– Árine, qalamen salystyrǵanda aýyldaǵy poshta qyzmetiniń deńgeii tómen ekeni ras. Biraq bul jerde jalpy sapaǵa áser etip otyrǵan mańyzdy eki nárse bar. Birinshi – básekelestiktiń joqtyǵy. Ekinshi – baqylaýdyń jáne turǵyndarmen bailanystyń bolmaýy. Máselen, básekelestikti alaiyq. Aýylǵa eshqashan eshkim barmaidy. Nege? Sebebi, tiimsiz ári paidasyz. Soǵan qaramastan, aýyldaǵy poshta qyzmeti paidasyz bolsa da, bizge aýyl turǵyndaryna qyzmet kórsetý mańyzdy.
Ózderińiz biletindei, aýyldyq jerlerde «Qazposhtadan» basqa poshtalyq, kýrerlik kompaniialar men bankter qarjylyq ári poshtalyq qyzmet kórsetpeidi. Aýyl úshin zeinetaqy men járdemaqy beretin ortalyq, gazet-jýrnal jetkizýshi, hat-habar, sálemdeme jiberý-alýda «Qazposhta» – qala men aýyldy jalǵap turǵan kópir. Osyny eskere otyryp, esińizde shyǵar, poshta bólimderi jabylyp jatqan kezde (500-dei poshta bólimderi jabyldy) barlyq poshta bólimderin jappaý týraly sheshim qabyldadyq. Ári qyzmet kórsetý aýqymyn ósirý arqyly únemi jańa tabys kózderin izdeýdemiz. Keide birneshe hat pen gazet úshin aýyldaǵy poshta qyzmetkeri 200-300 shaqyrym jerge barady. Óitkeni, aýylda «Qazposhtany» árdaiym kútip otyrady.
Aýyldaǵy poshta qyzmeti máselesinde, bizdiń birinshi kezektegi maqsatymyz – aýyldaǵy poshta júiesin saqtaý, ekinshi – aýyl turǵyndarymen bailanysty jaqsartý, úshinshi – turǵyndardyń poshta jáne qarjylyq qajettilikterin qamtamasyz etý. Dál osy sapaǵa baqylaý jasaý jáne turǵyndarmen bailanysty jaqsartý úshin «Qazposhtanyń» transformatsiia aiasynda sitýatsiialyq ortalyq quryp (qazirgi kezde 240 bólimshe, 35 poshta vagony qosyldy. Biyl taǵy 200 bólimshe júiege qosylady), óńirlerdegi bólimderge videobaqylaý ornatyp, elektrondy kezek júiesi arqyly qyzmet kórsetý jyldamdyǵyn ýaqytynda kórip otyramyz. Jáne biryńǵai bailanys ortalyǵy quryldy. Bul ortalyqqa qalalyq jáne mobildi telefonnan tegin habarlasyp, kez kelgen aqparatty alýǵa bolady. Sonymen birge, qyzmet sapasyn taldaý maqsatynda jyl saiyn «Mystery Shopping» (qupiia satyp alýshy) zertteýin júrgizip kelemiz.
Bári birden bola qalmaityny belgili. Sondyqtan biz filialdyq júiesi búkil elge tamyrdai jaiylǵan «Qazposhtadai» alyp poshta júiesin ornynan qozǵaltyp, basqa rakýrsqa aýdarýǵa barlyǵyn jasaýdamyz.
– Aýyldar men oblystarǵa hat-habarlardyń, baspa ónimderiniń ýaqytynan keshigip jetetini baspasózde jii sóz bolady. Bul tarapta qandai jumystar atqarylyp jatyr?
