehnikalyq zertteýler júrgizedi. Ǵylymi-zertteý jáne tájiribelik-konstrýktorlyq jumystardy atqarýda úlken tájiribeleri bar institýt qyzmetkerleri 500-den astam patent pen avtorlyq kýálikterdiń avtorlary. Institýt jaratylystaný ǵylymdary salasyndaǵy irgeli jáne qoldanbaly zertteýler boiynsha belsendi jariialanymdar jaǵynan da únemi aldyńǵy orynda.