– Munymen kelisemin. Qyzmet kórsetýdiń negizgi parametri bul – jetkizý ýaqyty men jedel qyzmet kórsetý. Bul jaǵy aýyldyq jerlerde áli de nashar. Bul jerde jalpy aýmaǵy 360 myń shaqyrym avto baǵyttyń bar ekenin eskerek, onda bizge ýaqytty qadaǵalap, baqylap jáne júieli ári qolaily jetkizý úshin jaqsy avtomattandyrylǵan logistikalyq júie kerek. Al, mundai júieni qurý jumystary qarqyndy júrgizilip jatyr. Salystyrmaly túrde qazir qandai jumystar istelip jatqanyna toqtalsaq. Máselen, buryn jiberilgen poshta K+7 (sálemdemeniń tapsyrylǵan kúni + 7 kún jetkizý bárin qosqanda 8 kún) bolsa, qazir K+4 rejiminde jumys istep jatyrmyz. Sheteldik poshta kompaniialary bul parametrdi kerisinshe, ósirýde (mysaly, Avstriiada jetkizý ýaqyty K+2 den K+3 ósken).
Baspa ónimderin taratýǵa kelsek, 2016 jyldyń 1 toqsanynda respýblikalyq gazetterdi jetkizý máselesinde baspalar merzimdi baspasózdi «Qazposhtanyń» «IýG» aqparattyq-logistikalyq ortalyǵy filialynyń qyzmetkerlerine ýaqytynda tapsyrmaǵandyqtan baspa ónimderiniń oblys, aýdan, aýyldarǵa jetý ýaqyty buzyldy. Adam faktoryna bailanysty «Qazposhta» tarapynan da jetkizýde keshigý boldy. Mundai jaǵdailardy jańa tehnologiia, innovatsiia jáne avtomattandyrylǵan júie engizý arqyly azaittyq. Qazirdiń ózinde dispetcherlik qyzmetti qadaǵalaý úshin GPS júiesi arqyly baqylaý ornatyldy. Bul óz kezeginde belgilengen marshrýtqa shyqtym dep jalǵan aqparat berýdi jol kesti. Kýrerlik qyzmetke qosymsha retinde aldaǵy ýaqytta taksist júrgizýshilerin de qosý josparlanyp otyr. Búgingi kúni Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy oblystarynda bir baǵytta únemi adam tasityn taksi júrgizýshilerimen kelisim jasaldy. Endi olar óz baǵyttarynda poshta jetkizetin bolady. Menińshe, bolashaqta dál osy baǵyt logistikanyń negizgi modeli bolady.
– Joǵaryda aitqanymdai, aýylda jumys júrgizý kóp shyǵyndy talap etedi: ǵimaratty jalǵa alý, kommýnaldyq tólemder, kólik shyǵyndary, eńbekaqy men bailanys qyzmeti aqylary. Buǵan eldegi ekonomikalyq jaǵdai iaǵni, infliatsiia qyzmet kórsetý qunynyń ósýi de óz áserin tigizip otyr. Sondyqtan da aýyldaǵy bólimsheler paida tabý bylai tursyn, shyǵynnyń jartysyn da jaba almaidy.
Kóp shyǵyn men úlken eńbekti qajet etetindikten aýyl turǵyndaryna poshta qyzmetin kórsetý jekemenshik kompaniialarǵa tiimsiz. Tek «Qazposhta» ǵana aýyldyq jerlerde poshta jáne qarjylyq qyzmet kórsetetin jalǵyz kompaniia. Jekemenshik kompaniialar aýylda poshta jáne kýrerlik qyzmet kórsetý jumysyn bastasa, biz oǵan tek qýanar edik. «Qazposhta» olardyń jolyn jaýyp otyrǵan joq.
Aýyldaǵy poshta qyzmetiniń osyndai jaǵdaiyn eskere kele, bul daǵdarystan shyǵýdyń mynadai joldary turdy. Birinshi – tarifterdi ósirý (Resei osy joldy tańdaǵan) Ekinshi – Úkimettiń kómegine júginý (basqa elderdiń poshta kompaniialary osy jasady), úshinshi – aýyldaǵy tiimsiz poshta qyzmetin toqtatý. Biraq, ózderińiz kórip-bilip otyrǵandai, «Qazposhta» joǵaryda aitylǵan joldardyń eshqaisysyna moiyn burmai, ózge jol taýyp, bárin Úkimetke nemese tutynýshyǵa itere salmai, aýyldaǵy qyzmetin jalǵastyryp otyr.
Kompaniianyń transformatsiiasyn júrgizip, sonyń ishinde biznes-protsesterdi, avtomatizatsiiany ońtailandyryp, innovatsiiany engizý, naryqqa jańa poshtalyq jáne qarjylyq ónimder men qyzmetterdi ákelý arqyly aýyldardaǵy poshta qyzmeti shyǵyndaryn jabýdyń kórsetkishin kóterýdi kózdep otyrmyz. Jumys júrgizý tásiliniń ózgergenin, jasalyp jatqan reformalardyń tiimdiligin kórgen soń, Táýelsizdik 25 jyly ishinde memleket birinshi ret qoldap, 2017 jyldan bastap, poshta qyzmetin qoldaýǵa jylyna 1,7 mlrd teńge sýbsidiia bólmek. Bul kompaniiaǵa aýyldyq jerdegi shyǵynǵa shyǵyp kelgen biznesin tiimdi ári paidaly dárejege kóterýge septigin tigizedi.
Tutynýshylar qyzmetine salmaq salmaityn joldy kórsete otyryp, «Qazposhtanyń» aýyldaǵy poshta qyzmetinde jinalǵan shyǵyndarynyń bir bóligin jabatyn sýbsidiianyń qajettiligin biz Úkimetke dáleldedik.
– Taǵy bir másele, aýyldaǵy poshta qyzmetkerleriniń jalaqysy. Bir sózińizde 2014 jyly kompaniia 2,5 milliard teńge paida taýyp, onyń 2,2 milliard teńgesin kompaniianyń óndiristik qyzmetindegi jumysshylardyń jalaqysyn kóterýge jumsaǵandaryńyzdy aitypsyz. Jalaqysy kóterilse, «Qazposhtaǵa» tutynýshylary tarapynan túsetin shaǵym nege azaimai otyr?
– Bul jerde másele qyzmetkerlerdiń biliktiliginde bolyp tur. Bizdegi problemalardyń biri de – osy. Iaǵni, qyzmetkerlerdi komleksti túrde oqytý joq. Aimaqtardaǵy poshta júiesi úlken. Barsha qyzmetkerlerdi jinap ákelip, bir sátte oqytyp shyǵý múmkin emes. Bulai isteý birinshiden, shyǵyn bolsa, ekinshiden jumys óndirisi úziledi. Biraq, solai eken dep qarap otyrǵan joqpyz. Alystan oqytý baǵdarlamasyn jasap jatyrmyz. Jekelegen óńirlerdegi qyzmetkerlerdi bas keńsege de naqtyly oqytyp, aimaqtarǵa shyǵyp kúndelikti aqparattandyrýmen qatar adamdardy da úiretip kelemiz.
Onyń ústine joǵaryda aitqanymyzdai, ortalyq apparatta aimaqtardan kelip túsetin aqparattardy zerttep, taldaýda Sitýatsiialyq ortalyq jaqsy jumys istep tur. Qyzmetkerler ekrannan «baǵdarsham» negizinde iaǵni, jasyl, sary, qyzyl tústermen eldegi poshta júiesiniń jumysyn baqylap otyrady. Bul júie eldegi kóptegen bólimshelerde jumys istep tur. Sonyń arqasynda bas keńsedegi qyzmetkerler monitordan kezektiń tym kóbeigenin baiqasa, sol bólimshege dereý habarlasyp, máseleni sheshedi. Bul degenińiz, jaǵdaida tek qana filial basshylary ǵana sheship qoimaidy, sonymen birge ortalyq keńseden biz de baqylap, birden iske kirisemiz.
Jalpy, 2015 jyldyń 4 toqsanymen salystyrǵanda, 2016 jyldyń 1 toqsanynda «Qazposhta» AQ-na túsetin shaǵymdar 32,5% azaidy. Kelip túsken barlyq shaǵymdar (bailanys ortalyǵy, shaǵymdar saity, kompaniianyń korporativti paraqshasy, áleýmettik jelidegi paraqshalar) 2-3 saǵattyń ishinde qaralady. Bul az deseńiz, shaǵymdardyń mazmunyna qarai ony sheshýdiń nemese sebebin anyqtaý kúnbe-kún júzege asady.
– Aýyldaǵy poshta qyzmetkeriniń ailyq jalaqysy shamamen qansha bolady? Jalpy, poshta qyzmetkerleriniń jalaqysy men qyzmet sapasynyń bailanysy bar ma? Álde másele basqada ma?
– Aýyldaǵy poshta qyzmetkerleriniń jalaqy máselesine kelsek, qazir ortasha eńbekaqy – 44 563 teńge. Jalaqyda áli de ózgerister bolady. Ol ekige bólinedi: únemi túsip otyratyn bóligi jáne aýyspaly bóligi bolady. Aýyspaly bóligi – jasaǵan operatsiialar men naqty maqsatqa jetýine qarai baǵalanady. «Qazposhta» qyzmetkerleriniń jalaqysy 2014 jyly eki ret ósti: 1 qańtardan bastap 7%, 1 sáýirden 10% qosyldy.
Árine, yntalandyrý baǵdarlamasy poshta qyzmetkeriniń standartyna áser etetin qyzmet kórsetý sapasyna arnalǵan. Bizdiń salada qateliksiz bolmaidy. Degenmen, mundai qoldaý aýyldyq poshta qyzmetkeriniń jumysqa qatynasyn ózgertedi. Qazirgi kezde filial qyzmetkerlerine turaqty ailyqtan bólek, poshtalyq, qarjylyq, agenttik jáne basqa da qyzmetteri úshin qosymsha syiaqy tólenedi. Mysaly, bizde temirjol biletterin satý jaqsy damyp keledi. Bul aýyl adamdaryna óte yńǵaily. (poshta bólimshesine keledi – aqshasyn alady – kommýnaldyq tólemderin tóleidi – bilet alady jáne t.b). Poshta tasýshylarǵa ailyqtan bólek, esepshot túbirtegin, zeinetaqy túbirtegin jetkizip bergeni úshin qosymsha syiaqy beriledi. Jáne de kompaniia qosymsha syiaqy tólenetin qyzmet túrlerin kóbeitý baǵytynda jumys isteýde. Máselen, 2015 jyldyń qorytyndysy boiynsha, filial qyzmetkerlerine yntalandyrý maqsatynda tómendegidei tólemder berildi:
– filial qyzmetkerleriniń aǵymdyq syiaqysy – 1 295 952 000 teńge;
– bir rettik syiaqy – 930 816 000 teńge;
– Mereitoilarǵa orai bir rettik yntalandyrý – 54 901 000 teńge;
– ailyqqa komissiialyq syiaqy – 125 028 000 teńge
(aýyldyq operator qabyldap alǵan sálemdemeniń somasynan +50% ailyǵyna qosyp alsa, qalalyq operatorlar normasyn oryndaǵannan keiingi árbir sálemdemeden +30 teńge jalaqysyna qosylady).
Jumys sapasy men kásibi deńgeidi arttyrý maqsatynda ári qyzmetkerlerdiń materialdyq máselesin jaqsartý úshin (eńbekaqy tóleýge arnalǵan shyǵyndar sheginde) yndalandyrý úshin «Qurmetti bailanysshy» jáne «Yzdik bailanysshy» qurmeti ataǵy bar qyzmetkerlerdiń belgilengen ailyq jalaqysyna – 10%, kásibi sheberligi úshin belgilengen ailyq jalaqysyna – 50% ústeme qosylady.
Sondai-aq, yntalandyrý maqsatynda poshtashylarǵa halyqaralyq úlgidegi forma, sómke, smartfondar berildi. Operatorlar bonýstyq júiege kóshti. Bul aqshalai ekvivalent óziniń kompaniiaǵa qosqan úlesin kórip otyrýǵa múmkindik beredi.
– Sońǵy jyldary «Qazposhta» tóńireginde bolǵan áńgimelerdiń negizgi taqyryby – postamattar. Biylǵy jyly qansha postamattar ornatý josparlanýda. Buǵan kompaniia qansha qarjy shyǵyndaidy?
– Búgingi kúni bul júie barlyq oblys ortalyqtaryn qamtyǵan 105 postamattar turady. 2016 jyldyń birinshi toqsanynda postamattar arqyly 44 myń sálemdeme berildi. Salystyrmaly túrde aitsaq, 2015 jyly nebári 29 995 sálemdeme óz iesine jetkizilgen edi.
2016 jyly quny 112 million 23 postamatty otandyq óndirýshiden satyp alý josparlanýda. Jalpy, postamattar máselesinde mynany túsingenim jón: bul biz úshin alystan qyzmet kórsetý júiesi. Jáne bul júie internet arqyly satyp alý jasaityn jastar arasyndaǵy tanymal bolyp keledi.
–2014 jyly 27 shildede «Qazposhta» AQ biznesine transformatsiia jasaý baǵdarlamasy qabyldandy. Bul baǵdarlamanyń alǵashqy maqsaty – kompaniianyń qyzmetker, protsester, tehnologiia baǵytyn basqa túrge aýystyrý jáne ózgertý boldy. Biznes-protsesterdi ońtailandyrý aiasynda 400 ákimshilik qyzmetker qysqartyldy (iaǵni bastyqtar azaidy). Yntalandyrýdy ósirý úshin aýyldaǵy, qaladaǵy óndiristik qyzmetkerlerge ústeme jasaldy. Osy jyldyń aiaǵyna deiin biz óz oqý ortalyǵymyzdy quramyz. Sonyń arqasynda 2017 jyldan bastap, barlyq qyzmetkerlerdi alystan oqytý múmkindik alamyz.
Sondai-aq, transformatsiia baǵdarlamasynyń aiasynda kompaniianyń bir jetistigi – ózgerister ýaqytynda damý men ilgerileýdi qamtamasyz etetin qysqa merzimdi jobalarǵa arnalǵan – «Lezdik jeńis» jobasy. «Lezdik jeńis» jobasynyń arqasynda kompaniiada Sitýatsiialyq ortalyq quryldy; elektrondy kezek qoiyldy; poshta bólimsheleri jańartyldy; avtomattandyrylǵan suryptaý mashinalary iske qosyldy; postamattar men jańa poshta indeksteri paida boldy; poshtalyq sálemdemeniń jetkizilýi týraly sms habarlama iske qosyldy; treking engizilip, sonyń nátijesinde tutynýshy óziniń poshta arqyly jibergen zattary týraly tolyq málimet alyp otyrady; gibridti elektrondy poshta iske qosylyp, qaǵaz toltyrý azaidy; «Salem, Tenge!» aqsha aýdarymy; «Salem, Online!», Print2card aqshalai tólem jasaý jáne taǵy basqa jańa ister iske asty.
– Bul baǵdarlamaǵa jáne jalpy kompaniia qyzmetine ekonomikalyq daǵdarys qanshalyqty áser etip jatyr?
– Sońǵy 9-10 ai bederindegi shetel valiýtasynyń ulttyq valiýtaǵa qatysty ózgerisi kompaniianyń qarjylyq-ekonomikalyq ahýalyna áser etpei qoimaidy. Jergilikti jerdegi jumystar men qyzmetterdi ustaý shyǵynymen qatar, shyǵyndar qurylymynda sheteldik jumystar men qyzmet túrleri de bar. Sondyqtan, sheteldik jumystar men qyzmet túrleriniń ózindik quny óskeni ras. Alaida, shyǵyndardyń 60% eńbekaqy qory.
– Tutynýshylarǵa kompaniianyń aldaǵy josparlary jaily aityp berseńiz.
– Árine, tutynýshylarǵa kompaniianyń aldaǵy jospary týraly qýana-qýana bólisemin. Sebebi, tutynýshylar – kompaniiamyzdyń tiregi. Sonymen josparǵa kelsek, aldaǵy ýaqytta agenttik qyzmetin damytý negizgi baǵyttarymyzdyń biri. Joǵary aitqanymdai, aýyl turǵyndary qazirdiń ózinde poshta bólimshelerinen temirjol biletterin ala alady. Endi jaqynda aviabiletterdi de sata bastaimyz. Sonymen birge, bankterdiń nesie berý, depozit ashý qyzmetterin de qosamyz. Naqtyraq aitsaq, aýyl adamdaryna nesie alý úshin nemese depozitin tolyqtyrý úshin mindetti túrde qalaǵa baryp, áýre bolmaityndai jaǵdai jasaǵymyz keledi. Iaǵni biz bank qyzmetteriniń sóresi bolamyz. Taǵy bir jańalyq – shalǵai aýyldardaǵy poshta bólimshelerinde Úkimetpen birlesken jumys aiasynda internet qosyldy. Bul qiyrdaǵy aýyl turǵyndaryna tegin internet paidalanýǵa múmkindik beredi. Bizdiń maqsatymyz – elimizdegi barlyq bólimsheler arqyly kez kelgen qyzmet túrin tutynýshyǵa jetkizý.
Ózderińiz biletindei, jańashyldyqqa jyldam ilesetin tutynýshylarymyz úshin AQSh-tyń internet-dúkenderi jelisinen júkterdi poshta arqyly jetkizý qyzmetin qostyq. Ol ádepki qalypty ishki naryqqa arnalǵan. Alaida, endi árbir qazaqstandyq kez kelgen taýarǵa www.vpost.kz portaly arqyly tapsyrys bere alady.
Bizdiń kelesi iri jobamyz – Postmarket.kz. Bul – saýdagerlerge arnalǵan onlain-platforma. Onda olar taýarlaryn shyǵaryp, sata alady. Biz bul segmente úlken múmkindigin kórip otyrmyz. Osyndai jolmen aýyl men qalany biriktirgimiz keledi. Aýyl adamdary bizdiń platforma arqyly óz ónimderin qalaǵa satady. Biz aýyl turǵyndaryna: «Bizdiń bólimshelerge kelińiz, biz portalda ónimizdi qoiamyz, qalalyqtar onyń ishinen bir nárse satyp alýy múmkin. Al, logistika máselesin ózimiz qamtamasyz etemiz». Iaǵni, aýyl turǵyndary men qalalyqtardy bir jerde toqailastyrǵymyz keledi. Biz budan qazaqstandyq internet saýda naryǵynyń úlken múmkindigi men ideiasyn kórip otyrmyz.
Taǵy bir negizgi ári óte iri jobalardyń biri – Post.kz. Bul – kóptegen qarjylyq jáne poshta qyzmetteriniń shyǵarylǵan portal. Bul – onlain hat jiberý, hatty qaita jiberý, kommýnaldyq tólem jasaý, balanys toltyrý jáne aiyppuldardy tóleý. Qazirgi kezde bizdiń komanda portaldy jańa qyzmettermen tolyqtyrý ústinde. Biz portaldy «Qazposhtanyń» onlain bólimshesi retinde qarastyryp otyrmyz. Mundaǵy maqsat – tutynýshy bólimshelerden alatyn qyzmettiń barlyq túrin portalǵa kirip, onlain rejiminde alatyn jaǵdai jasaý. Biz óz qyzmetimizdi barynsha avtomattandyryp, sonyń nátijesinde tutynýshy bólimshege barmai-aq, qyzmet túrlerin paidalana alatyndai jasaý.
Kompaniianyń qazirgi josparynda «Direct Mail» iaǵni, jarnama materialdaryn naqty jetkizý qyzmetin qosý bar. (Mysaly, pitstseriia nemese meiramhana iesi ózi qalaǵan aýdan boiynsha bizge jarnama materialdaryn taratýǵa tapsyrys bere alady).
Sonymen birge, qarjylyq qyzmetteri damytý aiasynda kompaniianyń óz qarjylyq qyzmetin damytýda oiymyzda bar. Jáne Qazaqstandaǵy elektrondy saýda júiesiniń damýyn nazarda ustai otyryp, agenttik ónimderinde damytýdy da josparlap otyrmyz.
Bul bizdiń oiǵa alǵan isimizdiń jartysy jáne oryndalǵany. «Kósh júre túzeledi» degendei, josparlardyń bári de kompaniianyń alǵa jyljýyna áser etedi.
– Ýaqyt bólip, ashyq ári búkpesiz áńgimeleskenińiz úshin raqmet!
Nurlan Áýbákir
